મહાકાલ નગરી ઉજ્જૈનમાં શનિવારે મોડી રાત્રે એક હૃદયદ્રાવક દુર્ઘટના સર્જાઈ હતી. દેવાસ રોડ પર આવેલી હોટેલ શ્રીગંગાના વેસ્ટેજ ચેમ્બરમાં સાફ-સફાઈ માટે ઉતરેલા ચાર કર્મચારીઓના ઝેરી ગેસની ગૂંગળામણને કારણે મોત નીપજ્યાં હતાં. કર્મચારીઓને બચાવવા માટે ચેમ્બરમાં ઉતરેલા અન્ય કેટલાક લોકો પણ ઝેરી ગેસની ઝપેટમાં આવી જતાં બીમાર પડ્યા હતા. તેમને તાત્કાલિક સારવાર માટે હોસ્પિટલમાં ખસેડવામાં આવ્યા હતા. આ ઘટનાને પગલે સમગ્ર શહેરમાં શોક અને અરેરાટીનો માહોલ છવાઈ ગયો છે.
પ્રાથમિક માહિતી અનુસાર, હોટેલની જમણી બાજુ આવેલા વેસ્ટેજ ચેમ્બરમાં મીઠાઈ, ડેરી ઉત્પાદનો, ચાસણી, ઘી-તેલ અને એંઠા પાણીનો કચરો નાખવામાં આવતો હતો. લાંબા સમયથી આ પ્રકારનો કચરો એકઠો થવાને કારણે ડ્રેનેજ લાઇન જામ થઈ ગઈ હતી. તેને સાફ કરવા માટે શનિવારે રાત્રે આશરે 10:30 વાગ્યે હોટેલના કેટલાક કર્મચારીઓ ચેમ્બરમાં ઉતર્યા હતા. જોકે, અંદર જમા થયેલા ઝેરી ગેસના કારણે તેઓ ગૂંગળાઈ ગયા હતા અને બહાર નીકળી શક્યા નહોતા.
ચેમ્બરમાં ઉતરેલા કર્મચારીઓ તરફથી કોઈ પ્રતિસાદ ન મળતાં હોટેલના અન્ય કર્મચારીઓ તેમને બચાવવા માટે અંદર ગયા હતા. પરંતુ ચેમ્બરમાં રહેલા વિષકારી ગેસની અસર બચાવ માટે ઉતરેલા કર્મચારીઓ પર પણ થઈ હતી. આથી પરિસ્થિતિ વધુ ગંભીર બની હતી અને એક પછી એક કર્મચારીઓ ગૂંગળામણનો ભોગ બન્યા હતા. ઘટનાની જાણ થતાં હોટેલમાં અફરાતફરીનો માહોલ સર્જાયો હતો.
દુર્ઘટનાની માહિતી મળતાં જ ઉજ્જૈનના જિલ્લા પોલીસ વડા પ્રદીપ શર્મા સહિતનો ઉચ્ચ પોલીસ કાફલો અને બચાવ ટુકડીઓ ઘટનાસ્થળે પહોંચી હતી. મોડી રાત સુધી ચેમ્બરમાં ફસાયેલા કર્મચારીઓને બહાર કાઢવા માટે રેસ્ક્યૂ ઓપરેશન હાથ ધરવામાં આવ્યું હતું. બચાવ કામગીરી દરમિયાન ચાર કર્મચારીઓનાં મોત થયાની પુષ્ટિ થઈ હતી, જ્યારે ઝેરી ગેસની અસરથી બીમાર પડેલા અન્ય લોકોને સારવાર માટે હોસ્પિટલમાં ખસેડવામાં આવ્યા હતા.
પ્રાથમિક તપાસમાં ચેમ્બરમાં જમા થયેલા ઝેરી ગેસના શ્વાસમાં જવાથી ચારેય કર્મચારીઓનાં મોત થયાં હોવાનું સામે આવ્યું છે. વેસ્ટેજ ચેમ્બર અને ગટર જેવી બંધ જગ્યાઓમાં કચરાના વિઘટનથી ઝેરી વાયુઓ ઉત્પન્ન થઈ શકે છે. આવી જગ્યાઓમાં ઓક્સિજનનું પ્રમાણ ઘટી જતાં શ્વાસ લેવામાં મુશ્કેલી સર્જાય છે અને જીવલેણ સ્થિતિ ઊભી થઈ શકે છે. આથી, આવી જગ્યાઓમાં પ્રવેશ કરતાં પહેલાં યોગ્ય તપાસ અને સુરક્ષાનાં સાધનોનો ઉપયોગ અત્યંત જરૂરી છે.
પોલીસે આ સમગ્ર ઘટનાની તપાસ શરૂ કરી છે. હોટેલ તંત્ર દ્વારા કર્મચારીઓને જરૂરી સુરક્ષાનાં સાધનો અને સાવચેતી વિના ચેમ્બરમાં ઉતારવામાં આવ્યા હતા કે કેમ તે અંગે તપાસ કરવામાં આવી રહી છે. કર્મચારીઓને સફાઈ માટે ઉતારતી વખતે સલામતીનાં નિયમોનું પાલન કરવામાં આવ્યું હતું કે નહીં અને ઘટનામાં હોટેલની બેદરકારી જવાબદાર છે કે કેમ તે પણ તપાસનો વિષય છે. તપાસ બાદ દુર્ઘટના માટે જવાબદાર લોકો સામે કાયદેસરની કાર્યવાહી કરવામાં આવે તેવી શક્યતા છે.
આ ઘટનાએ ફરી એકવાર ગટર, વેસ્ટેજ ચેમ્બર અને અન્ય બંધ જગ્યાઓમાં સફાઈ કરતી વખતે કર્મચારીઓની સુરક્ષાના ગંભીર પ્રશ્નો ઊભા કર્યા છે. યોગ્ય તાલીમ, સુરક્ષાનાં સાધનો અને જરૂરી તકેદારી વિના આવા સ્થળોએ કામ કરવું જીવલેણ સાબિત થઈ શકે છે. ઉજ્જૈનની આ દુર્ઘટનામાં ચાર કર્મચારીઓનાં મોતથી તેમના પરિવારો પર દુઃખનો પહાડ તૂટી પડ્યો છે, જ્યારે સમગ્ર શહેરમાં શોકની લાગણી વ્યાપી ગઈ છે.
