હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં દરિયાઈ સુરક્ષાને લઈને તણાવ ફરી વધ્યો છે. ઈરાનની ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC)ની નૌકાદળે દાવો કર્યો છે કે અમેરિકન સૈન્ય સાથે સહયોગ કરીને પ્રતિબંધિત દક્ષિણ માર્ગ પરથી પસાર થવાનો પ્રયાસ કરી રહેલા ઓઇલ ટેન્કરો દરિયાઈ માઇન્સની ઝપેટમાં આવ્યાં હતાં. જોકે, 24 કલાકમાં છ જેટલાં વિશાળ ઓઇલ ટેન્કર સળગી ઊઠ્યાં કે દરિયામાં ડૂબી ગયાં હોવાના દાવાની સ્વતંત્ર પુષ્ટિ થઈ નથી. ઈરાનની નૌકાદળના જણાવ્યા પ્રમાણે, જહાજો અમેરિકન સૈન્ય અધિકારીઓના માર્ગદર્શન હેઠળ અને ફાઇટર જેટ્સની સુરક્ષા વચ્ચે દક્ષિણ માર્ગ પરથી પસાર થવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યાં હતાં. આ ટેન્કરોએ પોતાની ઓળખ અને નેવિગેશન સિસ્ટમ બંધ રાખી હતી. ત્યારબાદ દરિયાઈ માઇન્સ સાથે અથડાવાને કારણે વિસ્ફોટ થયા અને જહાજોમાં આગ લાગી હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે.
ઈરાન તરફથી એવો પણ દાવો કરાયો છે કે 20 લાખ બેરલથી વધુ ક્રૂડ ઓઇલ લઈ જતું એક સુપરટેન્કર દરિયામાં ડૂબી ગયું છે. 14 નવેમ્બરે ઈરાનની નૌકાદળે ત્રણ ટેન્કર માઇન્સ સાથે અથડાઈને સળગ્યાં હોવાનો દાવો કર્યો હતો. આ પહેલાં 12 નવેમ્બરે પણ ચાર ટેન્કરો પર વિસ્ફોટ થયા હોવાની માહિતી સામે આવી હતી. જોકે, આ ઘટનાઓમાં માઇન્સ જ જવાબદાર હતી કે નહીં અને કેટલાં જહાજોને ખરેખર નુકસાન થયું હતું તેની સ્વતંત્ર રીતે પુષ્ટિ થઈ શકી નથી.
ઈરાને અમેરિકન સૈન્ય સાથે સહયોગ કરનારી શિપિંગ કંપનીઓને પણ ચેતવણી આપી છે. તેના જણાવ્યા પ્રમાણે, પ્રતિબંધિત માર્ગનો ઉપયોગ કરનારા અને ચેતવણીઓની અવગણના કરનારા જહાજો સામે કાર્યવાહી થઈ શકે છે. બીજી તરફ, અમેરિકાની સેન્ટ્રલ કમાન્ડે અગાઉ હોર્મુઝના મુખ્ય દરિયાઈ માર્ગોમાંથી માઇન્સ દૂર કરાયાં હોવાનો દાવો કર્યો હતો. બંને દેશોના દાવાઓ વચ્ચે દરિયાઈ માર્ગની વાસ્તવિક સ્થિતિ અંગે અનિશ્ચિતતા યથાવત્ છે. દરિયાઈ સુરક્ષા પર નજર રાખતી UKMTO સંસ્થાના અહેવાલોમાં હોર્મુઝ અને તેની આસપાસના વિસ્તારમાં અનેક જહાજો પર હુમલા અને વિસ્ફોટની ઘટનાઓ નોંધાઈ છે.
15 નવેમ્બરના અહેવાલમાં અરબી અખાતમાંથી હોર્મુઝ તરફ જઈ રહેલા એક ટેન્કર પર હુમલાની જાણ કરવામાં આવી હતી. જોકે, તેમાં તમામ ક્રૂ સભ્યો સુરક્ષિત હોવાનું જણાવાયું હતું. બીજી તરફ, 13 નવેમ્બરે પૂરા થયેલા સપ્તાહના અહેવાલમાં આઠ દરિયાઈ સુરક્ષા ઘટનાઓ નોંધાઈ હતી, પરંતુ તે સમયગાળામાં કોઈ જહાજ ડૂબ્યાની નોંધ નહોતી. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વિશ્વના સૌથી મહત્ત્વપૂર્ણ દરિયાઈ વેપારી માર્ગોમાંથી એક છે. વિશ્વના મોટા પ્રમાણમાં ક્રૂડ ઓઇલ અને લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસ (LNG)નો પુરવઠો આ માર્ગ પરથી પસાર થાય છે.
ફેબ્રુઆરી 2026ના અંતથી શરૂ થયેલા ઈરાન-અમેરિકા સંઘર્ષ બાદ આ વિસ્તારમાં જહાજોની અવરજવર અને સુરક્ષાને લઈને સતત તણાવ રહ્યો છે. જો ટેન્કરો પરના હુમલા અને ડૂબી ગયેલા જહાજો અંગેના દાવા સાચા સાબિત થશે, તો દરિયામાં ક્રૂડ ઓઇલ ઢોળાવાથી મોટું પર્યાવરણીય નુકસાન થઈ શકે છે. સાથે જ આ મહત્ત્વપૂર્ણ માર્ગ પર જહાજોની અવરજવર ખોરવાય તો વૈશ્વિક ઓઇલ પુરવઠા અને ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ પર પણ અસર પડી શકે છે. હાલ છ ટેન્કર સળગ્યાં કે ડૂબ્યાં હોવાનો દાવો ચકાસણી હેઠળ છે અને તેને પુષ્ટિ થયેલી ઘટના તરીકે જોવો યોગ્ય નથી.