અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ, ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ અને રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન APEC સમિટના સ્વાગત રાત્રિભોજનમાં એકસાથે જોવા મળ્યા હતા. આ ત્રણેય નેતાઓ વચ્ચે આવતીકાલે એક ત્રિપક્ષીય બેઠક યોજાનાર છે, જેમાં તેઓ ઈરાન સાથે જોડાયેલા સંઘર્ષ અને પરમાણુ શસ્ત્રોના ઉપયોગ સહિતના અનેક મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરે તેવી અપેક્ષા છે.
અગાઉ શી જિનપિંગે એરપોર્ટ પર ટ્રમ્પનું સ્વાગત કરવા માટે પ્રોટોકોલ તોડ્યો હતો. આ પહેલીવાર હતું જ્યારે તેઓ કોઈ વિદેશી નેતાનું સ્વાગત કરવા માટે વ્યક્તિગત રીતે એરપોર્ટ પર ગયા હોય; સામાન્ય રીતે આ કામગીરી અન્ય અધિકારીઓ દ્વારા કરવામાં આવતી હોય છે.
શી જિનપિંગ: ટ્રમ્પ સાથેની વાતચીતથી અમેરિકા-ચીન સંબંધો સુધરશે
શી જિનપિંગે આશા વ્યક્ત કરી હતી કે બંને દેશો વચ્ચેની ચર્ચાઓથી સંબંધોમાં સુધારો આવશે અને સ્થિરતા વધશે. ચીનની સરકારી સમાચાર એજન્સી ‘શિનહુઆ’ અનુસાર શી જિનપિંગે કહ્યું કે બંને દેશોએ એકબીજાનો આદર કરવો જોઈએ અને સાથે મળીને કામ કરવું જોઈએ.
શી જિનપિંગે સપ્ટેમ્બરમાં પોતાની અમેરિકા મુલાકાતને પણ યાદ કરી, જેમાં ટ્રમ્પ અને તેમના પત્નીએ એરપોર્ટ પર તેમનું વ્યક્તિગત રીતે સ્વાગત કર્યું હતું. તેમણે કહ્યું કે ટ્રમ્પનું આવી જ રીતે સ્વાગત કરીને ચીન તે જ પરંપરાને આગળ વધારી રહ્યું છે.
‘કિલિન વિલા’ ખાતે યોજાશે બેઠક
ચીન, અમેરિકા અને રશિયાના નેતાઓ વચ્ચેની આ બેઠક ગુરુવારે શેનઝેનમાં આવેલા ‘કિલિન વિલા’ (Qilin Villa) ખાતે યોજાવાની શક્યતા છે. BBCના અહેવાલ મુજબ, આ સ્થળે સુરક્ષા વ્યવસ્થા સઘન બનાવવામાં આવી છે. ૧૯૯૭માં બનેલા આ સરકારી સંકુલમાં અગાઉ પણ ચીની નેતાઓ તેમજ અનેક ઉચ્ચ કક્ષાના વિદેશી મહેમાનો રોકાઈ ચૂક્યા છે.
બેઇજિંગે આ બેઠક માટે કોઈ મોટા સરકારી સંમેલન કેન્દ્રને બદલે એક ખાનગી સ્થળ પસંદ કર્યું છે. ન્યૂ યોર્ક યુનિવર્સિટીના પ્રોફેસર શાઓયુ યુઆનના જણાવ્યા અનુસાર ‘કિલિન વિલા’માં સુરક્ષા વ્યવસ્થા સંભાળવી વધુ સરળ છે. એરપોર્ટની નજીક હોવાને કારણે, બેઠક પૂરી થયા પછી ટ્રમ્પ ત્યાંથી ઝડપથી રવાના થઈ શકશે.
તેમણે વધુમાં નોંધ્યું કે આ સ્થળે બેઠક યોજવાથી વાતાવરણ ઓછું ઔપચારિક રહેશે. લગભગ એક કલાક સુધી ચાલનારી આ વાતચીતને ‘વર્કિંગ-લેવલ’ બેઠક તરીકે ગણી શકાય. જો આ બેઠકમાંથી કોઈ નક્કર પરિણામ ન મળે, તો પણ નેતાઓ પર રાજકીય દબાણ નહિવત રહેશે.
જિનપિંગ અને જાપાનના વડા પ્રધાન સાનાએ તાકાઈચી વચ્ચે મુલાકાતની શક્યતા ઓછી
APEC સમિટ દરમિયાન શી જિનપિંગ અને જાપાનના વડા પ્રધાન સાનાએ તાકાઈચી વચ્ચે મુલાકાત થવાની શક્યતા ઓછી છે. તાઈવાનના મુદ્દે બંને દેશો વચ્ચે તણાવ વધી ગયો છે. ગયા વર્ષે ઓક્ટોબરમાં તેમની પ્રથમ મુલાકાત દરમિયાન, શી જિનપિંગે સૂચન કર્યું હતું કે ચીન અને જાપાન એકબીજા માટે ખતરો બનવાને બદલે ભાગીદાર હોવા જોઈએ. જો કે એક વર્ષના સમયગાળામાં જ સંબંધો નોંધપાત્ર રીતે બગડી ગયા છે.
આ વિવાદની શરૂઆત તાકાઈચીના એક નિવેદન બાદ થઈ, જેમાં તેમણે સંકેત આપ્યો હતો કે જો ચીન તાઈવાન વિરુદ્ધ સૈન્ય કાર્યવાહી કરે, તો જાપાન તેનો જવાબ આપી શકે છે. આનાથી ચીન નારાજ થઈ ગયું અને તેણે જાપાન પર આર્થિક દબાણ વધારી દીધું જેમાં તેણે પોતાના નાગરિકોને જાપાનની મુસાફરી ન કરવાની સલાહ આપી અને ચીનમાં યોજાનારા એવા કાર્યક્રમો રદ કરાવ્યા જેમાં અનેક જાપાની કલાકારો ભાગ લેવાના હતા.
બંને દેશો વચ્ચે સંઘર્ષનો ઈતિહાસ ઘણો જૂનો અને ઊંડો છે. બીજા વિશ્વયુદ્ધ પહેલાં, જાપાની સૈન્યએ ચીન પર આક્રમણ કર્યું હતું અને નાનજિંગમાં મોટા પાયે નરસંહાર કર્યો હતો. જોકે જાપાને આ માટે અનેક પ્રસંગોએ માફી માંગી છે, તેમ છતાં આ મુદ્દો આજે પણ બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોમાં તણાવનું કારણ બનેલો છે.