હૈદરાબાદ ખાતે યોજાયેલી ‘ભારત સમિટ’માં કોંગ્રેસ પાર્ટીના વરિષ્ઠ નેતા રાહુલ ગાંધીએ ૨૦૨૪ની લોકસભા ચૂંટણીની વિશ્વસનીયતા અને દેશની સમગ્ર લોકશાહી વ્યવસ્થા સામે અત્યંત ગંભીર સવાલો ઉઠાવ્યા છે. આ સમિટ દરમિયાન તેમણે ચૂંટણી પ્રક્રિયા, પારદર્શિતા અને આર્થિક માળખાના કેન્દ્રીકરણ અંગે આક્રમક વલણ અપનાવતા અનેક ચોંકાવનારા દાવા કર્યા હતા. રાહુલ ગાંધીના આ નિવેદનો બાદ દેશના રાજકીય વર્તુળોમાં ભારે ચર્ચા શરૂ થઈ ગઈ છે અને વિવાદ વકર્યો છે.
પોતાના સંબોધનમાં રાહુલ ગાંધીએ ચૂંટણી પંચની ભૂમિકા પર સવાલ ઉઠાવતા આરોપ લગાવ્યો હતો કે ૨૦૨૪ની ચૂંટણીમાં અંદાજે ૧૪ કરોડ મતદારોને અસ્તિત્વવિહોણા અથવા બિનમતદારો ગણવામાં આવ્યા હતા. તેમણે તર્ક રજૂ કર્યો હતો કે જો આટલી મોટી સંખ્યામાં મતદારોના મત ગેરકાયદેસર ગણવામાં આવે કે તેમની ઉપેક્ષા થાય, તો ચૂંટણીની કાયદેસરતા અને ન્યાયીપણા પર પ્રશ્નાર્થ ચિહ્ન સર્જાય છે. ચૂંટણી પ્રક્રિયાના અભ્યાસ બાદ તેમને એવું લાગી રહ્યું છે કે ભારતમાં લોકશાહીની મૂળ સંરચના ધીમે ધીમે નબળી પડી રહી છે, જે દેશના ભવિષ્ય માટે ચિંતાજનક વિષય છે.
રાજકીય અને આર્થિક વ્યવસ્થાઓમાં આવેલા બદલાવ વિશે વાત કરતા તેમણે દાવો કર્યો કે વર્ષ ૨૦૧૪થી દેશની રાજકીય વ્યવસ્થામાં મોટો પલટો આવ્યો છે અને એક દાયકાના સમયગાળામાં ભાજપની સંપત્તિમાં ૧૧ ગણો વધારો થયો છે. તેમના મતે આ આંકડા સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે દેશમાં રાજકીય અને આર્થિક સત્તાનું કેન્દ્રીકરણ થઈ રહ્યું છે. તેમણે વર્તમાન સ્થિતિ પર કટાક્ષ કરતા જણાવ્યું કે ફાસીવાદી માનસિકતા ધરાવતા લોકો ખૂબ ઊંચા અવાજે બોલતા હોય છે, જ્યારે દેશની શાંત અને સંવેદનશીલ બહુમતી આ બધું ચૂપચાપ જોતી રહે છે.
આ દાવાઓને વધુ સ્પષ્ટ કરવા માટે તેમણે મહારાષ્ટ્ર વિધાનસભા ચૂંટણીનું ઉદાહરણ આપ્યું હતું. રાહુલ ગાંધીએ દાવો કર્યો કે લોકસભા ચૂંટણીમાં વિપક્ષને સારો ટેકો મળ્યા પછી માત્ર ત્રણ જ મહિનામાં યોજાયેલી મહારાષ્ટ્રની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં વિપક્ષને અચાનક મોટું નુકસાન વેઠવું પડ્યું હતું. બંને ચૂંટણીઓમાં લગભગ સમાન મતો મળવા છતાં આશ્ચર્યજનક રીતે સિત્તેર લાખ જેટલા નવા મતદારો ઉમેરાયા હતા અને એવો દાવો કરાયો કે તે તમામ નવા મતદારોએ ભાજપને જ મત આપ્યા છે. માત્ર મહારાષ્ટ્ર જ નહીં, પરંતુ દેશના અન્ય રાજ્યોમાં પણ આ પ્રકારની રહસ્યમય ઘટનાઓ બની હોવાનો દાવો તેમણે કર્યો હતો.
રાહુલ ગાંધીએ અંતમાં જણાવ્યું હતું કે આ પરિવર્તનો માત્ર રાજકીય ક્ષેત્ર પૂરતા મર્યાદિત નથી, પરંતુ તેની વિપરીત અસરો દેશના આર્થિક માળખા પર પણ સ્પષ્ટપણે વર્તાઈ રહી છે. ભારત સહિત વિશ્વના અન્ય દેશોમાં અગાઉ સફળ સાબિત થયેલા આર્થિક મોડેલો હવે નિષ્ફળ નીવડી રહ્યા છે તેવું જણાવી તેમણે વર્તમાન પ્રશાસકીય અને આર્થિક વ્યવસ્થા સામે ગંભીર ચિંતાઓ વ્યક્ત કરી હતી.
