The Latest
-
Sportsઅભિષેકની દે ધનાધન તોફાની બેટિંગ: 135 રન સાથે હૈદરાબાદે દિલ્હીને આપ્યો 243નો ટાર્ગેટ
-
SURATચૂંટણી તૈયારી અંતિમ તબક્કે: 6000 કંટ્રોલ યુનિટ તૈયાર, કડક સુરક્ષા વચ્ચે સ્ટ્રોંગ રૂમમાં EVM
-
VIRALસુરતના યુવા ઇનોવેટરની નવલી શોધ, વિના ડ્રાઈવર દોડતી ઘોસ્ટ સાયકલ જોઈ લોકો નવાઈ પામ્યા
-
Nationalહોર્મુઝ સંકટ વચ્ચે યુરોપ પ્રવાસે જશે PM મોદી: ચાર દેશોની મુલાકાતથી સંબંધો મજબૂત થશે
-
Businessરૂપિયાને સ્થિર કરવા RBIનો મોટો નિર્ણય, ફોરેક્સ નિયમોમાં છૂટછાટ, હળવા કર્યા કેટલાક નિયંત્રણો
-
Indiaત્રિશૂર પૂરમ ઉત્સવની ઉજવણીની તૈયારીઓ વચ્ચે ફટાકડા ફેક્ટરીમાં ભયાનક બ્લાસ્ટ, 6ના મોત, 40થી વધુ ઘાયલ
-
Vadodaraરેલ્વેની જમીન પરથી ગેરકાયદેસર વૃક્ષો કાપવા અને ચોરી કરવામાં સંડોવાયેલા ઈસમો સામે કાર્યવાહી
-
Nationalપશ્ચિમ બંગાળમાં મતદાન પહેલા ચૂંટણી પંચ સખત: બાઇક રેલી બંધ, ડબલ સવારી પર રોક
-
Entertainment‘રાજા શિવાજી’ ટ્રેલર લોન્ચમાં ભાવુક થયા રિતેશ-જેનેલિયા,10 વર્ષનું સપનું સાકાર
-
Worldટિમ કુક બાદ હવે જોન ટર્નસ સંભાળશે એપલની કમાન, AI યુગમાં નવી શરૂઆત
-
Vadodara
સસ્પેન્ડ કરાવી દઈશ!”—CM કોન્વોય વચ્ચે પોલીસ પર હુમલો, મહિલા સહિત 3 સામે ગુનો
-
Nationalતામિલનાડુ સાથે દગો કરનાર માટે હું ખતરા સમાન, સ્ટાલિનની કડક શબ્દોમાં ચેતવણી
-
Vadodaraપોલો ગ્રાઉન્ડની રાજદીપ સોસાયટીમાં ચોરનો આતંક, એક જ શખ્સ ચોથી વાર CCTVમાં કેદ થતા રહીશોમાં ફફડાટ
-
Entertainmentરણબીરની ‘રામાયણ’ માટે હોલિવુડ લેવલ પ્લાનિંગ: ઓસ્કર માટે મેકર્સની મોટી તૈયારી
-
Nationalફ્લોર ટેસ્ટ પહેલા CM ચૌધરી સક્રિય, PM મોદીને મળ્યા, કેબિનેટ વિસ્તરણની અટકળો તેજ
-
SportsIPLમાં આજે SRH vs DCનો જંગ: હૈદરાબાદ હેટ્રિક માટે તૈયાર, કોણ કરશે બાજી મારી?
