દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં યોજાતા વિવિધ ધરણા-પ્રદર્શન, આંદોલનો અને વિશાળ રાજકીય રેલીઓના આયોજનને લઈને ટૂંક સમયમાં જ અત્યંત કડક નિયમો અમલમાં આવવા જઈ રહ્યા છે. સુરક્ષા અને કાયદો-વ્યવસ્થાની સ્થિતિ વધુ મજબૂત બનાવવાના હેતુથી દિલ્હી પોલીસે ઐતિહાસિક રામલીલા મેદાન સહિતના અન્ય પ્રદર્શન સ્થળો પર યોજાતી જનસભાઓને વ્યવસ્થિત કરવા માટે એક નવી સ્ટાન્ડર્ડ ઓપરેટિંગ પ્રોસિજર એટલે કે એસઓપી (SOP) તૈયાર કરી છે. હાલમાં આ પ્રસ્તાવિત નિયમોનો મુસદ્દો અંતિમ મંજૂરી માટે પોલીસ હેડક્વાર્ટર ખાતે મોકલવામાં આવ્યો છે. ઉચ્ચ અધિકારીઓની મંજૂરીની મહોર વાગતાની સાથે જ રાજધાનીના તમામ પ્રદર્શન સ્થળો પર આ નવી ગાઇડલાઇનનો ચુસ્તપણે અમલ શરૂ કરી દેવામાં આવશે. તાજેતરના સમયમાં થયેલા વિવિધ આંદોલનોના અનુભવોને ધ્યાનમાં રાખીને વહીવટીતંત્ર દ્વારા આ મહત્વપૂર્ણ પગલું ભરવામાં આવી રહ્યું છે.
આ નવા પ્રસ્તાવિત નિયમો લાગુ થયા બાદ હવે રામલીલા મેદાનમાં આયોજકો પોતાની મરજી મુજબ બેફામ અને અનિયંત્રિત ભીડ એકઠી કરી શકશે નહીં. દિલ્હી પોલીસની નવી રૂપરેખા મુજબ, રામલીલા મેદાનમાં એક સમયે મહત્તમ 50 હજાર લોકોને જ એકઠા થવાની પરવાનગી આપવામાં આવશે. જોકે, આ 50 હજારની સંખ્યા પણ અંતિમ નથી, કારણ કે કોઈપણ કાર્યક્રમમાં કેટલા લોકો સામેલ થઈ શકશે તેનો અંતિમ નિર્ણય કાર્યક્રમના સ્વરૂપ અને સુરક્ષા વ્યવસ્થાની ઝીણવટભરી સમીક્ષા કર્યા બાદ પોલીસના ઉચ્ચ અધિકારીઓ દ્વારા લેવામાં આવશે. એટલે કે જો સુરક્ષાની દ્રષ્ટિએ જરૂરી જણાશે, તો આયોજકોને 50 હજારથી પણ ઓછી સંખ્યામાં લોકો એકઠા કરવાની મંજૂરી મળી શકે છે.
પોલીસ દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવેલા આ નવા ડ્રાફ્ટમાં પ્રદર્શનના આયોજકો માટે કેટલીક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને ફરજિયાત શરતો મૂકવામાં આવી છે. હવે કોઈપણ ધરણા, રેલી કે પ્રદર્શનનું આયોજન કરવા માટે આયોજકોએ કાર્યક્રમની તારીખથી ઓછામાં ઓછા 10 દિવસ અગાઉ પોલીસ સમક્ષ વિધિવત અરજી કરવાની રહેશે અને સંબંધિત વિભાગ પાસેથી ‘વેન્યુ અવેલેબિલિટી સર્ટિફિકેટ’ મેળવવું અનિવાર્ય બનશે. આ ઉપરાંત, પ્રદર્શનની સમયમર્યાદા પણ નિશ્ચિત કરી દેવામાં આવી છે, જે મુજબ હવે માત્ર સવારે 10 વાગ્યાથી સાંજના 5 વાગ્યા સુધી જ કોઈપણ કાર્યક્રમ કે જનસભા યોજી શકાશે, ત્યારબાદ સ્થળ ખાલી કરવું પડશે.
સુરક્ષા અને વ્યવસ્થાના ભાગરૂપે આયોજકોએ વિસ્તારના ટ્રાફિક અને વાહનોના પાર્કિંગની સુચારુ વ્યવસ્થા જાળવવા માટે પોલીસ તંત્ર સાથે સતત સંકલન સાધવું પડશે. નવા નિયમોમાં સ્પષ્ટપણે તાકીદ કરવામાં આવી છે કે પ્રદર્શન દરમિયાન જાહેર રસ્તાઓ, ફૂટપાથ કે ઈમરજન્સી રૂટ બ્લોક કરવાની કોઈપણ સંજોગોમાં મંજૂરી આપવામાં આવશે નહીં. આ સાથે જ, પ્રદર્શન સ્થળ પર કોઈપણ પ્રકારના હથિયારો, જ્વલનશીલ પદાર્થો અને અન્ય પ્રતિબંધિત વસ્તુઓ લઈ જવા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે. એટલું જ નહીં, કાર્યક્રમના કવરેજ કે દેખરેખ માટે જો આયોજકો ડ્રોન ઉડાડવા માંગતા હોય, તો તેના માટે પણ અગાઉથી ખાસ મંજૂરી લેવી ફરજિયાત રહેશે.
ઐતિહાસિક રીતે જોવામાં આવે તો દિલ્હીનું રામલીલા મેદાન દેશના મોટા સામાજિક આંદોલનો અને વિશાળ રાજકીય રેલીઓનું મુખ્ય કેન્દ્ર રહ્યું છે. પરંતુ, અહીં ઉમટી પડતી લાખોની ભીડને કારણે આસપાસના રહેણાંક અને વ્યાપારી વિસ્તારોમાં કલાકો સુધી ભારે ટ્રાફિકજામની સમસ્યા સર્જાય છે. તેના લીધે સામાન્ય નાગરિકો અને સ્થાનિક રહેવાસીઓને ભારે હાલાકી ભોગવવી પડે છે, તેમજ પોલીસ માટે પણ કાયદો-વ્યવસ્થા જાળવવી પડકારજનક બની જાય છે. આ તમામ સમસ્યાઓના કાયમી અને વ્યવહારુ ઉકેલ માટે દિલ્હી પોલીસે આ વ્યવસ્થિત માળખું ઘડ્યું છે, જેના અમલ બાદ રાજધાનીમાં પ્રદર્શનો વધુ શિસ્તબદ્ધ અને સુરક્ષિત બનશે.
