દેશની સામાન્ય જનતા પર મોંઘવારીનો બોજ સતત ભારે પડતો જઈ રહ્યો છે. ઓક્ટોબર 2026ના આંકડાઓ અનુસાર, જથ્થાબંધ બજારની મોંઘવારી (Wholesale Price Index – WPI) કૂદકે ને ભૂસકે વધીને સીધી 12.29 ટકા પર પહોંચી ગઈ છે, જ્યારે અગાઉ સપ્ટેમ્બર મહિનામાં આ આંકડો 11.39 ટકા હતો. માત્ર એક જ મહિનાના ટૂંકા ગાળામાં જથ્થાબંધ મોંઘવારીમાં 0.90 ટકાનો સીધો વધારો નોંધાયો છે. સૌથી ચિંતાજનક બાબત એ છે કે ઓક્ટોબર 2022 પછી આ પહેલો અવસર છે જ્યારે જથ્થાબંધ મોંઘવારીએ 12 ટકાની સપાટી વટાવી હોય, જે છેલ્લા 50 મહિનાનો (એટલે કે લગભગ 4 વર્ષથી વધુ સમયનો) સૌથી ઉચ્ચતમ સ્તર છે.
આ અણધારી મોંઘવારી પાછળનું સૌથી મોટું અને મુખ્ય કારણ બળતણ (પેટ્રોલ, ડીઝલ, એલપીજી ગેસ વગેરે) અને વીજળીના ભાવમાં થયેલો તોતિંગ ઉછાળો છે. ઓક્ટોબર મહિનામાં બળતણ અને વીજળીની મોંઘવારી સપ્ટેમ્બરના 25.85 ટકાથી વધીને સીધી 32.84 ટકા પર પહોંચી ગઈ છે. આ ઉપરાંત, કાચો માલ અને પ્રાથમિક ચીજવસ્તુઓ પણ મોંઘી થવાથી તેનો દર 8.67 ટકાથી વધીને 9.24 ટકા થઈ ગયો છે. જોકે, આ મુશ્કેલ સમયમાં થોડી રાહતના સમાચાર એ છે કે ફેક્ટરીઓમાં તૈયાર થતી ચીજવસ્તુઓની મોંઘવારી 9.76 ટકાથી ઘટીને 9.54 ટકા થઈ છે, અને ખાદ્ય ચીજોના જથ્થાબંધ ભાવમાં પણ નજીવો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે જે 8.66 ટકાથી ઘટીને 8.58 ટકા પર આવ્યા છે.
માત્ર જથ્થાબંધ બજાર જ નહીં, પરંતુ સામાન્ય નાગરિકોના રોજિંદા જીવન પર સીધી અસર કરતી છૂટક મોંઘવારી (Retail Inflation) ની સ્થિતિ પણ ચિંતાજનક બની છે. છૂટક મોંઘવારી સતત 12મા મહિને વધીને ઓક્ટોબરમાં 6.09 ટકા પર પહોંચી ગઈ છે. ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) દ્વારા મોંઘવારીને નિયંત્રણમાં રાખીને 2થી 6 ટકાની વચ્ચે જાળવી રાખવાનો લક્ષ્યાંક રાખવામાં આવ્યો છે, પરંતુ છેલ્લા બે વર્ષમાં આ પહેલીવાર બન્યું છે કે છૂટક મોંઘવારીએ RBI ની આ મર્યાદાને વટાવી દીધી છે.
એક જ સપ્તાહમાં છૂટક અને જથ્થાબંધ એમ બંને પ્રકારની મોંઘવારીના આંકડા ઊંચા આવવાથી દેશના અર્થતંત્ર અને સામાન્ય નાગરિકો પર બેવડો આર્થિક ફટકો પડ્યો છે. જથ્થાબંધ બજારમાં કાચો માલ અને અન્ય ચીજો મોંઘી થવાને કારણે આગામી દિવસોમાં છૂટક બજારમાં પણ રોજબરોજની વપરાશની વસ્તુઓના ભાવ વધવાની પૂરી શક્યતા છે. આ ઉપરાંત, મોંઘવારી બેકાબૂ બનવાના કારણે હવે આગામી ડિસેમ્બર મહિનામાં મળનારી બેઠકમાં રિઝર્વ બેંક વ્યાજદરોમાં ઘટાડો કરે તેવી શક્યતા નહિવત્ બની ગઈ છે. પરિણામે, હોમ લોન કે કાર લોનના માસિક હપ્તા (EMI) ઓછા થવાની રાહ જોઈ રહેલા મધ્યમ વર્ગના લોકોને મોટી નિરાશાનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે.