સુરત સહિત ગુજરાતથી દક્ષિણ ભારત તરફ મુસાફરી કરનારા લોકો માટે આગામી સમયમાં રોડ કનેક્ટિવિટીમાં મોટો ફેરફાર જોવા મળી શકે છે. સુરતથી ચેન્નઈ વચ્ચેનો લાંબો રોડ પ્રવાસ ઝડપી અને સરળ બનાવવા માટે તૈયાર થઈ રહેલો હાઈ-સ્પીડ એક્સપ્રેસવે પશ્ચિમ અને દક્ષિણ ભારત વચ્ચે મહત્વપૂર્ણ કડી બનશે. આ કોરિડોર સંપૂર્ણ રીતે કાર્યરત થયા બાદ સુરતથી ચેન્નઈ વચ્ચેનો રોડ પ્રવાસનો સમય હાલના આશરે 35થી 36 કલાકથી ઘટીને લગભગ 16 કલાક સુધી આવી શકે છે. ભારતમાલા પરિયોજના અંતર્ગત વિકસાવવામાં આવી રહેલો આ મહત્વપૂર્ણ રોડ કોરિડોર ગુજરાતને મહારાષ્ટ્ર, કર્ણાટક, તેલંગાણા, આંધ્રપ્રદેશ અને તમિલનાડુ સાથે જોડશે. આ પ્રોજેક્ટથી માત્ર સામાન્ય મુસાફરોને જ નહીં પરંતુ ટ્રાન્સપોર્ટ, લોજિસ્ટિક્સ, વેપાર, ઉદ્યોગ અને પ્રવાસન ક્ષેત્રને પણ મોટો ફાયદો થવાની આશા છે.
પશ્ચિમ ભારતના મોટા ઔદ્યોગિક કેન્દ્ર સુરત અને દક્ષિણ ભારતના મહત્વપૂર્ણ શહેર ચેન્નઈ વચ્ચે ઝડપી રોડ કનેક્ટિવિટી ઊભી થવાથી માલસામાનનું પરિવહન પણ વધુ સરળ બની શકે છે. અગાઉ સુરત-ચેન્નઈ એક્સપ્રેસવેની કુલ લંબાઈ લગભગ 1,271 કિલોમીટર રાખવાની યોજના હતી. જોકે બાદમાં રૂટ અને વહીવટી આયોજનમાં ફેરફાર કરવામાં આવ્યો. સુરત-નાસિક ખંડને મૂળ યોજનાથી અલગ કરવામાં આવ્યા બાદ મુખ્ય ગ્રીનફિલ્ડ કોરિડોર નાસિકથી ચેન્નઈ વચ્ચે લગભગ 900 કિલોમીટરનો રહેશે. આ કારણે પ્રોજેક્ટને હવે નાસિક-ચેન્નઈ એક્સપ્રેસવે તરીકે પણ ઓળખવામાં આવી રહ્યો છે. જોકે સુરતને નાસિક અને અન્ય એક્સપ્રેસવે નેટવર્ક સાથે જોડીને આખા કોરિડોરનો લાભ ગુજરાત સુધી પહોંચાડવાનું આયોજન છે.
