દેશની રાજધાની દિલ્હી અને NCR વિસ્તારમાં મહિલાઓ તથા સગીરાઓની સુરક્ષાને લઈને ફરી એકવાર ગંભીર સવાલો ઉભા થયા છે. ગ્રેટર નોઈડાથી દિલ્હી કાશ્મીરી ગેટ સુધીના આશરે 47 કિલોમીટરના અંતરમાં ચાલતી બસમાં ધોરણ 11માં અભ્યાસ કરતી 16 વર્ષીય સગીરા પર ગંભીર જાતીય હુમલો થયાનો કિસ્સો સામે આવ્યો છે. આ કેસમાં બસના ડ્રાઈવર અને કંડક્ટરની ધરપકડ કરવામાં આવી છે. પોલીસે બસને કબજે કરીને ફોરેન્સિક તપાસ પણ શરૂ કરી છે.આ ઘટના 4 ઓગસ્ટની હોવાનું સામે આવ્યું છે. પોલીસના જણાવ્યા પ્રમાણે, ઉત્તર પ્રદેશના મૈનપુરી જિલ્લાની આ સગીરા કોઈ કારણસર ઘરેથી નીકળી હતી અને ગ્રેટર નોઈડામાં રહેતા તેના પિતરાઈ ભાઈ પાસે જવા માગતી હતી. ભારે વરસાદ અને અંધારાના કારણે તે પોતાના નિર્ધારિત સ્થળ સુધી પહોંચી શકી નહોતી અને પરી ચોક વિસ્તારમાં ઉતરી ગઈ હતી.
વરસાદથી બચવા બસમાં બેસી હતી
પરી ચોક વિસ્તારમાં ભારે વરસાદ વચ્ચે એક ખાલી સ્લીપર બસ પસાર થઈ રહી હતી. સગીરાએ બસને રોકવાનો ઈશારો કર્યો હતો. બસના કંડક્ટરે તેને નોઈડા સેક્ટર-63 સુધી ઉતારી દેવાની વાત કરી હોવાનું પોલીસ તપાસમાં સામે આવ્યું છે.
આરોપ છે કે બસ આગળ વધ્યા બાદ ડ્રાઈવર અને કંડક્ટરે સગીરા સાથે ગંભીર જાતીય અપરાધ કર્યો. સગીરાએ વિરોધ કરતાં તેને ધમકી આપવામાં આવી હોવાનો પણ આરોપ છે. ઘટનાની સૌથી ચોંકાવનારી બાબત એ છે કે બસે ત્યારબાદ લાંબો રસ્તો કાપ્યો અને અંતે સગીરાને કાશ્મીરી ગેટ નજીક ઉતારીને આરોપીઓ ત્યાંથી નીકળી ગયા.
47 કિલોમીટરના રૂટમાં અનેક સવાલો
પરી ચોકથી કાશ્મીરી ગેટ સુધી બસે આશરે 47 કિલોમીટરનું અંતર કાપ્યું હતું. આ સમગ્ર માર્ગમાં વિવિધ સ્થળોએ CCTV કેમેરા અને પોલીસ ચેકિંગની વ્યવસ્થા હોવા છતાં બસની અંદર બનેલી ઘટનાની જાણકારી તાત્કાલિક મળી શકી નહોતી.
પોલીસના જણાવ્યા પ્રમાણે, બસમાં ગાઢ રંગના પડદા લગાવવામાં આવ્યા હતા. તેના કારણે બહારથી બસની અંદર શું ચાલી રહ્યું છે તે સરળતાથી દેખાઈ શકતું નહોતું. આ મુદ્દો હવે તપાસનો મહત્વનો ભાગ બન્યો છે.આ ઘટનાએ ખાનગી અને કોમર્શિયલ બસોમાં સુરક્ષા વ્યવસ્થાના અમલ અંગે પણ સવાલો ઊભા કર્યા છે. ખાસ કરીને બસોમાં CCTV, GPS, પેનિક બટન અને મુસાફરોની સુરક્ષા માટેની અન્ય વ્યવસ્થાઓ ખરેખર કાર્યરત છે કે નહીં તેની ચકાસણી કરવાની જરૂરિયાત સામે આવી છે.
