ઉત્તર ગુજરાતના મહેસાણા જિલ્લામાં સગીરાઓના આરોગ્ય અને સુરક્ષા અંગે ચિંતાજનક સ્થિતિ સામે આવી છે. જિલ્લા આરોગ્ય વિભાગના એપ્રિલથી જુલાઈ 2026 દરમિયાનના આંકડાઓ મુજબ માત્ર ચાર મહિનામાં 131 સગીર બાળકીઓ ગર્ભવતી હોવાનું નોંધાયું છે. આ આંકડાએ માત્ર આરોગ્ય વિભાગ જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર સમાજ અને વહીવટી તંત્રમાં પણ ગંભીર ચિંતા ઊભી કરી છે.આ માહિતી સામે આવ્યા બાદ જિલ્લા આરોગ્ય વિભાગ, મહિલા અને બાળ વિકાસ વિભાગ તેમજ અન્ય સંબંધિત એજન્સીઓ વધુ સતર્ક બની છે. દરેક કેસની વિગતવાર તપાસ કરવામાં આવી રહી છે કે ગર્ભાવસ્થા પાછળનું કારણ શું છે, તેમાં બાળલગ્ન, જાતીય શોષણ કે અન્ય કોઈ ગુનાહિત પરિસ્થિતિ તો જવાબદાર નથી ને તેની પણ ચકાસણી કરવામાં આવી રહી છે
નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે 18 વર્ષથી ઓછી ઉંમરે ગર્ભાવસ્થા માતા અને બાળક બંનેના સ્વાસ્થ્ય માટે ગંભીર જોખમ ઊભું કરી શકે છે. સગીર વયે માતૃત્વ સ્વીકારવાથી કુપોષણ, પ્રસૂતિ દરમિયાન જટિલતા, નવજાત શિશુનું ઓછા વજન સાથે જન્મવું તેમજ માતાના આરોગ્ય પર લાંબા ગાળાની અસર થવાની શક્યતા વધી જાય છે.આરોગ્ય વિભાગ દ્વારા તમામ નોંધાયેલા કેસોમાં નિયમિત આરોગ્ય તપાસ, જરૂરી સારવાર, પોષણ સહાય અને કાઉન્સેલિંગની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી રહી છે. સાથે જ જ્યાં કાયદાકીય કાર્યવાહી જરૂરી હોય ત્યાં સંબંધિત વિભાગોને જાણ કરવામાં આવી રહી છે જેથી POCSO Act અને અન્ય લાગુ કાયદાઓ હેઠળ કાર્યવાહી થઈ શકે.
બાળ અધિકાર કાર્યકરોના મતે આ આંકડા માત્ર આરોગ્યનો મુદ્દો નથી, પરંતુ સમાજમાં જાગૃતિ, શિક્ષણ, બાળ સુરક્ષા અને કિશોરીઓના સશક્તિકરણ સાથે જોડાયેલો ગંભીર વિષય છે. શાળાઓમાં જાતીય શિક્ષણ, કિશોરી આરોગ્ય અંગે જાગૃતિ અને માતા-પિતાની સક્રિય ભૂમિકા સમયની માંગ બની ગઈ છે.જિલ્લા તંત્ર દ્વારા આશા વર્કર, આંગણવાડી કાર્યકરો અને આરોગ્ય કર્મચારીઓ મારફતે ગામડાં અને શહેરી વિસ્તારોમાં સગીરાઓના આરોગ્ય પર સતત નજર રાખવામાં આવી રહી છે. શંકાસ્પદ કેસો સામે આવે તો તાત્કાલિક તપાસ અને જરૂરી કાર્યવાહી કરવાની સૂચનાઓ પણ આપવામાં આવી છે.
આંકડાઓએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે સગીરાઓમાં ગર્ભાવસ્થાના વધતા કેસો માત્ર એક આરોગ્ય સમસ્યા નથી, પરંતુ સામાજિક, શૈક્ષણિક અને કાનૂની દૃષ્ટિએ પણ અત્યંત ગંભીર પડકાર છે. તેમજ નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે સરકાર, વહીવટી તંત્ર, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ, સમાજ અને પરિવારના સંયુક્ત પ્રયાસોથી જ આ સમસ્યાને અસરકારક રીતે અટકાવી શકાય છે. હાલ મહેસાણા જિલ્લામાં સામે આવેલા આ 131 કેસો સમગ્ર રાજ્ય માટે ચેતવણી સમાન બની રહ્યા છે.