હાલ સુરતથી ચેન્નઈ રોડ માર્ગે જવું હોય તો મુસાફરોને લાંબો સમય પસાર કરવો પડે છે. પરંપરાગત નેશનલ હાઈવે પર શહેરો, ટ્રાફિક, ભારે વાહનો અને અન્ય અવરોધોને કારણે મુસાફરી લાંબી બને છે. નવા ગ્રીનફિલ્ડ એક્સપ્રેસવેનો મુખ્ય હેતુ આવા ટ્રાફિકવાળા વિસ્તારોને ટાળીને લાંબા અંતરની મુસાફરી માટે વધુ ઝડપી માર્ગ ઉપલબ્ધ કરાવવાનો છે. કોરિડોરના અલગ-અલગ ભાગો અને જોડાણો સંપૂર્ણ રીતે તૈયાર થયા બાદ સુરતથી ચેન્નઈ વચ્ચેનો પ્રવાસ લગભગ 16 કલાકમાં પૂર્ણ થઈ શકે તેવી અપેક્ષા છે. આ પ્રોજેક્ટ 6-લેન ગ્રીનફિલ્ડ કોરિડોર તરીકે વિકસાવવામાં આવી રહ્યો છે. ગ્રીનફિલ્ડ એક્સપ્રેસવેનો અર્થ એ છે કે મોટાભાગનો માર્ગ જૂના હાઈવેને વિસ્તૃત કરવાને બદલે નવા રૂટ પર તૈયાર કરવામાં આવે છે. તેના કારણે શહેરોના ભારે ટ્રાફિકમાંથી પસાર થવાની જરૂર ઓછી રહે છે અને વાહનો વધુ સતત ગતિએ આગળ વધી શકે છે.
આ કોરિડોર અનેક મહત્વપૂર્ણ શહેરો અને વિસ્તારોને જોડશે. ગુજરાત તરફથી સુરતને તેનો લાભ મળશે, જ્યારે મહારાષ્ટ્રમાં નાસિક, અહમદનગર, સોલાપુર અને અક્કલકોટ જેવા વિસ્તારો સાથે કનેક્ટિવિટી ઊભી થશે. આગળ કર્ણાટકમાં કલબુર્ગી એટલે કે ગુલબર્ગા અને રાયચૂર જેવા વિસ્તારોને તેનો લાભ મળશે. તેલંગાણામાં ગઢવાલ વિસ્તાર સાથે જોડાણ થશે. ત્યારબાદ આંધ્રપ્રદેશમાં કુર્નૂલ, કડપ્પા અને તિરુપતિ જેવા મહત્વપૂર્ણ શહેરો અને વિસ્તારોને જોડીને માર્ગ તમિલનાડુમાં ચેન્નઈ તરફ પહોંચશે. આ રીતે એક જ લાંબા રોડ કોરિડોર દ્વારા પશ્ચિમ ભારત અને દક્ષિણ ભારતના અનેક મોટા ઔદ્યોગિક તથા વ્યાપારી વિસ્તારો વચ્ચે ઝડપી પરિવહન શક્ય બનશે.
ગુજરાત માટે આ પ્રોજેક્ટનું મહત્વ ખાસ છે. સુરત દેશના સૌથી મોટા ટેક્સટાઇલ અને ડાયમંડ ઉદ્યોગ કેન્દ્રોમાં સામેલ છે. સુરતમાંથી મોટા પ્રમાણમાં માલ દેશના અલગ-અલગ રાજ્યોમાં મોકલવામાં આવે છે. દક્ષિણ ભારત સાથે ઝડપી રોડ કનેક્ટિવિટી મળવાથી ટ્રાન્સપોર્ટનો સમય ઘટી શકે છે. માલવાહક વાહનોને લાંબા અંતરની મુસાફરીમાં સમય બચવાથી લોજિસ્ટિક્સ કામગીરી વધુ ઝડપી બની શકે છે. ટેક્સટાઇલ, મશીનરી, ઓટોમોબાઇલ, ફૂડ પ્રોડક્ટ્સ અને અન્ય ઔદ્યોગિક માલના પરિવહન માટે પણ આ કોરિડોર મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. ચેન્નઈ પણ દેશના મોટા ઔદ્યોગિક અને બંદર આધારિત અર્થતંત્ર ધરાવતા શહેરોમાં સામેલ છે. સુરત અને ચેન્નઈ જેવા બે મોટા વ્યાપારી કેન્દ્રો વચ્ચે સારી રોડ કનેક્ટિવિટી પશ્ચિમ અને દક્ષિણ ભારત વચ્ચેના વેપારને વધુ સરળ બનાવી શકે છે.
