ભારતની ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ક્ષેત્રે વૈશ્વિક બજારમાં પકડ મજબૂત બની રહી છે. નાણાકીય વર્ષ 2026-27ના પ્રથમ છ મહિના એટલે કે એપ્રિલથી સપ્ટેમ્બર દરમિયાન દેશની ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ચીજવસ્તુઓની નિકાસમાં 44 ટકાનો નોંધપાત્ર વધારો નોંધાયો છે. આ સમયગાળામાં કુલ નિકાસ વધીને 31.97 અબજ ડૉલર પર પહોંચી છે, જે અગાઉના નાણાકીય વર્ષના સમાન સમયગાળામાં 22.20 અબજ ડૉલર હતી. આ વૃદ્ધિમાં સ્માર્ટફોનની સાથે અન્ય ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદનોનો પણ મોટો ફાળો રહ્યો છે.
સ્માર્ટફોન ભારતની ઇલેક્ટ્રોનિક્સ નિકાસમાં સૌથી મોટો હિસ્સો ધરાવે છે. એપ્રિલથી સપ્ટેમ્બર 2026 દરમિયાન સ્માર્ટફોનની નિકાસ 35.8 ટકા વધીને 18.17 અબજ ડૉલર થઈ છે. અગાઉના વર્ષના સમાન સમયગાળામાં આ આંકડો 13.38 અબજ ડૉલર હતો. જોકે, અન્ય ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદનોની નિકાસમાં વધુ ઝડપી વૃદ્ધિ નોંધાતાં કુલ નિકાસમાં સ્માર્ટફોનનો હિસ્સો 60.3 ટકાથી ઘટીને 56.8 ટકા થયો છે.
સ્માર્ટફોન સિવાયની ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ચીજવસ્તુઓની નિકાસમાં 56.5 ટકાનો વધારો નોંધાયો છે. આ નિકાસ અગાઉના વર્ષના સમાન ગાળાના 8.81 અબજ ડૉલરથી વધીને 13.79 અબજ ડૉલર થઈ છે. પરિણામે કુલ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ નિકાસમાં બિન-સ્માર્ટફોન ઉત્પાદનોનો હિસ્સો 39.7 ટકાથી વધીને 43.2 ટકા થયો છે. આ આંકડા દર્શાવે છે કે ભારતની ઇલેક્ટ્રોનિક્સ નિકાસ હવે માત્ર સ્માર્ટફોન પૂરતી મર્યાદિત નથી રહી, પરંતુ તેમાં વિવિધ પ્રકારનાં ઉત્પાદનોનું યોગદાન વધી રહ્યું છે.
આ સમયગાળા દરમિયાન માઉન્ટેડ પ્રિન્ટેડ સર્કિટ બોર્ડ ધરાવતા ભાગો અને એસેસરીઝની નિકાસમાં અસાધારણ વૃદ્ધિ નોંધાઈ છે. આ નિકાસ 63.3 મિલિયન ડૉલરથી વધીને 2.10 અબજ ડૉલર થઈ છે, જે 3,219 ટકાનો વધારો દર્શાવે છે. આ ઉત્પાદનો માટે સિંગાપોર સૌથી મોટું નિકાસ બજાર રહ્યું હતું. સિંગાપોરમાં 1.87 અબજ ડૉલરની નિકાસ થઈ હતી, જ્યારે ચીનમાં 111.5 મિલિયન ડૉલરની નિકાસ નોંધાઈ હતી.
પોપ્યુલેટેડ, લોડેડ અથવા સ્ટફ્ડ પ્રિન્ટેડ સર્કિટ બોર્ડની નિકાસમાં પણ 304 ટકાનો વધારો થયો છે. અગાઉના વર્ષના 213.7 મિલિયન ડૉલરની સરખામણીએ આ નિકાસ વધીને 864.1 મિલિયન ડૉલર થઈ છે. આ ઉત્પાદનોનું સૌથી મોટું બજાર ચીન રહ્યું હતું, જ્યાં 789.2 મિલિયન ડૉલરની નિકાસ કરવામાં આવી હતી. હોંગકોંગમાં પણ નિકાસ 5.9 મિલિયન ડૉલરથી વધીને 25.3 મિલિયન ડૉલર થઈ હતી.
નેટવર્ક ટ્રાન્સમિશન અને રૂટિંગ ઉપકરણોની નિકાસમાં પણ લગભગ બમણી વૃદ્ધિ નોંધાઈ છે. આ સેગમેન્ટની નિકાસ 98 ટકા વધીને 732.9 મિલિયન ડૉલરથી 1.45 અબજ ડૉલર થઈ છે. હોંગકોંગમાં નિકાસ 264.7 મિલિયન ડૉલરથી વધીને 857.7 મિલિયન ડૉલર થઈ હતી. આ ઉપરાંત અમેરિકામાં 130.9 મિલિયન ડૉલર અને નેધરલેન્ડ્સમાં 124.4 મિલિયન ડૉલરના ઉપકરણોની નિકાસ કરવામાં આવી હતી.
મેમરી ઇન્ટિગ્રેટેડ સર્કિટ્સની નિકાસમાં પણ મોટો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. આ નિકાસ 23.1 મિલિયન ડૉલરથી વધીને 562.4 મિલિયન ડૉલર થઈ છે, જે 2,333 ટકાની વૃદ્ધિ દર્શાવે છે. મલેશિયા 390.8 મિલિયન ડૉલરની નિકાસ સાથે આ ઉત્પાદનોનું સૌથી મોટું બજાર બન્યું હતું. ત્યારબાદ સિંગાપોરમાં 102.4 મિલિયન ડૉલર અને હોંગકોંગમાં 25.2 મિલિયન ડૉલરની નિકાસ થઈ હતી.
સોલિડ-સ્ટેટ નોન-વોલેટાઇલ સ્ટોરેજ ડિવાઇસની નિકાસમાં પણ 1,680 ટકાનો વધારો નોંધાયો છે. અગાઉના વર્ષના 14.6 મિલિયન ડૉલરની સરખામણીએ આ નિકાસ વધીને 260.5 મિલિયન ડૉલર થઈ છે. ચીન 108.6 મિલિયન ડૉલરની નિકાસ સાથે અગ્રણી બજાર રહ્યું હતું. જ્યારે સિંગાપોરમાં 76.8 મિલિયન ડૉલર, હોંગકોંગમાં 22.3 મિલિયન ડૉલર અને અમેરિકામાં 20.7 મિલિયન ડૉલરની નિકાસ કરવામાં આવી હતી.
એકંદરે, ભારતની ઇલેક્ટ્રોનિક્સ નિકાસમાં થયેલો આ વધારો ક્ષેત્રમાં વૈવિધ્યકરણની દિશામાં થઈ રહેલી પ્રગતિ દર્શાવે છે. સ્માર્ટફોન હજુ પણ નિકાસનો સૌથી મોટો હિસ્સો ધરાવે છે, પરંતુ પ્રિન્ટેડ સર્કિટ બોર્ડ, કોમ્યુનિકેશન ઉપકરણો, મેમરી ચિપ્સ અને સ્ટોરેજ ડિવાઇસ જેવા ઉત્પાદનોની નિકાસ ઝડપથી વધી રહી છે. સિંગાપોર, ચીન, હોંગકોંગ અને મલેશિયા જેવા બજારોમાં વધતી માંગને કારણે ભારતની ઇલેક્ટ્રોનિક્સ નિકાસને નવું વિસ્તરણ મળી રહ્યું છે.