E20 ઇંધણને લઈને દેશભરમાં ચર્ચા અને વિવાદ વચ્ચે આમ આદમી પાર્ટી (AAP)એ દિલ્હીમાં મોટું ટાઉનહોલ કાર્યક્રમ યોજ્યો. દિલ્હીના કોન્સ્ટિટ્યુશન ક્લબમાં યોજાયેલા આ કાર્યક્રમમાં વાહન માલિકો, ઓટોમોબાઇલ નિષ્ણાતો અને વિવિધ ક્ષેત્રના લોકો જોડાયા હતા. આમ આદમી પાર્ટીનો દાવો છે કે આ કાર્યક્રમ સાથે 6 લાખથી વધુ લોકો સીધી કે ઓનલાઈન રીતે જોડાયા હતા. આ ચર્ચા બાદ આમ આદમી પાર્ટીના રાષ્ટ્રીય સંયોજક અરવિંદ કેજરીવાલે કેન્દ્ર સરકાર સમક્ષ ત્રણ મુખ્ય માંગણીઓ મૂકી છે. તેમનું કહેવું છે કે E20 ઇંધણ અંગે સરકાર લોકોને વિકલ્પ આપ્યા વગર નિર્ણય લઈ રહી છે, જે યોગ્ય નથી.
સૌથી પહેલી માંગમાં કેજરીવાલે કહ્યું કે દેશના દરેક પેટ્રોલ પંપ પર ગ્રાહકોને પસંદગીનો અધિકાર મળવો જોઈએ. જે લોકો E20 પેટ્રોલનો ઉપયોગ કરવા માંગતા હોય તેઓ E20 ભરે, જ્યારે જે લોકો શુદ્ધ પેટ્રોલ પસંદ કરે છે તેમને પણ તે સરળતાથી ઉપલબ્ધ હોવું જોઈએ. સરકાર કોઈ એક જ પ્રકારનું ઇંધણ ફરજિયાત ન બનાવે. બીજી માંગમાં તેમણે કહ્યું કે જો E20 ઇંધણને સરકાર પ્રોત્સાહન આપી રહી છે તો તેની કિંમત સામાન્ય પેટ્રોલ કરતાં ઓછી હોવી જોઈએ. તેમના મત મુજબ ગ્રાહકોને સસ્તું ઇંધણ મળશે તો તેઓ સ્વેચ્છાએ તેનો ઉપયોગ કરશે. ત્રીજી માંગ પેટ્રોલના ભાવને લઈને હતી. કેજરીવાલે કહ્યું કે હાલમાં આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલની કિંમતો પહેલા કરતાં ઓછી છે. આવી સ્થિતિમાં દેશમાં પેટ્રોલની રિટેલ કિંમત પ્રતિ લીટર 84 રૂપિયાથી ઓછી હોવી જોઈએ. તેમણે સરકારને પેટ્રોલના ભાવમાં ઘટાડો કરવાની પણ માંગ કરી.
કાર્યક્રમ દરમિયાન કેજરીવાલે E20 ઇંધણના ફાયદા અંગે પણ સવાલ ઉઠાવ્યા. તેમણે પૂછ્યું કે જો આ ઇંધણથી લોકોને માઇલેજ ઓછું મળે છે અને વાહનોના મેન્ટેનન્સનો ખર્ચ વધે છે, તો પછી સરકાર તેને શા માટે પ્રોત્સાહન આપી રહી છે? કેજરીવાલે આરોપ લગાવ્યો કે વિવિધ લોકો પાસેથી મળેલી માહિતી મુજબ ઘણા વાહન માલિકોને E20 પેટ્રોલના ઉપયોગ બાદ સમસ્યાઓનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. તેમનું કહેવું છે કે ઘણા લોકો વાહનની કામગીરી, માઇલેજ અને જાળવણીના ખર્ચ અંગે ફરિયાદ કરી રહ્યા છે. તેમણે એવો પણ આક્ષેપ કર્યો કે આ સમગ્ર નીતિ પાછળ વિદેશી દબાણ હોઈ શકે છે. જોકે આ દાવાને સમર્થન આપતા કોઈ પુરાવા તેમણે રજૂ કર્યા નથી. કેન્દ્ર સરકાર તરફથી પણ આ આરોપો અંગે કોઈ સત્તાવાર પ્રતિક્રિયા આપવામાં આવી નથી.
કેજરીવાલે વધુમાં દાવો કર્યો કે સરકાર ભવિષ્યમાં E25, E30 અને ત્યારબાદ E40 જેવા વધુ ઇથેનોલ મિશ્રણવાળા ઇંધણ લાવવાની તૈયારીમાં છે. તેમના મત મુજબ, આવા નિર્ણય પહેલાં વ્યાપક વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસ અને તમામ હિતધારકો સાથે ચર્ચા થવી જોઈએ. બીજી તરફ કેન્દ્ર સરકારનું કહેવું છે કે ઇથેનોલ મિશ્રિત ઇંધણથી દેશની આયાતી કાચા તેલ પરની નિર્ભરતા ઘટશે, ખેડૂતોને વધારાની આવક મળશે અને કાર્બન ઉત્સર્જનમાં ઘટાડો થશે. સરકારના જણાવ્યા પ્રમાણે E20 ઇંધણને લઈને વિવિધ તબક્કે પરીક્ષણો કરવામાં આવ્યા છે.
કેન્દ્રીય માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રી નિતિન ગડકરી અગાઉ કહી ચૂક્યા છે કે E20 પેટ્રોલના ઉપયોગથી કેટલાક વાહનોમાં ફ્યુઅલ એફિશિયન્સીમાં અંદાજે 2થી 6 ટકા સુધીનો ઘટાડો થઈ શકે છે. જોકે તેમણે એમ પણ કહ્યું હતું કે પરીક્ષણ દરમિયાન એન્જિનને કોઈ ગંભીર નુકસાન થવાના પુરાવા મળ્યા નથી. સરકારનું માનવું છે કે લાંબા ગાળે આ નીતિ પર્યાવરણ અને ઊર્જા સુરક્ષા બંને માટે ફાયદાકારક સાબિત થશે.
હાલ E20 ઇંધણને લઈને સરકાર અને વિરોધ પક્ષો વચ્ચે મતભેદ યથાવત છે. એક તરફ સરકાર તેને સ્વચ્છ અને આત્મનિર્ભર ભારત તરફનું મહત્વપૂર્ણ પગલું ગણાવે છે, તો બીજી તરફ વિરોધ પક્ષો અને કેટલાક વાહન માલિકો ગ્રાહકોને વધુ વિકલ્પો અને સ્પષ્ટ માહિતી આપવાની માંગ કરી રહ્યા છે. આગામી સમયમાં E20 ઇંધણ અંગે સરકાર શું નિર્ણય લે છે અને ગ્રાહકોને વધુ વિકલ્પો આપવામાં આવે છે કે નહીં, તેના પર સૌની નજર રહેશે.