આ એક્સપ્રેસવે માત્ર વેપાર માટે નહીં પરંતુ પ્રવાસન અને ધાર્મિક યાત્રા માટે પણ ઉપયોગી બની શકે છે. ખાસ કરીને આંધ્રપ્રદેશનું તિરુપતિ દેશના સૌથી મોટા ધાર્મિક યાત્રાધામોમાં સામેલ છે. ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્ર તરફથી રોડ માર્ગે તિરુપતિ જતા શ્રદ્ધાળુઓ માટે ઝડપી કનેક્ટિવિટી મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. આ ઉપરાંત નાસિક પણ ધાર્મિક અને પ્રવાસન દૃષ્ટિએ મહત્વપૂર્ણ શહેર છે. અલગ-અલગ રાજ્યોના મોટા શહેરો અને પ્રવાસન સ્થળોને એક ઝડપી રોડ નેટવર્ક સાથે જોડવાથી આંતરરાજ્ય પ્રવાસનને પણ વેગ મળી શકે છે. સુરત-નાસિક ખંડ મૂળ યોજનામાંથી અલગ થયા બાદ સુરતની કનેક્ટિવિટી કેવી રીતે જળવાશે તે પણ મહત્વનો પ્રશ્ન છે. આ માટે મહારાષ્ટ્રના એક્સપ્રેસવે અને હાઈવે નેટવર્કનો ઉપયોગ કરવાની યોજના છે.
હિન્દુ હૃદયસમ્રાટ બાળાસાહેબ ઠાકરે મહારાષ્ટ્ર સમૃદ્ધિ મહામાર્ગ અને અન્ય મહત્વપૂર્ણ રોડ કનેક્ટિવિટી દ્વારા આ કોરિડોરને મુંબઈ-અમદાવાદ હાઈવે તરફ જોડવાનો માર્ગ તૈયાર થઈ શકે છે. તેના કારણે ગુજરાતના વાહનોને નાસિક તરફ પહોંચીને આગળ દક્ષિણ ભારત તરફ જવાની સુવિધા મળશે. આ ઉપરાંત દિલ્હી-મુંબઈ એક્સપ્રેસવે સાથે મળતી પરોક્ષ કનેક્ટિવિટી આ રોડ નેટવર્કની ઉપયોગિતા વધુ વધારી શકે છે. એટલે ભવિષ્યમાં આ એક્સપ્રેસવે માત્ર સુરત અને ચેન્નઈ વચ્ચેનો માર્ગ નહીં રહે પરંતુ દેશના બીજા મોટા એક્સપ્રેસવે નેટવર્ક સાથે જોડાયેલો લાંબા અંતરનો પરિવહન કોરિડોર બની શકે છે. મહારાષ્ટ્રમાં આ પ્રોજેક્ટના એક મોટા ભાગને આગળ વધારવા માટે મહત્વપૂર્ણ મંજૂરી મળી ચૂકી છે. લગભગ 374 કિલોમીટર લાંબા નાસિક-સોલાપુર-અક્કલકોટ ગ્રીનફિલ્ડ સેક્શન માટે આશરે રૂ.19,142 કરોડના ખર્ચના પ્રોજેક્ટને મંજૂરી આપવામાં આવી છે.
આ સેક્શન નાસિકથી શરૂ થઈ અહમદનગર અને સોલાપુર તરફ આગળ વધીને અક્કલકોટ સુધી પહોંચશે. મહારાષ્ટ્ર માટે પણ આ માર્ગ મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે તે રાજ્યના ઉત્તર-પશ્ચિમ ભાગને દક્ષિણ અને દક્ષિણ-પૂર્વના વિસ્તારો સાથે ઝડપી રીતે જોડવામાં મદદ કરશે. કર્ણાટક અને આંધ્રપ્રદેશ તરફના અલગ-અલગ ભાગોમાં પણ પ્રોજેક્ટ સંબંધિત કામગીરી આગળ વધી રહી છે. આશરે 177 કિલોમીટરના એક મહત્વપૂર્ણ રૂટ પર જમીન સંપાદન અને બાંધકામ સંબંધિત કામગીરી હાથ ધરવામાં આવી રહી છે. આટલા મોટા એક્સપ્રેસવેનું નિર્માણ એકસાથે નહીં પરંતુ અલગ-અલગ પેકેજ અને તબક્કામાં કરવામાં આવે છે. જમીન સંપાદન, પર્યાવરણ સંબંધિત મંજૂરીઓ, બ્રિજ, ફ્લાયઓવર, ઇન્ટરચેન્જ અને અન્ય ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર તૈયાર થયા બાદ અલગ-અલગ સેક્શન વાહનવ્યવહાર માટે ખોલવામાં આવશે.