-
Indiaભારતની મુલાકાતે આવેલા વિદેશ મંત્રી ચો હ્યુન બોલ્યા: કોરિયન યુદ્ધમાં ભારતીય સૈનિકોના બલિદાનને કોરિયા ક્યારેય નહીં ભૂલે
-
NationalPM મોદીને ખડગેએ કહ્યા આતંકવાદી, વિવાદ થતા લીધો યુ-ટર્ન, બોલ્યા આતંકવાદી નહી આતંકિત કરે છે એમ કહ્યું હતું
-
SURATપરિવારિક તણાવમાં પુત્રે માતાને ગુમાવી
-
Worldહંગેરીના નવા PM મેગ્યારના નિવેદને જગાવી ચર્ચા, નેતન્યાહૂ હંગેરી આવશે તો એમની ધરપકડ થઈ શકે
-
SURATસુરતમાં JEE મેઈન્સ-2026માં ધમાકેદાર પ્રદર્શન,ઉચ્ચ પર્સેન્ટાઇલ સાથે વિદ્યાર્થીઓએ સુરતને અપાવ્યું ગૌરવ
-
World100થી વધુ સામાન પર ટેક્સ, બાલેન શાહના નિર્ણયથી ભારત-નેપાળ સરહદ ગરમાઈ, જનતામાં અસંતોષ
-
Gujarat“ચૂંટણી પહેલા જ વિપક્ષનો સફાયો, 700થી વધુ બેઠકો પર મેદાન છોડનાર કોંગ્રેસ- આપ પાસે ઉમેદવારોની અછત”- હર્ષ સંઘવી
-
Gujaratપોરબંદરમાં જગદીશ વિશ્વકર્મા – ‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ અને ‘વોકલ ફોર લોકલ’ મંત્ર સાથે કૌશલ્યના વારસાને જાળવવા હાકલ
-
Worldઇંધણની અછતથી ડિજિટલ બ્લેકઆઉટનો ભય, બાંગ્લાદેશમાં પરિસ્થિતિ ગંભીર
-
Gujaratપ્રિ-મોન્સૂન એક્શન મોડ શરૂ
-
Gujaratરાજકોટ પોલીસનું ઓપરેશન ‘મ્યુલ હન્ટ’: ₹2500 કરોડના દેશવ્યાપી સાયબર કૌભાંડનો પર્દાફાશ, તેલંગાણાના માસ્ટરમાઇન્ડ સહિત વધુ 3 ઝડપાયા
-
Gujaratસૌરાષ્ટ્ર અને દક્ષિણ ગુજરાતમાં વરસાદી ઝાપટાંની આગાહી
-
Gujaratમધપૂડાઓને લીધે ગબ્બરની રોપવે સેવા બે દિવસ બંધ
-
Gujaratપશ્ચિમ રેલવે દ્વારા વટવા–હાવડા સમર સ્પેશિયલ ટ્રેન દોડાવાશે
‘એ એક ગંભીર સવાલ છે કે હસવું શેની પર? કારણ કે વારાણસીથી લઈને વડીપટ્ટી સુધી બધે ઠેકાણે પવિત્ર ગાયો ચરી રહી છે. તેમની મજાક કરવાની કોઈની હિંમત નથી. અલબત્ત, પવિત્ર ગાયોનું એક પણ સૂચિપત્ર નથી. વ્યક્તિએ વ્યક્તિએ તેમજ પ્રદેશે પ્રદેશે એ બદલાતી રહે છે. અસલી ગાય, અતિ કુપોષિત અને નબળી હોય તો પણ યોગીના પ્રદેશમાં તે પવિત્ર બની જશે. પશ્ચિમ બંગાળમાં ટાગોરનો દરજ્જો આવો જ છે એ પાઠ ખુશવંતસિંઘને થોડી કિંમત ચૂકવીને ભણવા મળ્યો. આપણા પોતાના પ્રદેશ તમિલનાડુની વાત કરીએ તો પથભંજક ‘પેરિયાર’ શ્રી ઈ.વી. રામસ્વામી મહાપવિત્ર ગાય છે. આજના કેરળમાં માર્કસ અને લેનિન પર વ્યંગ્ય કરી શકાય નહીં. મહારાષ્ટ્રમાં છત્રપતિ શિવાજી અને વીર સાવરકરનું એવું સ્થાન છે પણ દેશ આખામાં અંતિમ ગણાતી પવિત્ર ગાય એક જ છે અને એ છે ‘રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા.’
