કેન્દ્ર સરકારે નવી ‘એમ્પ્લોઈઝ પ્રોવિડન્ટ ફંડ (EPF) સ્કીમ-2026’માં એક વિશેષ જોગવાઈ દાખલ કરી છે. આ અંતર્ગત કટોકટી, મહામારી અથવા કુદરતી આપત્તિના સંજોગોમાં, કર્મચારીના પગારમાંથી થતી PF કપાતને ત્રણ મહિનાના સમયગાળા માટે માફ કરી શકાય છે અથવા તેમાં આંશિક ઘટાડો કરી શકાય છે. આવી કટોકટીની સ્થિતિ ક્યારે છે તે સરકાર નક્કી કરશે અને તે મુજબ જાહેરનામું બહાર પાડશે. આ રાહત પગલાં સમગ્ર દેશમાં અથવા ચોક્કસ રાજ્યો/પ્રદેશોમાં લાગુ કરી શકાય છે.
નવી EPF યોજના હેઠળ સરકારે એવી જોગવાઈ દાખલ કરી છે જે મોટા રાષ્ટ્રીય સંકટ, મહામારી અથવા આપત્તિઓ દરમિયાન PFની ગણતરીમાં ફેરફાર કરી શકે છે. પરિણામે ઘણા લોકો વિચારી રહ્યા છે કે PF યોગદાન (contribution) પર તેની શું અસર થશે. ચાલો આને વિગતવાર સમજીએ.
આ એક કટોકટી-સંબંધિત સત્તા છે જે સરકારને જરૂરિયાત ઊભી થાય ત્યારે નિર્ણયો લેવાની મંજૂરી આપે છે. જ્યાં સુધી સરકાર આપત્તિ કે મહામારી દરમિયાન કોઈ ચોક્કસ જાહેરનામું બહાર ન પાડે, ત્યાં સુધી PF કપાતનો સામાન્ય નિયમ (મૂળભૂત પગારના 12%) અમલમાં રહેશે. નોંધનીય છે કે આ કોઈ સંપૂર્ણપણે નવી વિભાવના નથી. કોવિડ-19 મહામારી દરમિયાન તે મુશ્કેલ સમયમાં રોકડ પ્રવાહ (cash flow) સુધારવા માટે સરકારે કંપનીઓ અને કર્મચારીઓ બંને માટે ફરજિયાત PF યોગદાનનો દર 12% થી ઘટાડીને 10% કર્યો હતો.
EPF સ્કીમ 2026 હેઠળ, કેન્દ્ર સરકાર કર્મચારીના યોગદાન, નોકરીદાતાના યોગદાન અથવા બંનેમાં કામચલાઉ ઘટાડો કરવાનો અથવા તેને મુલતવી રાખવાનો નિર્ણય લઈ શકે છે. આ રાહત એક સમયે મહત્તમ ત્રણ મહિનાના સમયગાળા માટે આપવામાં આવશે. એકવાર સંકટ દૂર થઈ જાય પછી અગાઉનો નિયમ એટલે કે પ્રમાણભૂત PF કપાત ફરીથી લાગુ થશે.
કર્મચારીઓ પોતાની જાતે તેમનું યોગદાન ઘટાડી શકતા નથી!
આ યોજનાની મુખ્ય વિશેષતા એ છે કે કર્મચારીઓ સ્વેચ્છાએ તેમનું PF યોગદાન ઘટાડવાનું પસંદ કરી શકતા નથી. આ પગલાં અમલમાં મૂકવાનો નિર્ણય ભલે તે દેશભરમાં હોય કે ચોક્કસ પ્રદેશોમાં તે સંપૂર્ણપણે કેન્દ્ર સરકારના હાથમાં છે. આનો અર્થ એ છે કે PF કપાતનો નિયમ દેશભરના દરેક કર્મચારીને લાગુ પડે તે જરૂરી નથી.
પગાર પર શું અસર થશે?
જો સરકાર સંકટ દરમિયાન PF યોગદાન ઘટાડે છે, તો તમારા પગારમાંથી ઓછી રકમ કાપવામાં આવશે. આનાથી મુશ્કેલ સમયમાં તમારી પાસે વધુ રોકડ રકમ રહે છે, જેનાથી અસરકારક રીતે તમારો ‘ટેક-હોમ પે’ (હાથમાં આવતો પગાર) વધે છે. જો કે તે સમયગાળા દરમિયાન PF ખાતામાં ઓછી રકમ જમા થશે, તેથી તમારા લાંબા ગાળાના નિવૃત્તિ ભંડોળ અને તેના પર મળતા વ્યાજ પર થોડી અસર પડી શકે છે. બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો આ કોઈ કાયમી મુક્તિ નથી પરંતુ મુશ્કેલ સમય માટે માત્ર એક કામચલાઉ રાહતનું પગલું છે.
