ભારતના નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જ (NSE)એ વૈશ્વિક શેરબજારમાં ઐતિહાસિક સિદ્ધિ હાંસલ કરી છે. સપ્ટેમ્બરમાં શેરબજારમાં લિસ્ટિંગ થયા બાદ NSEના શેરમાં સતત તેજી જોવા મળી રહી છે. તેના કારણે માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશનની દૃષ્ટિએ NSE વિશ્વનું પાંચમું સૌથી મોટું લિસ્ટેડ એક્સચેન્જ બની ગયું છે. આ સાથે તેણે હોંગકોંગ સ્ટોક એક્સચેન્જ (HKEX) અને અમેરિકાના Nasdaqને પણ પાછળ છોડી દીધા છે. ભારતીય નાણાકીય બજાર માટે આ એક મહત્ત્વપૂર્ણ સિદ્ધિ માનવામાં આવી રહી છે.
તાજેતરના બજારના આંકડા મુજબ, NSEનું માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશન આશરે 59.7 અબજ ડોલર એટલે કે લગભગ રૂ. 5.56 લાખ કરોડ સુધી પહોંચી ગયું છે. તેની સામે હોંગકોંગ એક્સચેન્જનું માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશન 58.1 અબજ ડોલર અને Nasdaqનું 57.7 અબજ ડોલર નોંધાયું છે. આ રીતે NSE બંને વૈશ્વિક એક્સચેન્જ કરતાં આગળ નીકળી ગયું છે.
વૈશ્વિક યાદીમાં 111.05 અબજ ડોલરના માર્કેટ કેપ સાથે CME ગ્રુપ પ્રથમ સ્થાને છે. જ્યારે 95.5 અબજ ડોલર સાથે ઇન્ટરકોન્ટિનેન્ટલ એક્સચેન્જ બીજા ક્રમે છે. જર્મનીનું ડોઇશ બોર્સ 65 અબજ ડોલર સાથે ત્રીજા અને 60.3 અબજ ડોલરના મૂલ્ય સાથે લંડન સ્ટોક એક્સચેન્જ ગ્રુપ ચોથા સ્થાને છે. આ યાદીમાં હવે NSEએ પાંચમું સ્થાન મેળવ્યું છે.
NSEના શેરમાં થયેલા ઉછાળાની અસર તેની ભારતીય કંપનીઓમાં રહેલી સ્થિતિ પર પણ જોવા મળી છે. અહેવાલ લખાઈ રહ્યો હતો ત્યારે NSEનો શેર રૂ. 47.80 એટલે કે 2.18 ટકાના ઉછાળા સાથે રૂ. 2,236.10 પર ટ્રેડ થઈ રહ્યો હતો. આ ભાવે કંપનીનું માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશન આશરે રૂ. 5.56 લાખ કરોડ થયું હતું. આ સાથે NSE ભારતની નવમી સૌથી મોટી લિસ્ટેડ કંપની બની ગયું છે. તેણે આશરે રૂ. 5 લાખ કરોડનું માર્કેટ કેપ ધરાવતી કોટક મહિન્દ્રા બેંક અને લાઇફ ઇન્સ્યોરન્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા (LIC)ને પણ પાછળ છોડી દીધાં છે. આ સિદ્ધિ સાથે NSE દેશની અગ્રણી બેંકિંગ, નાણાકીય સેવા અને ટેક્નોલોજી ક્ષેત્રની કંપનીઓની હરોળમાં સામેલ થયું છે.
NSEને આ સફળતા શેરબજારમાં લિસ્ટિંગ થયાના બે મહિના કરતાં પણ ઓછા સમયમાં મળી છે. 24 સપ્ટેમ્બરના રોજ BSE પર NSEનું બહુપ્રતિક્ષિત લિસ્ટિંગ થયું હતું. રૂ. 1,785ની ઇશ્યૂ પ્રાઇસ સામે તેનો શેર 0.84 ટકાના પ્રીમિયમ સાથે રૂ. 1,800 પર લિસ્ટ થયો હતો. ટ્રેડિંગ દરમિયાન શેરનો ભાવ વધીને રૂ. 1,876.70 સુધી પહોંચ્યો હતો. આ પહેલાં 17થી 21 સપ્ટેમ્બર દરમિયાન NSEનો રૂ. 22,561 કરોડનો IPO ખુલ્યો હતો, જે કુલ 5.69 ગણો સબસ્ક્રાઇબ થયો હતો. આ IPO સંપૂર્ણપણે ઓફર ફોર સેલ (OFS) આધારિત હતો.
વર્ષ 1992માં સ્થાપિત થયેલું નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જ 1994માં ભારતના પ્રથમ ઇલેક્ટ્રોનિક સ્ટોક એક્સચેન્જ તરીકે કાર્યરત થયું હતું. આજે NSE ઇક્વિટી, ડેટ, કરન્સી, કોમોડિટી અને ડેરિવેટિવ્ઝ સહિતનાં વિવિધ ક્ષેત્રોમાં ટ્રેડિંગ, ક્લિયરિંગ અને સેટલમેન્ટની સેવાઓ પૂરી પાડે છે. ફ્યુચર્સ ઇન્ડસ્ટ્રી એસોસિએશનના આંકડા મુજબ, ટ્રેડિંગ વોલ્યુમની દૃષ્ટિએ NSE વર્ષ 2025માં વિશ્વનું સૌથી મોટું ડેરિવેટિવ્ઝ એક્સચેન્જ પણ રહ્યું હતું. હવે વૈશ્વિક લિસ્ટેડ એક્સચેન્જની યાદીમાં પાંચમું સ્થાન મેળવીને NSEએ આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય બજારમાં ભારતનું મહત્ત્વ વધુ મજબૂત કર્યું છે.