ભારતે આતંકવાદી મસૂદ અઝહર સહિત અનેક આંતરરાષ્ટ્રીય મુદ્દાઓ પર પાકિસ્તાન અને અન્ય દેશોને આકરો જવાબ આપ્યો છે. વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જાયસવાલે મંગળવારે પત્રકારો સાથેની વાતચીત દરમિયાન બાંગ્લાદેશના વડાપ્રધાનને આપવામાં આવેલા BRICS શિખર સંમેલનના આમંત્રણ, પાકિસ્તાન દ્વારા મસૂદ અઝહર પર જાહેર કરવામાં આવેલા ઈનામ, વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ વચ્ચેની મુલાકાત તેમજ ઓમાનના દરિયાકાંઠે કોમર્શિયલ જહાજ પર થયેલા હુમલા સહિત અનેક મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ પર ભારતનું વલણ સ્પષ્ટ કર્યું હતું.
જૈશ-એ-મોહમ્મદના વડા મસૂદ અઝહર પર પાકિસ્તાન સરકારે 70 લાખ પાકિસ્તાની રૂપિયાનું ઈનામ જાહેર કર્યું છે. આ જાહેરાતને લઈને ભારતે પાકિસ્તાન પર આકરો પ્રહાર કર્યો છે. વિદેશ મંત્રાલયે કહ્યું કે પાકિસ્તાન અગાઉ પણ દુનિયા અને લોકોને ગેરમાર્ગે દોરવા માટે આવી જાહેરાતો કરતું રહ્યું છે. આતંકવાદને પ્રોત્સાહન આપતા દેશ તરફથી આવી જાહેરાતો માત્ર દેખાડો છે. ભારતે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું કે પાકિસ્તાન સારી રીતે જાણે છે કે મસૂદ અઝહર ક્યાં છુપાયેલો છે. તેથી માત્ર ઈનામ જાહેર કરવા કે જાહેરાતો કરવાને બદલે પાકિસ્તાને તેને પકડીને તેની સામે નક્કર કાયદાકીય કાર્યવાહી કરવી જોઈએ.
બીજી તરફ, બાંગ્લાદેશના વડાપ્રધાન તારિક રહેમાનને BRICS શિખર સંમેલનમાં આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું ન હોવાના દાવા અંગે પણ ભારતે સ્પષ્ટતા કરી છે. વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જાયસવાલે જણાવ્યું કે ભારતે બાંગ્લાદેશના વડાપ્રધાનને દ્વિપક્ષીય મુલાકાત માટે અલગથી આમંત્રણ આપ્યું હતું. આ ઉપરાંત BIMSTECના અધ્યક્ષ તરીકે BRICS શિખર સંમેલનમાં ભાગ લેવા માટે પણ તેમને અલગ આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું હતું. એટલે કે ભારત તરફથી તેમને બે અલગ-અલગ આમંત્રણ આપવામાં આવ્યા હતા. તેથી આમંત્રણ ન મળ્યાનો દાવો યોગ્ય નથી.
18મા BRICS શિખર સંમેલન દરમિયાન વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ વચ્ચે દ્વિપક્ષીય બેઠક પણ યોજાઈ હતી. આ બેઠકમાં બંને દેશોના સંબંધો અને પરસ્પર હિત સાથે જોડાયેલા વિવિધ મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થઈ હતી. ભારતે પોતાની ચિંતાઓ ચીન સમક્ષ સ્પષ્ટ રીતે રજૂ કરી હોવાનું વિદેશ મંત્રાલયે જણાવ્યું છે. બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોને આગળ વધારવા માટે પરસ્પર સન્માન, પરસ્પર હિત અને પરસ્પર સંવેદનશીલતા જેવા ત્રણ સિદ્ધાંતોનું પાલન જરૂરી હોવાનું ભારતે સ્પષ્ટ કર્યું છે.