મદ્રાસ વડી અદાલતની મદુરાઈ બેન્ચના ન્યાયમૂર્તિ જી. આર. સ્વામીનાથને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે ખતરારૂપ ગણાવાયેલા એક મુકદ્દમા બાબતે ચુકાદો આપતાં ડિસેમ્બર, ૨૦૨૧માં આવી ટિપ્પણી કરી હતી. તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું હતું ‘દેશના નાગરિકોની ‘હસવાની ફરજ’ પણ છે એ શીખવવા માટે બંધારણમાં સુધારો કરવાનો સમય આવી ગયો છે.’ આખી વાતનો સાર એ કે ન્યાયમૂર્તિ સ્વામીનાથને બહુ ગંભીરતાપૂર્વક સમજાવ્યું કે હસવું એ પ્રત્યેક નાગરિકની ફરજ છે. કયા કેસના સંદર્ભે તેમણે આમ કહ્યું એ જાણવું રસપ્રદ છે.
વાતના મૂળમાં ફેસબુક પર મુકાયેલી એક તસવીર અને તેને આનુષંગિક લખાણ જવાબદાર હતું. સપ્ટેમ્બરમાં મતિવનન નામના, સી.પી.આઈ. (ઍમ.ઍલ.) પક્ષના કાર્યાલયના ઍક હોદ્દેદાર પોતાનાં દીકરી- જમાઈ સાથે સીરુમલાઈના પ્રવાસે ગયા હતા. પોતાની આ મુલાકાતની તસવીરો તેમણે ફેસબુક પર મૂકી અને સાથે લખ્યું, ‘શૂટિંગ પ્રેકટિસ માટે સીરુમલાઈના પ્રવાસે’. તેમનો સીધો મતલબ કેમેરાથી તસવીરો ‘શૂટ’ કરવાનો હતો. પણ મદુરાઈ જિલ્લાના વડીપટ્ટી નગરની પોલીસને આ લખાણમાં ‘દેશ સામે યુદ્ધ છેડવાની’ હિલચાલની ગંધ આવી. સ્વાભાવિક છે કે ‘શૂટિંગ’ શબ્દને તેમણે ‘નિશાનબાજી’ સાથે સાંકળ્યો. ‘દેશ સામે યુદ્ધ છેડવાની’ હરકતના આરોપસર તેની ધરપકડ કરવામાં આવી અને તેની પર ભારતીય દંડસંહિતાની વિવિધ કલમો લગાવવામાં આવી. તેમને કસ્ટડીમાં રાખીને રિમાન્ડ પર લેવા માટે તેમને મેજિસ્ટ્રેટ સમક્ષ હાજર કરવામાં આવ્યા. અલબત્ત, મેજિસ્ટ્રેટ ઍમ.સી.અરુણે પરિસ્થિતિ સમજીને રિમાન્ડ આપવાનો ઈન્કાર કર્યો. આમ, હળવાશમાં લખાયેલા એક લખાણે મુશ્કેલી ઊભી કરી દીધી.
આ કેસને ન્યાયમૂર્તિ સ્વામીનાથને પહેલી વારમાં જ રદ કરી દીધો પણ આ મિષે તેમણે દેશમાં પ્રવર્તી રહેલી રમૂજ અંગેની અસહિષ્ણુતા અંગે સચોટ ટિપ્પણી કરી. દેશના કેટલાક અગ્રણી વ્યંગ્યકારો-કાર્ટૂનિસ્ટોને તેમણે યાદ કર્યા અને આ મુકદ્દમાનો ચુકાદો એ વ્યંગ્યકારો લખે તો કેવો લખે એવી પણ વાત કરી. તેમણે કહ્યું કે જગ સુરૈયા (ટાઈમ્સ ઑફ ઈન્ડિયા), બચી કરકરિયા (ટાઈમ્સ ઑફ ઈન્ડિયા), ઈ.પી.ઉન્ની (ઈન્ડિયન ઍક્સપ્રેસ) અને જી. સંપત (ધ હિન્દુ) જેવા વ્યંગ્યકાર-કાર્ટૂનિસ્ટો આનો ચુકાદો લખે તો તેઓ આપણા દેશના નાગરિકોની મૂળભૂત ફરજોમાં વધુ એકનો ઉમેરો કરે- અને એ છે હસવાની ફરજ. ન્યાયમૂર્તિએ જણાવ્યું કે બંધારણના અનુચ્છેદ ૧૯ (૧) (અ)માં હસવાની ફરજનો સમાવેશ કરી શકાય. રમૂજી હોવું અને કોઈકની મજાક કરવી એ બન્ને અલગ બાબતો છે.
