મેઘાલયની રાજધાની શિલોંગના લાપાલાંગ વિસ્તારમાં આવેલી એક ખાનગી કન્સ્ટ્રક્શન સાઇટ પર કૂવો સાફ કરતી વખતે ઝેરી ગેસના કારણે પાંચ લોકોના કમકમાટીભર્યા મોત થયા છે. શુક્રવારે બનેલી આ દુર્ઘટનાએ સમગ્ર વિસ્તારમાં શોકનું મોજું ફરી વળ્યું છે. કૂવાની અંદર ઓક્સિજનની અછત અને જનરેટરમાંથી નીકળેલા ઝેરી ધુમાડાના કારણે એક પછી એક લોકો બેભાન થતા ગયા અને અંતે પાંચ લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા. શનિવારે લાંબી બચાવ કામગીરી બાદ તમામ મૃતદેહોને કૂવામાંથી બહાર કાઢવામાં આવ્યા હતા.
પોલીસના જણાવ્યા મુજબ આ ઘટના રિનજાહ પોલીસ સ્ટેશન વિસ્તાર હેઠળ આવેલી એક બાંધકામ સાઇટ પર બની હતી. કૂવામાં ભરાયેલા પાણીને બહાર કાઢવા માટે ચાર મજૂરોને અંદર ઉતારવામાં આવ્યા હતા. પાણી બહાર ખેંચવા માટે જનરેટરની મદદથી મોટર પંપ ચલાવવામાં આવી રહ્યો હતો. પ્રાથમિક તપાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે જનરેટરમાંથી નીકળેલો કાર્બન મોનોક્સાઇડ સહિતનો ઝેરી ધુમાડો કૂવાની અંદર જ એકઠો થઈ ગયો હતો. બંધ જગ્યામાં ઓક્સિજનનું પ્રમાણ ઝડપથી ઘટી જતાં અંદર કામ કરી રહેલા મજૂરોને શ્વાસ લેવામાં ભારે તકલીફ પડી હતી. થોડા જ સમયમાં તેઓ એક પછી એક બેભાન થઈ ગયા અને બહાર આવી શક્યા નહોતા.
કૂવામાં રહેલા મજૂરોને મુશ્કેલીમાં જોઈ નજીકમાં હાજર બે સગા ભાઈઓ તરત જ તેમને બચાવવા માટે અંદર ઉતરી ગયા હતા. પરંતુ કૂવામાં પહેલેથી જ ઝેરી ગેસનું પ્રમાણ ખૂબ વધારે હોવાથી તેઓ પણ તેની ઝપેટમાં આવી ગયા. કોઈપણ પ્રકારના સુરક્ષા સાધનો અથવા ઓક્સિજન સપોર્ટ વિના અંદર ઉતરવાના કારણે તેમની સ્થિતિ પણ ગંભીર બની ગઈ. બચાવ કામગીરી શરૂ થાય તે પહેલાં જ પાંચ લોકોના મોત થઈ ગયા હતા. જોકે એક વ્યક્તિ ગમે તેમ કરીને કૂવામાંથી બહાર નીકળવામાં સફળ રહ્યો હતો અને તેનો જીવ બચી ગયો હતો.
ઘટનાની જાણ થતાં જ પોલીસ, ફાયર બ્રિગેડ, સ્ટેટ ડિઝાસ્ટર રિસ્પોન્સ ફોર્સ અને અન્ય બચાવ ટીમો તાત્કાલિક સ્થળ પર પહોંચી ગઈ હતી. કૂવામાં ઝેરી ગેસ ભરાયેલો હોવાથી બચાવ કામગીરી પણ જોખમી બની હતી. બચાવકર્મીઓએ જરૂરી સુરક્ષા સાધનોની મદદથી અંદર પ્રવેશ કરીને તમામ મૃતદેહોને બહાર કાઢ્યા હતા. ત્યારબાદ મૃતદેહોને પોસ્ટમોર્ટમ માટે હોસ્પિટલ ખસેડવામાં આવ્યા હતા.
પૂર્વ ખાસી હિલ્સ જિલ્લાના પોલીસ અધિક્ષક વિવેક સિયમે જણાવ્યું હતું કે પ્રાથમિક તપાસમાં ઝેરી ગેસ અને ઓક્સિજનની અછતને કારણે આ દુર્ઘટના બની હોવાનું સામે આવ્યું છે. જોકે પોસ્ટમોર્ટમ રિપોર્ટ અને ફોરેન્સિક તપાસ બાદ મોતનું ચોક્કસ કારણ સ્પષ્ટ થશે. પોલીસે આ સમગ્ર મામલે ગુનો નોંધી તપાસ શરૂ કરી છે. કન્સ્ટ્રક્શન સાઇટ પર સુરક્ષાના નિયમોનું પાલન કરવામાં આવ્યું હતું કે નહીં, કામદારોને જરૂરી સુરક્ષા સાધનો આપવામાં આવ્યા હતા કે નહીં અને કૂવામાં ઉતરતા પહેલાં ગેસની તપાસ કરવામાં આવી હતી કે નહીં તે સહિતના તમામ મુદ્દાઓની તપાસ ચાલી રહી છે. જો કોઈ પ્રકારની બેદરકારી સામે આવશે તો જવાબદાર લોકો સામે કડક કાયદેસરની કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.
આ ઘટના ફરી એકવાર કામદારોની સુરક્ષા અંગે ગંભીર સવાલો ઉભા કરે છે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે કૂવો, ગટર, પાણીની ટાંકી અથવા અન્ય બંધ જગ્યાઓમાં કામ શરૂ કરતાં પહેલાં ઓક્સિજનનું પ્રમાણ અને ઝેરી ગેસની હાજરી તપાસવી ફરજિયાત છે. આવા સ્થળોએ કામ કરતા કર્મચારીઓને ગેસ ડિટેક્ટર, ઓક્સિજન માસ્ક, સેફ્ટી હાર્નેસ અને અન્ય જરૂરી સુરક્ષા સાધનો આપવામાં આવવા જોઈએ. ઘણી વખત ઉતાવળમાં અથવા પૂરતી સાવચેતી ન રાખવાના કારણે આવી દુર્ઘટનાઓ સર્જાતી હોય છે.
મેઘાલયની આ હૃદયદ્રાવક ઘટનાએ ફરી એકવાર સાબિત કર્યું છે કે બચાવની કોશિશ દરમિયાન યોગ્ય તાલીમ અને સુરક્ષા સાધનો વિના અંદર ઉતરવું પણ જીવલેણ બની શકે છે. આ દુર્ઘટનામાં પાંચ પરિવારોના માથે દુઃખનો પહાડ તૂટી પડ્યો છે. સ્થાનિક લોકો અને પ્રશાસને મૃતકોના પરિવારજનો પ્રત્યે શોક વ્યક્ત કર્યો છે. હવે સૌની નજર પોલીસ તપાસ પર છે કે આખરે આ દુર્ઘટના માટે કોણ જવાબદાર છે અને ભવિષ્યમાં આવી ઘટનાઓ અટકાવવા માટે શું પગલાં લેવામાં આવે છે.
