મુંબઈ એરપોર્ટ પર સોનાની તસ્કરીના એક મોટા નેટવર્કનો ડિરેક્ટોરેટ ઓફ રેવન્યુ ઈન્ટેલિજન્સ (DRI)એ પર્દાફાશ કર્યો છે. તપાસ એજન્સીએ 24 કેરેટ સોનાનો પેસ્ટ/ડસ્ટ ધરાવતી 16 કેપ્સ્યુલ જપ્ત કરી છે. આ સોનાનું કુલ વજન 6.859 કિલો છે અને તેની અંદાજિત કિંમત ₹10.75 કરોડ હોવાનું સામે આવ્યું છે. આ કેસમાં એરપોર્ટના એક કર્મચારી સહિત કુલ 6 લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી છે. આ કાર્યવાહી મુંબઈના છત્રપતિ શિવાજી મહારાજ આંતરરાષ્ટ્રીય વિમાનમથક પર કરવામાં આવી હતી. પ્રાથમિક તપાસમાં સામે આવ્યું છે કે સોનાની તસ્કરી માટે ખૂબ જ ગોઠવણપૂર્વકની પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો હતો.
16 કેપ્સ્યુલમાં હતું કરોડોનું સોનું
DRIની કાર્યવાહીમાં જપ્ત કરાયેલા 16 કેપ્સ્યુલમાં 24 કેરેટ સોનાનો પેસ્ટ સ્વરૂપનો જથ્થો છુપાવવામાં આવ્યો હતો. સોનાનું કુલ વજન 6.859 કિલો નોંધાયું છે.
DRIની કાર્યવાહી બાદ હવે આ સોનું ક્યાંથી આવ્યું હતું, કોના હવાલે કરવાનું હતું અને આ નેટવર્કમાં હજુ કેટલા લોકો સામેલ છે તેની તપાસ ચાલી રહી છે.
એરપોર્ટનો કર્મચારી પણ શંકાના ઘેરામાં
આ કેસની સૌથી ચોંકાવનારી બાબત એ છે કે તસ્કરીમાં એરપોર્ટના એક કર્મચારીની સંડોવણી સામે આવી છે. સુરક્ષિત એરપોર્ટ પરિસરમાં કામ કરતા કર્મચારીની સંડોવણીથી તપાસ એજન્સીઓની ચિંતા વધી છે. એરપોર્ટ જેવા અત્યંત સંવેદનશીલ સ્થળે કામ કરતા કર્મચારીઓનો ઉપયોગ તસ્કરીના નેટવર્કમાં કરવામાં આવે તો સુરક્ષા વ્યવસ્થાને પડકાર ઊભો થઈ શકે છે. અગાઉ પણ મુંબઈ એરપોર્ટ પર કર્મચારીઓની મદદથી સોનાની તસ્કરીના કેસ સામે આવી ચૂક્યા છે.
કેવી રીતે થતી હતી સોનાની તસ્કરી?
DRIના તાજા કેસમાં સોનું મીણના કેપ્સ્યુલ સ્વરૂપે છુપાવવામાં આવ્યું હતું. આવી પદ્ધતિમાં સોનાને પેસ્ટ અથવા ડસ્ટ સ્વરૂપમાં તૈયાર કરીને મીણની અંદર છુપાવવામાં આવે છે, જેથી તેને સામાન્ય સામાન તરીકે ઓળખવું મુશ્કેલ બને. મુંબઈ એરપોર્ટ સાથે જોડાયેલા અગાઉના એક મોટા કેસમાં પણ DRIએ ખુલાસો કર્યો હતો કે આંતરરાષ્ટ્રીય મુસાફરો પોતાના શરીરમાં મીણના ઈંડા જેવા કેપ્સ્યુલમાં સોનું છુપાવીને લાવતા હતા. ત્યારબાદ એરપોર્ટના સંડોવાયેલા કર્મચારીઓને સોંપીને તેને બહાર પહોંચાડવામાં આવતું હતું. આ અગાઉના કેસમાં ડીઆરઆઈએ 10.488 કિલો 24 કેરેટ વિદેશી સોનું જપ્ત કર્યું હતું અને 13 લોકોની ધરપકડ કરી હતી. તેમાં એરપોર્ટના 2 કર્મચારીઓ પણ સામેલ હતા.
