ટેકનોલોજી ક્ષેત્રની અગ્રણી કંપની માઈક્રોસોફ્ટની સેવાઓમાં સર્જાયેલી વૈશ્વિક ટેકનિકલ ખામીએ વિશ્વભરના લાખો વપરાશકર્તાઓને મુશ્કેલીમાં મૂક્યા હતા. માઈક્રોસોફ્ટ 365, આઉટલુક, ટીમ્સ, વનડ્રાઇવ, શેરપોઇન્ટ અને કોપાયલોટ જેવી સેવાઓ ખોરવાતાં ઓફિસનું કામકાજ, ઈમેઇલ વ્યવહાર અને સંદેશાવ્યવહાર પર અસર પડી હતી. આ વિક્ષેપ લગભગ 74 દેશોમાં ફેલાયો હતો. ભારતમાં પણ તેની અસર હવાઈ સેવાઓ પર જોવા મળી હતી. દિલ્હીની સ્પાઈસજેટની ત્રણ ફ્લાઈટ રદ કરવામાં આવી હતી, જ્યારે અન્ય બે ફ્લાઈટ મોડી પડી હતી. જોકે, આ ઘટનાનું કારણ ટેકનિકલ ખામી હોવાનું સામે આવ્યું હતું અને તેને સાયબર એટેક ગણાવવાની કોઈ પુષ્ટિ થઈ નહોતી.
માઈક્રોસોફ્ટની સેવાઓમાં 12 નવેમ્બરથી વિક્ષેપ શરૂ થયો હતો. કંપનીની અનેક મુખ્ય સેવાઓ અચાનક ખોરવાઈ જતાં વપરાશકર્તાઓને તેમના ઈમેઇલ એકાઉન્ટ અને ઓફિસનાં કામકાજનાં સાધનો ખોલવામાં મુશ્કેલી પડી હતી. ખાસ કરીને એક્સચેન્જ ઓનલાઇન અને આઉટલુકની સેવાઓ પર તેની અસર જોવા મળી હતી. ડાઉનડિટેક્ટર પર આઉટલુક અંગેની ફરિયાદો ગુરુવારે રાત્રે 11:30 વાગ્યે આશરે 1,38,058 સુધી પહોંચી ગઈ હતી. ત્યારબાદ ફરિયાદોની સંખ્યામાં ઘટાડો નોંધાયો હતો, પરંતુ મોટી સંખ્યામાં વપરાશકર્તાઓને સમસ્યાનો સામનો કરવો પડ્યો હતો.
માઈક્રોસોફ્ટે જણાવ્યું હતું કે કેટલાક સર્વર અણધારી રીતે અનુપલબ્ધ થઈ ગયા હતા. આ સમસ્યા માત્ર ટ્રાફિકમાં વધારાને કારણે નહીં, પરંતુ સર્વર પરના લોડ અને ક્ષમતાની મર્યાદાઓને કારણે સર્જાઈ હતી. કંપનીએ અસરગ્રસ્ત સર્વરોને ફરી શરૂ કરવા અને સેવાઓ સામાન્ય કરવા માટે કામગીરી હાથ ધરી હતી. શરૂઆતમાં કરવામાં આવેલા સુધારા અપેક્ષા મુજબ પરિણામ આપી શક્યા નહોતા. ત્યારબાદ ટ્રાફિકને વૈકલ્પિક માર્ગે વાળવાની અને સર્વરની ક્ષમતા પુનઃસ્થાપિત કરવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરવામાં આવી હતી.
શુક્રવારે સવારે 4:30 વાગ્યે માઈક્રોસોફ્ટે અપડેટ આપતાં જણાવ્યું હતું કે અસરગ્રસ્ત સર્વરોનો એક ભાગ ફરી શરૂ કરવામાં આવ્યો હતો અને તે સ્થિર રીતે કામ કરી રહ્યો હતો. ટ્રાફિકને ફરીથી રૂટ કર્યા બાદ કેટલાક વપરાશકર્તાઓને સેવાઓનો ઉપયોગ કરવામાં રાહત મળી હતી. જોકે, કંપનીએ ચેતવણી આપી હતી કે ટ્રાફિકમાં ફરી વધારો થાય તો પુનઃસ્થાપિત થયેલા સર્વરો પર પણ અસર થઈ શકે છે. બાકીના સર્વરોને ઓનલાઇન લાવવા માટે કામગીરી ચાલુ રાખવામાં આવી હતી.
ભારતમાં આ આઉટેજની અસર હવાઈ સેવાઓ પર પણ પડી હતી. શુક્રવારે સવારે દિલ્હીના ઇન્દિરા ગાંધી આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટથી ઉપડનારી સ્પાઈસજેટની ત્રણ ફ્લાઈટ રદ કરવામાં આવી હતી. તેમાં દિલ્હીથી પુણે, દિલ્હીથી લેહ અને દિલ્હીથી મુંબઈ જતી ફ્લાઈટનો સમાવેશ થતો હતો. આ ઉપરાંત દિલ્હીથી દરભંગા અને દિલ્હીથી મુંબઈ જતી સ્પાઈસજેટની અન્ય બે ફ્લાઈટ મોડી પડી હતી. આ ટેકનિકલ વિક્ષેપને કારણે મુસાફરોને અસુવિધાનો સામનો કરવો પડ્યો હતો.