‘યુદ્ધ છેડવા’ની ક્રિયામાં વિવિધ તબક્કા હોય છે. એ માટે પહેલાં તો માણસો અને શસ્ત્રસરંજામ એકઠાં કરવામાં આવે છે. તેમાં સંકળાયેલા પ્રત્યેક માણસને ચોક્કસ કામ સોંપવામાં આવે છે. પોતાના પ્રવાસની તસવીરો માટે લખેલા લખાણ સિવાય મતિવનને કશું કર્યું નથી. તેમની ઉંમર ૬૨ વર્ષની છે. બાજુમાં તેમની દીકરી ઊભેલી છે. જમાઈ પણ તસવીરમાં જોવા મળે છે. સીરુમલાઈનું કુદરતી સૌંદર્ય દર્શાવતી અન્ય ચાર તસવીરો પણ મૂકવામાં આવી છે. કોઈ શસ્ત્ર યા વાંધાજનક લખાણ તેમની પાસેથી મળી આવ્યું નથી. આ લખાણ અને તસવીરો જોનાર કોઈ પણ સામાન્ય અને ધોરણસરના માણસે તેને હસવામાં જ લીધી હોત. પ્રથમદર્શી ફરિયાદ દાખલ કરવાની વાતને જ ન્યાયમૂર્તિએ વિચિત્ર ગણાવી હતી અને આ અરજીને ફગાવી દીધી હતી.
ન્યાયમૂર્તિ સ્વામીનાથને કરેલી ટિપ્પણી બહુ માર્મિક છે અને દેશની વર્તમાન પરિસ્થિતિની ગંભીરતા પ્રત્યે આંગળી ચીંધે છે. લાગણી દુભાવાનો જાણે કે હવે ગૃહઉદ્યોગ બની ગયો છે. દરેક પ્રદેશની, લોકોની પોતાની પવિત્ર ગાય છે, જેની પર કદી રમૂજ ન થઈ શકે. આવા વાતાવરણમાં ખ્યાતનામ અમેરિકન માસિક ‘મૅડ’ તીવ્રપણે યાદ આવ્યા વિના રહે નહીં. ૧૯૫૨થી આરંભાયેલા આ માસિકે ૬૫ વર્ષની સફર પછી ૨૦૧૭માં વિરામ લીધો ત્યારે હાસ્યવ્યંગ્યક્ષેત્રે તે એક દીવાદાંડી સમાન બની રહ્યું હતું. અમેરિકન સમાજના વિવિધ ક્ષેત્રોની જાણીતી વ્યક્તિઓને તેણે પોતાના વ્યંગ્યનું નિશાન બનાવી હતી. એમ કહી શકાય કે આ સામયિક માટે કોઈ કહેતાં કોઈ જ વ્યક્તિ યા વિષય પવિત્ર ગાય નહોતો. આપણા દેશમાં પણ રમૂજ તથા હાસ્યવ્યંગ્યની સમૃદ્ધ પરંપરા છે પણ હવે તેને લાગણી દુભાવાની બીમારી આભડી ગઈ હોય એમ લાગ્યા વિના રહેતું નથી. સ્વસ્થ રમૂજને માણી ન શકે એવો સમાજ ભાગ્યે જ સ્વસ્થ રહી શકે. ન્યાયમૂર્તિ સ્વામીનાથને આ મુકદ્દમાને સીધેસીધો ફગાવી દીધો હોત તો ચાલત પણ એ નિમિત્તે તેમણે રમૂજને લગતી ટિપ્પણી કરવાની તક ઝડપીને મહત્ત્વનું કામ કર્યું છે. નાગરિક તરીકે આપણે પણ આ બાબતે આંતરદર્શન કરવાની તક લેવા જેવી ખરી.
-આ લેખમાં પ્રગટ થયેલાં વિચારો લેખકનાં પોતાના છે.