CCTVના આધારે આરોપીઓ સુધી પહોંચી પોલીસ
ઘટના બાદ સગીરાએ પોલીસનો સંપર્ક કર્યો અને સમગ્ર બનાવની માહિતી આપી. પોલીસે તપાસ શરૂ કરીને વિવિધ સ્થળોના CCTV ફૂટેજ તપાસ્યા હતા. CCTVની મદદથી બસની હિલચાલ અને આરોપીઓની ઓળખ અંગે મહત્વની કડીઓ મળી હતી.તપાસ બાદ પોલીસે બસના ડ્રાઈવર અને કંડક્ટરને તિમારપુર વિસ્તારમાં આવેલી બસ પાર્કિંગમાંથી ઝડપી લીધા હતા. બસને પણ કબજે કરીને ફોરેન્સિક તપાસ માટે મોકલવામાં આવી છે. કેસની વધુ તપાસ ચાલુ છે.
બસની સુરક્ષા વ્યવસ્થા પર મોટો પ્રશ્ન
દિલ્હી-NCRમાં કોમર્શિયલ બસોના ડ્રાઈવર અને કંડક્ટરનું પોલીસ વેરિફિકેશન, યુનિફોર્મ તથા નેમપ્લેટ સહિતની કેટલીક સુરક્ષા સંબંધિત વ્યવસ્થાઓ જરૂરી છે. બસની અંદરની દૃશ્યતા સંપૂર્ણપણે અવરોધાય નહીં તે માટે પણ નિયમો છે.આ ઉપરાંત મુસાફરોને ઇમરજન્સીમાં મદદ મળી રહે તે માટે પેનિક બટન અને કંટ્રોલ રૂમ સાથે જોડાયેલી વ્યવસ્થાની પણ વાત કરવામાં આવે છે. GPS દ્વારા બસનું લાઇવ લોકેશન ટ્રેક કરવાની વ્યવસ્થા પણ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
પરંતુ આ ઘટનાએ સવાલ ઊભો કર્યો છે કે નિયમો માત્ર કાગળ પર છે કે વાસ્તવમાં દરેક બસમાં તેનો કડક અમલ થાય છે?
તપાસ સાથે સુરક્ષા વ્યવસ્થાની પણ સમીક્ષા જરૂરી
આ ઘટના માત્ર એક અપરાધની તપાસ પૂરતી મર્યાદિત રહેવી જોઈએ નહીં, પરંતુ જાહેર પરિવહનમાં સગીરાઓ અને મહિલાઓની સુરક્ષા માટેની વ્યવસ્થાની પણ સમીક્ષા કરવાની જરૂરિયાત દર્શાવે છે.બસમાં CCTV કેમેરા કાર્યરત છે કે નહીં, GPS સતત ચાલુ છે કે નહીં, પેનિક બટન કંટ્રોલ રૂમ સાથે જોડાયેલું છે કે નહીં અને ડ્રાઈવર-કંડક્ટરનું પોલીસ વેરિફિકેશન થયું છે કે નહીં આ તમામ મુદ્દાઓની નિયમિત ચકાસણી થવી જરૂરી છે. જો કે સગીરાને ઘટના બાદ તેના પરિવારજનોને સોંપવામાં આવી હોવાનું પોલીસે જણાવ્યું છે. બીજી તરફ, આરોપીઓ સામે કાયદેસરની કાર્યવાહી શરૂ કરવામાં આવી છે અને તપાસ એજન્સીઓ ઘટનાના દરેક પાસાની તપાસ કરી રહી છે.
દિલ્હી-NCR જેવી વ્યસ્ત અને CCTVથી સજ્જ વ્યવસ્થામાં પણ જો કોઈ સગીરા બસની અંદર સુરક્ષિત ન રહે તો તે સમગ્ર જાહેર પરિવહન વ્યવસ્થા માટે ગંભીર ચેતવણી છે. હવે સવાલ માત્ર આરોપીઓને સજા અપાવવાનો નથી, પરંતુ આવી ઘટના ફરી ન બને તે માટે સુરક્ષા નિયમોનો જમીન પર કેટલો કડક અમલ થાય છે તેનો પણ છે.