માત્ર મુસાફરો નહીં, અંદરના લોકો પણ બન્યા કડી
સોનાની તસ્કરી કરનારા લોકો માટે એરપોર્ટની અંદરનો સંપર્ક સૌથી મહત્વની કડી બની શકે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય મુસાફરો પાસેથી સોનું મેળવી તેને એરપોર્ટની બહાર પહોંચાડવા માટે સંડોવાયેલા કર્મચારીઓનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો હોવાના અગાઉના કેસ સામે આવ્યા છે. 2024માં પણ મુંબઈ એરપોર્ટ પર DRIએ એક ગ્રાઉન્ડ-હેન્ડલિંગ કર્મચારી અને એક ગ્રાહક સેવા અધિકારીની ધરપકડ કરી હતી. આ કેસમાં 3.350 કિલો સોનું જપ્ત થયું હતું, જેની કિંમત આશરે ₹2.65 કરોડ હતી. એટલે હાલનો ₹10.75 કરોડનો કેસ એક અલગ ઘટના હોવા છતાં મુંબઈ એરપોર્ટ પર સોનાની તસ્કરી માટે કર્મચારીઓનો ઉપયોગ થતો હોવાના અગાઉના કેસ સાથે તેની પદ્ધતિમાં સામ્ય જોવા મળે છે.
DRI હવે શું તપાસી રહ્યું છે?
6 લોકોની ધરપકડ બાદ તપાસ એજન્સી હવે સમગ્ર નેટવર્કની કડીઓ શોધી રહી છે. ખાસ કરીને સોનું ક્યાંથી આવ્યું, તેને કોણ લાવ્યું, એરપોર્ટ કર્મચારીની ચોક્કસ ભૂમિકા શું હતી અને સોનું કોને પહોંચાડવાનું હતું તે અંગે તપાસ કરવામાં આવી રહી છે. સાથે જ આ નેટવર્ક સાથે જોડાયેલા અન્ય લોકો અથવા હેન્ડલરોની ઓળખ કરવા માટે પણ તપાસ આગળ વધવાની શક્યતા છે.
મુંબઈ એરપોર્ટ પર અગાઉ પણ મોટા કેસ
મુંબઈ એરપોર્ટ પર સોનાની તસ્કરીના અનેક કેસ સામે આવ્યા છે. ઓક્ટોબર 2025માં DRIએ ‘ઓપરેશન ગોલ્ડન સ્વીપ’ હેઠળ 10.488 કિલો સોનું જપ્ત કર્યું હતું. તે સમયે વિદેશી નાગરિકો, એરપોર્ટ કર્મચારીઓ અને અન્ય લોકો સામેલ આંતરરાષ્ટ્રીય નેટવર્કનો પર્દાફાશ થયો હતો. કુલ 13 લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. આ કાર્યવાહીએ બતાવ્યું હતું કે તસ્કરો માત્ર સામાન્ય મુસાફરો પર આધાર રાખતા નથી, પરંતુ એરપોર્ટની અંદરના લોકો અને વિવિધ હેન્ડલરોની મદદથી સમગ્ર નેટવર્ક ચલાવવાનો પ્રયાસ કરે છે.
હવે સૌથી મોટો સવાલ નેટવર્ક કેટલું મોટું છે
₹10.75 કરોડનું સોનું ઝડપાયું છે, પરંતુ તપાસ એજન્સી માટે આ કેસમાં સૌથી મહત્વની બાબત માત્ર જપ્ત કરાયેલો જથ્થો નથી. 16 કેપ્સ્યુલ પાછળ કેટલા લોકોનું નેટવર્ક કામ કરી રહ્યું હતું અને આ રીતે અગાઉ કેટલા વખત સોનું બહાર પહોંચાડવામાં આવ્યું છે તે શોધવું વધુ મહત્વનું બની શકે છે. 6 આરોપીઓની ધરપકડ બાદ પૂછપરછ અને આગળની તપાસમાં આ સમગ્ર તસ્કરી નેટવર્ક વિશે વધુ વિગતો સામે આવવાની શક્યતા છે. મુંબઈ એરપોર્ટ પર કરોડો રૂપિયાનું સોનું પકડાવાની આ ઘટના ફરી એકવાર બતાવે છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટ પર સોનાની તસ્કરી માટે તસ્કરો નવી નવી પદ્ધતિઓ અપનાવી રહ્યા છે. હવે DRIની તપાસથી એ સ્પષ્ટ થશે કે 16 કેપ્સ્યુલમાં છુપાયેલું આ સોનું માત્ર એક खेપ હતી કે તેની પાછળ વધુ મોટું નેટવર્ક કામ કરી રહ્યું હતું.