સોના-ચાંદીના વાયદા બજાર (MCX)માં આજે ભારે વેચવાલી જોવા મળી હતી. બજાર ખુલતાં જ બંને કિંમતી ધાતુઓના ભાવમાં મોટો ઘટાડો નોંધાયો હતો. ચાંદીમાં માત્ર પાંચ મિનિટના કારોબારમાં જ 9,448નો કડાકો બોલતાં ભાવ દોઢ લાખ રૂપિયાની નીચે પહોંચી ગયો હતો. બીજી તરફ સોનાના ભાવમાં પણ 5,218નો ઘટાડો નોંધાયો હતો. અચાનક આવેલા આ ઘટાડાથી વાયદા બજારમાં રોકાણકારોમાં ભારે હલચલ જોવા મળી હતી.
ચાંદીનો અગાઉનો બંધ ભાવ 1,57,482 હતો. આજના કારોબારમાં તે ઘટીને 1,51,183ના સ્તરે ખૂલી હતી, જે દિવસનો ઊંચો ભાવ પણ રહ્યો હતો. જોકે બજાર ખુલ્યા બાદ વેચવાલીનું દબાણ વધતાં ચાંદીનો ભાવ ઝડપથી નીચે સરક્યો હતો અને નીચામાં 1,48,034 સુધી પહોંચી ગયો હતો. આમ, માત્ર પાંચ મિનિટના કારોબારમાં ચાંદીમાં 9,448નો ઘટાડો નોંધાયો હતો. ચાંદીનો ભાવ દોઢ લાખ રૂપિયાના સ્તરથી પણ નીચે જતાં બજારમાં ચર્ચા તેજ બની હતી.
સોનામાં પણ આવી જ સ્થિતિ જોવા મળી હતી. સોનાનો અગાઉનો બંધ ભાવ 1,27,452 હતો, જેની સામે તે ઘટીને 1,23,629ના ભાવે ખૂલ્યું હતું. આ ભાવ દિવસનો ઊંચો સ્તર રહ્યો હતો. ત્યારબાદ સતત વેચવાલી વચ્ચે સોનું વધુ ઘટીને 1,22,234ના નીચા સ્તરે પહોંચ્યું હતું. આમ, સોનાના ભાવમાં કુલ 5,218નો ઘટાડો નોંધાયો હતો.
સોના-ચાંદીના ભાવમાં આવેલા આ ઘટાડા પાછળ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારની સ્થિતિ સહિતનાં અનેક કારણો જવાબદાર માનવામાં આવી રહ્યાં છે. અમેરિકામાં મોંઘવારીની ચિંતાને કારણે ફેડરલ રિઝર્વ દ્વારા વ્યાજદરમાં વધારો કરવામાં આવે તેવી આશંકા વધી છે. વ્યાજદર ઊંચા રહેવાની શક્યતા સોના જેવી વ્યાજ ન આપતી સંપત્તિ માટે દબાણ ઊભું કરી શકે છે. રોકાણકારો વધુ વળતર આપતા વિકલ્પો તરફ વળે ત્યારે સોનાની માંગ પર અસર થતી હોય છે.
બીજું મોટું કારણ અમેરિકી ડોલરની મજબૂતી છે. ડોલર ઈન્ડેક્સમાં તેજી આવતાં સોના પર દબાણ વધ્યું છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સોનાની કિંમત સામાન્ય રીતે ડોલરમાં નક્કી થતી હોવાથી ડોલર મજબૂત બને ત્યારે અન્ય દેશોના ખરીદદારો માટે સોનું મોંઘું પડે છે. તેના કારણે માંગ ઘટવાની શક્યતા રહે છે અને ભાવ પર અસર થાય છે.
આ ઉપરાંત અમેરિકાના 10 વર્ષના બોન્ડની યીલ્ડ 5 ટકાથી ઉપર રહેતાં રોકાણકારો માટે બોન્ડમાં રોકાણ વધુ આકર્ષક બન્યું છે. સોનામાંથી નિયમિત વ્યાજ મળતું નથી, જ્યારે બોન્ડમાંથી વળતર મળી શકે છે. તેથી બોન્ડ યીલ્ડમાં વધારો થાય ત્યારે કેટલાક રોકાણકારો સોનામાંથી નાણાં કાઢીને બોન્ડ તરફ વળે છે. તેની અસર પણ સોનાના ભાવ પર જોવા મળી રહી છે.
ટેક્નોલોજી અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) સાથે જોડાયેલી કંપનીઓના શેરોમાં વેચવાલી પણ બજારની હાલની અસ્થિરતાનું એક કારણ માનવામાં આવી રહી છે. શેરબજારમાં ઘટાડા વચ્ચે રોકાણકારો વિવિધ એસેટ્સમાં પોતાની પોઝિશન ઘટાડી રહ્યા છે, જેની અસર સોના સહિતની કિંમતી ધાતુઓ પર પણ પડી રહી છે.
આગામી દિવસોમાં સોના-ચાંદીના ભાવ પર ડોલરની ચાલ, અમેરિકી બોન્ડ યીલ્ડ અને ફેડરલ રિઝર્વની નાણાકીય નીતિ અંગેના સંકેતોની અસર જોવા મળી શકે છે. હાલની સ્થિતિમાં ભાવમાં ઉતાર-ચઢાવ ચાલુ રહેવાની શક્યતા છે. જોકે, બજારમાં આગળ કઈ દિશામાં હલચલ થશે તે વૈશ્વિક આર્થિક પરિબળો અને રોકાણકારોની ખરીદી-વેચવાલી પર નિર્ભર રહેશે.