સમગ્ર કોરિડોર માટે વર્ષ 2027ના અંત સુધીનું લક્ષ્ય રાખવામાં આવ્યું છે. જોકે આવા મોટા ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટમાં અલગ-અલગ સેક્શનની કામગીરી, જમીન સંપાદન અને અન્ય મંજૂરીઓના આધારે સમયમર્યાદામાં ફેરફાર થઈ શકે છે. નવો એક્સપ્રેસવે કાર્યરત થયા બાદ સૌથી મોટો ફાયદો મુસાફરીના સમયમાં થવાની શક્યતા છે. લાંબા અંતરના માલવાહક વાહનો માટે રસ્તામાં લાગતો સમય ઘટવાથી એક જ વાહન ઓછા સમયમાં વધુ ટ્રિપ કરી શકે છે. તેનાથી લોજિસ્ટિક્સ ક્ષેત્રની કાર્યક્ષમતા વધી શકે છે. મુસાફરો માટે પણ 35થી 36 કલાકનો લાંબો રોડ પ્રવાસ લગભગ 16 કલાક સુધી ઘટે તો સુરત અને દક્ષિણ ભારત વચ્ચે કાર અને બસ દ્વારા મુસાફરી વધુ વ્યવહારુ બની શકે છે.
નવા એક્સપ્રેસવેની આસપાસ નવા લોજિસ્ટિક્સ હબ, વેરહાઉસ, હોટેલ, પેટ્રોલ પંપ, રેસ્ટ એરિયા અને અન્ય વ્યવસાયિક પ્રવૃત્તિઓ વિકસવાની પણ સંભાવના રહે છે. હાઈવે સાથે જોડાયેલા વિસ્તારોમાં ઔદ્યોગિક રોકાણ માટે પણ નવી તકો ઊભી થઈ શકે છે. ખાસ કરીને ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્રના ઔદ્યોગિક વિસ્તારોને કર્ણાટક, તેલંગાણા, આંધ્રપ્રદેશ અને તમિલનાડુ સાથે ઝડપી રોડ કનેક્ટિવિટી મળવાથી દેશના પશ્ચિમ અને દક્ષિણ ભાગ વચ્ચે સપ્લાય ચેઈન વધુ મજબૂત બની શકે છે.
આમ સુરતથી ચેન્નઈ વચ્ચેનું નવું રોડ નેટવર્ક માત્ર મુસાફરીનો સમય ઘટાડવાનો પ્રોજેક્ટ નથી. તે પશ્ચિમ અને દક્ષિણ ભારત વચ્ચે ઉદ્યોગ, વેપાર, પ્રવાસન અને માલસામાનના પરિવહન માટે એક મહત્વપૂર્ણ કોરિડોર બની શકે છે. લગભગ 900 કિલોમીટર લાંબા મુખ્ય નાસિક-ચેન્નઈ ગ્રીનફિલ્ડ કોરિડોર અને સુરત તરફના જોડાણો પૂર્ણ થયા બાદ ગુજરાતને મહારાષ્ટ્ર, કર્ણાટક, તેલંગાણા, આંધ્રપ્રદેશ અને તમિલનાડુ સાથે ઝડપી રોડ નેટવર્કનો લાભ મળશે. સમગ્ર યોજના સમયસર આગળ વધે તો આગામી વર્ષોમાં સુરતથી દક્ષિણ ભારત તરફની રોડ મુસાફરીનું ચિત્ર મોટા પાયે બદલાઈ શકે છે.