ઉત્તરાખંડના પવિત્ર શહેર હરિદ્વારમાં ‘વેજ બિરયાની’ નામને લઈને એક નવો વિવાદ સામે આવ્યો છે. શહેરના અનેક સાધુ-સંતો અને ધાર્મિક આગેવાનો દ્વારા ‘વેજ બિરયાની’ શબ્દનો વિરોધ કરવામાં આવી રહ્યો છે. તેમનું માનવું છે કે હરિદ્વાર જેવી ધાર્મિક અને આધ્યાત્મિક ઓળખ ધરાવતી નગરીમાં આ પ્રકારના શબ્દો સ્થાનિક સંસ્કૃતિ અને પરંપરાઓ સાથે સુસંગત નથી. તેથી તેઓ દુકાનદારોને ‘વેજ બિરયાની’ના બદલે ‘વેજ પુલાવ’ નામનો ઉપયોગ કરવાની અપીલ કરી રહ્યા છે. અખંડ પરશુરામ અખાડાના નેતૃત્વ હેઠળ શહેરના વિવિધ વિસ્તારોમાં અભિયાન હાથ ધરવામાં આવ્યું હતું. આ દરમિયાન સંતો અને તેમના સમર્થકો એવા ફૂડ સ્ટોલ, લારીઓ અને દુકાનો પર પહોંચ્યા જ્યાં ‘વેજ બિરયાની’ના બોર્ડ લગાવવામાં આવ્યા હતા. તેમણે દુકાનદારો સાથે વાતચીત કરીને બોર્ડ બદલવાની વિનંતી કરી હતી. કેટલાક સ્થળોએ ‘વેજ બિરયાની’ના બોર્ડ પર ‘વેજ પુલાવ’ના સ્ટીકર પણ લગાવવામાં આવ્યા હતા.
આ અભિયાનમાં અખાડાના પ્રમુખ પંડિત અધિરાજ કૌશિક, સ્વામી કાર્તિક ગિરી મહારાજ અને કથા વ્યાસ પંડિત પવન કૃષ્ણ આચાર્ય સહિત મોટી સંખ્યામાં સંતો જોડાયા હતા. સંતોનું કહેવું છે કે તેમનો હેતુ કોઈ વેપારી કે વ્યવસાયને નુકસાન પહોંચાડવાનો નથી, પરંતુ હરિદ્વારની ધાર્મિક ઓળખ અને સાંસ્કૃતિક પરંપરાઓને જાળવવાનો છે. પંડિત અધિરાજ કૌશિકે જણાવ્યું કે સંસ્થાને લાંબા સમયથી આ મુદ્દે ફરિયાદો મળી રહી હતી. તેમણે કહ્યું કે હરિદ્વાર માત્ર એક શહેર નથી, પરંતુ કરોડો શ્રદ્ધાળુઓની આસ્થા સાથે જોડાયેલું પવિત્ર તીર્થસ્થળ છે. ખાસ કરીને સાવન અને કુંભ જેવા મોટા ધાર્મિક પ્રસંગો નજીક આવી રહ્યા હોવાથી શહેરની ધાર્મિક ઓળખ જાળવવી વધુ જરૂરી બની જાય છે.
સંતોના મતે ‘વેજ બિરયાની’ શબ્દનો ઉપયોગ યોગ્ય નથી અને તેની જગ્યાએ ‘વેજ પુલાવ’ વધુ યોગ્ય શબ્દ છે. તેઓ માને છે કે પવિત્ર શહેરમાં વપરાતા શબ્દો અને પરંપરાઓ પણ સ્થાનિક ધાર્મિક ભાવનાઓને અનુરૂપ હોવા જોઈએ. આ કારણે તેમણે વેપારીઓને સ્વૈચ્છિક રીતે નામ બદલવા માટે સમજાવવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. સ્વામી કાર્તિક ગિરીએ જણાવ્યું કે જ્યાં જ્યાં ‘વેજ બિરયાની’ના બોર્ડ જોવા મળશે ત્યાં ત્યાં તેઓ આ પ્રકારની જાગૃતિ અભિયાન ચાલુ રાખશે. તેમણે કહ્યું કે અનેક દુકાનદારો સાથે વાતચીત કરવામાં આવી છે અને ઘણા લોકોએ તેમની વાતને સમજીને સહકાર પણ આપ્યો છે. તેમનું માનવું છે કે હરિદ્વારની વિશિષ્ટ ઓળખને જાળવવા માટે આવા પ્રયત્નો જરૂરી છે.
આ સમગ્ર મામલે સંતોએ સ્થાનિક વહીવટી તંત્ર પાસે પણ સહયોગની માંગ કરી છે. તેમણે વિનંતી કરી છે કે ધાર્મિક શહેરની પરંપરા અને લાગણીઓને ધ્યાનમાં રાખીને યોગ્ય માર્ગદર્શન આપવામાં આવે. જોકે, અત્યાર સુધી વહીવટી તંત્ર તરફથી આ મુદ્દે કોઈ સત્તાવાર નિર્ણય જાહેર કરવામાં આવ્યો નથી. ‘વેજ બિરયાની’ના નામને લઈને શરૂ થયેલી આ ચર્ચાએ શહેરમાં અલગ-અલગ પ્રતિક્રિયાઓ જન્માવી છે. કેટલાક લોકો સંતોની માંગને યોગ્ય ગણાવી રહ્યા છે, જ્યારે કેટલાક લોકો તેને વ્યક્તિગત પસંદગી અને વેપાર સાથે જોડાયેલો મુદ્દો માની રહ્યા છે. જોકે, હાલ માટે આ મુદ્દો હરિદ્વારમાં ચર્ચાનું કેન્દ્ર બન્યો છે અને આવનારા દિવસોમાં તેના પર વધુ ચર્ચા થવાની શક્યતા છે.