એર ઈન્ડિયાએ જણાવ્યું હતું કે માઈક્રોસોફ્ટની સમસ્યા પર તે નજીકથી નજર રાખી રહી હતી, પરંતુ તેની ફ્લાઈટ સેવાઓ સામાન્ય રીતે કાર્યરત રહી હતી. એરલાઈને એમ પણ જણાવ્યું હતું કે તેનું સંદેશાવ્યવહાર તંત્ર પ્રભાવિત થયું નહોતું. મુસાફરોના ઈમેઇલ અવિરત રહે તે માટે ઈમેઇલ ટ્રાફિકને અસ્થાયી રૂપે બીજા માર્ગે વાળવામાં આવ્યો હતો. કંપનીના જણાવ્યા અનુસાર, મુસાફરોના ઈમેઇલનો જવાબ નિર્ધારિત 24 કલાકની સમયમર્યાદામાં આપવામાં આવી રહ્યો હતો.
બીજી તરફ, ઈન્ડિગો અને અકાસા એર દ્વારા પણ મુસાફરો માટે એડવાઈઝરી જાહેર કરવામાં આવી હતી. ઈન્ડિગોએ જણાવ્યું હતું કે તેની ઈમેઇલ સપોર્ટ સેવા પ્રભાવિત થઈ હતી અને કેટલાક ગ્રાહકોને ઈમેઇલ પ્રાપ્ત કરવામાં મુશ્કેલી પડી શકે છે. અકાસા એર દ્વારા મુસાફરોને તેમની ફ્લાઈટ સંબંધિત અપડેટ્સ પર નજર રાખવાની સલાહ આપવામાં આવી હતી. દિલ્હી એરપોર્ટ દ્વારા પણ મુસાફરોને એરપોર્ટ જતાં પહેલાં ફ્લાઈટનું સ્ટેટસ તપાસવા જણાવાયું હતું.
માઈક્રોસોફ્ટની આ સમસ્યાની અસર માત્ર હવાઈ સેવાઓ સુધી મર્યાદિત રહી નહોતી. બ્રિટનમાં આરોગ્યસંભાળ સેવાઓ પર પણ તેની અસર પડી હતી. રાષ્ટ્રીય આરોગ્ય સેવા સાથે જોડાયેલી કેટલીક વ્યવસ્થાઓમાં ઈમેઇલની સમસ્યાને કારણે દર્દીઓ સુધી પ્રિસ્ક્રિપ્શન અને દવાઓ પહોંચાડવામાં મુશ્કેલીઓ ઊભી થઈ હતી. કેનેડા, જર્મની અને અમેરિકામાં રેલ સેવાઓને પણ અસર થઈ હતી. કેનેડાની VIA રેલે જણાવ્યું હતું કે મુસાફરોને ટ્રેન ટ્રેકર, ઈમેઇલ અને SMS દ્વારા મળતી સૂચનાઓમાં મુશ્કેલી પડી હતી. બ્રિટનની નેશનલ રેલના મુસાફરોને પણ ઈમેઇલ દ્વારા ટિકિટ મેળવવામાં સમસ્યાનો સામનો કરવો પડ્યો હતો.
આઉટેજની અસર આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ ક્ષેત્રની કંપનીઓ પર પણ પડી હતી. ઓપનએઆઈએ જણાવ્યું હતું કે માઈક્રોસોફ્ટ કનેક્ટર્સ સાથે જોડાયેલી સમસ્યાની તપાસ કરવામાં આવી હતી. તેના કારણે નવા કનેક્શન સ્થાપિત કરવામાં અને કેટલાક ટૂલ્સનો ઉપયોગ કરવામાં મુશ્કેલી ઊભી થઈ હતી. એન્થ્રોપિકે પણ જણાવ્યું હતું કે તેના માઈક્રોસોફ્ટ 365 કનેક્ટર પર અપસ્ટ્રીમ પ્રદાતાની સમસ્યાની અસર થઈ હતી. માઈક્રોસોફ્ટની સેવાઓ પર આધારિત અન્ય ડિજિટલ વ્યવસ્થાઓને પણ આ વિક્ષેપનો સામનો કરવો પડ્યો હતો.
આ વૈશ્વિક આઉટેજને કારણે કંપનીઓ અને સંસ્થાઓના રોજિંદા કામકાજ પર અસર થઈ હતી. ઈમેઇલ, ઓનલાઇન મીટિંગ, ફાઈલ શેરિંગ અને ઓફિસનાં અન્ય કામો માટે માઈક્રોસોફ્ટની સેવાઓનો ઉપયોગ કરતી સંસ્થાઓને કામગીરી ચાલુ રાખવામાં મુશ્કેલી પડી હતી. Coinpediaના અંદાજ મુજબ, આ વૈશ્વિક વિક્ષેપને કારણે માઈક્રોસોફ્ટને પ્રતિ કલાક આશરે 1 લાખ ડોલરનું નુકસાન થઈ શકે છે. જોકે, નુકસાનનો અંતિમ આંકડો જાહેર થયો નહોતો. માઈક્રોસોફ્ટે અસરગ્રસ્ત સર્વરોને પુનઃસ્થાપિત કરવાની કામગીરી હાથ ધરી હતી અને કેટલાક સર્વર ફરી શરૂ પણ કર્યા હતા. આ ઘટનાએ ફરી એકવાર દર્શાવ્યું હતું કે વૈશ્વિક સ્તરે ઓફિસ, પરિવહન, આરોગ્ય અને સંદેશાવ્યવહાર જેવી આવશ્યક સેવાઓ ડિજિટલ માળખા પર કેટલી હદે નિર્ભર બની ગઈ છે.