ઓમાનના દરિયાકાંઠે પનામાનો ધ્વજ ધરાવતા એક કોમર્શિયલ જહાજ પર થયેલા હુમલા અંગે પણ ભારતે માહિતી આપી હતી. આ જહાજમાં કુલ 14 ભારતીય નાગરિકો અને નાવિકો સવાર હતા. હુમલા બાદ 13 ભારતીયોને સુરક્ષિત રીતે બચાવી લેવામાં આવ્યા છે, જ્યારે એક ભારતીય નાવિક હજુ લાપતા છે. લાપતા નાવિકની શોધ માટે ઓમાનના સત્તાવાળાઓ સાથે મળીને બચાવ કામગીરી ચાલી રહી છે. ભારતે વ્યાપારી જહાજો, સામાન્ય નાગરિકો અને નાગરિક માળખા પરના હુમલાને સંપૂર્ણપણે અસ્વીકાર્ય ગણાવ્યા છે. આંતરરાષ્ટ્રીય જળમાર્ગો પર વ્યાપારી જહાજોની મુક્ત અને સુરક્ષિત અવરજવર જળવાઈ રહેવી જોઈએ તેવું પણ ભારતે સ્પષ્ટ કર્યું છે.
ભારત અને રશિયા વચ્ચે ઊર્જા ક્ષેત્રે સહકાર અંગે પણ વિદેશ મંત્રાલયે પોતાની સ્થિતિ સ્પષ્ટ કરી હતી. કુડનકુલમ અણુ ઊર્જા પ્રોજેક્ટને બંને દેશો વચ્ચેના સફળ સહયોગના ઉદાહરણ તરીકે રજૂ કરવામાં આવ્યો છે. ભારત આ ભાગીદારીને વધુ મજબૂત બનાવવા માટે ટેકનિકલ સ્તરે ચર્ચા કરી રહ્યું છે. રશિયા પાસેથી ક્રૂડ ઓઈલ ખરીદતા દેશો પર અમેરિકા દ્વારા 100 ટકા ટેરિફ લાદવા અને નવા પ્રતિબંધો અંગે પૂછાયેલા સવાલ પર ભારતે જણાવ્યું કે દેશની ઊર્જા જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે કયા દેશ પાસેથી તેલ ખરીદવું તે નિર્ણય રાષ્ટ્રીય હિતને ધ્યાનમાં રાખીને લેવામાં આવે છે.
વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે સાઉદી અરબના વિદેશ મંત્રી સાથે પણ મુલાકાત કરી હતી. બંને વચ્ચે પ્રાદેશિક સુરક્ષા અને લાલ સમુદ્ર વિસ્તારમાં વધી રહેલા તણાવ સહિતના મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થઈ હતી. ભારતે સાઉદી અરબની સરહદો અને નાગરિક માળખા પર હૂતી વિદ્રોહીઓ દ્વારા કરવામાં આવેલા હુમલાઓની આકરી નિંદા કરી છે. ભારતનું કહેવું છે કે સામાન્ય નાગરિકો અને નાગરિક માળખાને નિશાન બનાવતા હુમલાઓ કોઈપણ સંજોગોમાં સ્વીકાર્ય નથી.
આ ઉપરાંત વિવાદાસ્પદ ધર્મપ્રચારક ઝાકિર નાઈકનો મુદ્દો પણ ભારત દ્વારા મલેશિયા સરકાર સમક્ષ સતત ઉઠાવવામાં આવી રહ્યો હોવાનું વિદેશ મંત્રાલયે જણાવ્યું છે. ભારતે કહ્યું કે આ મુદ્દો મલેશિયા સમક્ષ વિવિધ સ્તરે સતત રજૂ કરવામાં આવી રહ્યો છે. આ રીતે વિદેશ મંત્રાલયે મંગળવારે અનેક મહત્વપૂર્ણ આંતરરાષ્ટ્રીય મુદ્દાઓ પર ભારતનું વલણ સ્પષ્ટ કર્યું હતું. ખાસ કરીને મસૂદ અઝહર મુદ્દે પાકિસ્તાનની કાર્યવાહી પર સવાલ ઉઠાવીને ભારતે ફરી એકવાર સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો છે કે માત્ર ઈનામ જાહેર કરવા કે જાહેરાતો કરવાથી આતંકવાદ સામેની કાર્યવાહી સાબિત થતી નથી, પરંતુ આતંકવાદીઓ સામે વાસ્તવિક અને નક્કર પગલાં જરૂરી છે.
