બાળકોને ઇન્ટરનેટ પર થતા યૌન શોષણ અને નુકસાનકારક કન્ટેન્ટથી બચાવવા માટે ભારત સરકારે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ પર કડકાઈ વધારવાની તૈયારી શરૂ કરી છે. સરકાર દ્વારા સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓ સાથે સતત ચર્ચા કરવામાં આવી રહી છે, જેથી બાળકો સાથે જોડાયેલા વાંધાજનક અને ગેરકાયદેસર કન્ટેન્ટની ઝડપથી ઓળખ કરી શકાય અને તેને પ્લેટફોર્મ પરથી દૂર કરવામાં આવે. આ પ્રયાસો વચ્ચે મેટાએ બાળકોના યૌન શોષણ સાથે સંકળાયેલી બાબતો અંગેની માહિતી સંબંધિત કાયદા અમલીકરણ એજન્સીઓ સાથે શેર કરવા માટે સંમતિ દર્શાવી છે. સરકારના મતે ભારતમાં કામ કરતા સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ માટે બાળકોની ઓનલાઇન સુરક્ષા મહત્વની જવાબદારી છે અને આ મામલે બેદરકારીને સ્વીકારવામાં આવશે નહીં.
સરકારનું મુખ્ય ધ્યાન એવા કન્ટેન્ટની ઓળખ અને તેને રોકવા પર છે, જે બાળકોને નુકસાન પહોંચાડી શકે અથવા તેમના યૌન શોષણ સાથે સંબંધિત હોય. અત્યાર સુધી ઘણી વખત આવી સામગ્રી અંગે ફરિયાદ મળ્યા બાદ તેને દૂર કરવાની કાર્યવાહી કરવામાં આવતી હતી. હવે સરકારનો પ્રયાસ છે કે સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓ ફરિયાદની રાહ જોવાને બદલે આવી સામગ્રીની ઓળખ અને તેને રોકવા માટે વધુ સક્રિય વ્યવસ્થા ઊભી કરે. મેટા દ્વારા આવી બાબતો સાથે જોડાયેલી માહિતી સંબંધિત કાયદા અમલીકરણ એજન્સીઓ સુધી પહોંચાડવાની સંમતિને સરકાર આ દિશામાં મહત્વનું પ્રારંભિક પગલું માની રહી છે. જો આવી માહિતી સમયસર એજન્સીઓને મળે તો બાળકો વિરુદ્ધ થતા ઓનલાઇન ગુનાઓની તપાસ કરવામાં અને તેમાં સંડોવાયેલા લોકો સુધી પહોંચવામાં મદદ મળી શકે છે.
સરકારનો આ પ્રયાસ માત્ર મેટા પૂરતો મર્યાદિત નથી. અધિકારીઓ અન્ય સોશિયલ મીડિયા અને ઓનલાઇન પ્લેટફોર્મ્સ સાથે પણ ચર્ચા કરી રહ્યા છે. સરકાર ઈચ્છે છે કે બાળકો સાથે જોડાયેલા વાંધાજનક અથવા ગેરકાયદેસર કન્ટેન્ટને ઝડપથી ઓળખવામાં આવે અને તેના પર સમયસર કાર્યવાહી થાય. આ માટે પ્લેટફોર્મ્સે પોતાની સિસ્ટમને વધુ સક્રિય અને અસરકારક બનાવવી પડશે. ખાસ કરીને બાળકોના યૌન શોષણ સાથે જોડાયેલી સામગ્રી સામે ઝડપથી કાર્યવાહી થાય અને જરૂરી માહિતી કાયદા અમલીકરણ એજન્સીઓ સુધી પહોંચે તે બાબતને મહત્વ આપવામાં આવી રહ્યું છે. સરકારનું માનવું છે કે બાળકોની ઓનલાઇન સુરક્ષા માત્ર સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓની નીતિનો વિષય નથી, પરંતુ તેમની જવાબદારીનો મહત્વપૂર્ણ હિસ્સો છે. બાળકોને નિશાન બનાવતા ઓનલાઇન ગુનાઓમાં ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ વધી રહ્યો હોવાથી સરકાર અને સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓ વચ્ચે ઝડપી માહિતીની આપ-લે જરૂરી બની છે.
મેટાની સંમતિને આ સમગ્ર પ્રક્રિયામાં એક શરૂઆત તરીકે જોવામાં આવી રહી છે. હવે અન્ય પ્લેટફોર્મ પણ આવી જ વ્યવસ્થા માટે સહમત થાય છે કે નહીં તેના પર નજર રહેશે. સરકારનો ઉદ્દેશ્ય સ્પષ્ટ છે કે બાળકોને નુકસાન પહોંચાડતા કન્ટેન્ટ સામે માત્ર ફરિયાદ બાદ કાર્યવાહી ન થાય, પરંતુ તેને ઓળખવા, રોકવા અને જરૂરી માહિતી સંબંધિત એજન્સીઓ સુધી પહોંચાડવા માટે સક્રિય વ્યવસ્થા ઉભી કરવામાં આવે.
