ન્યૂઝીલેન્ડથી વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ રજૂ કર્યો વિકાસ અને સુરક્ષાનો નવો વૈશ્વિક વિઝન
ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની ન્યૂઝીલેન્ડ મુલાકાતે ભારત-ન્યૂઝીલેન્ડ સંબંધોને નવી ઊંચાઈ પર પહોંચાડ્યા છે. લગભગ ચાર દાયકાઓ બાદ કોઈ ભારતીય વડાપ્રધાનની ન્યૂઝીલેન્ડ મુલાકાત દરમિયાન બંને દેશોએ સંબંધોને વધુ વ્યૂહાત્મક બનાવવાનો મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો. આ મુલાકાત દરમિયાન દરિયાઈ સુરક્ષા, સંરક્ષણ સહકાર, ઈન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં સ્થિરતા, વેપાર, ટેક્નોલોજી, શિક્ષણ અને કૌશલ્ય વિકાસ સહિત અનેક મહત્વપૂર્ણ ક્ષેત્રોમાં સહયોગ વધારવા પર સહમતિ વ્યક્ત કરવામાં આવી. બંને દેશોએ સંયુક્ત નિવેદન જાહેર કરીને એક મજબૂત, સુરક્ષિત અને સમૃદ્ધ ઈન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્ર માટે સાથે મળીને કામ કરવાની પ્રતિબદ્ધતા વ્યક્ત કરી.
આ પ્રવાસ દરમિયાન વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને ન્યૂઝીલેન્ડના વડાપ્રધાન ક્રિસ્ટોફર લક્સન વચ્ચે દ્વિપક્ષીય ચર્ચાઓ યોજાઈ હતી. બેઠક બાદ બંને નેતાઓએ સંયુક્ત પ્રેસ કોન્ફરન્સને સંબોધિત કરી અને સંબંધોને માત્ર વેપાર પૂરતા મર્યાદિત રાખવાને બદલે વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીના નવા તબક્કામાં લઈ જવાની જાહેરાત કરી. બંને દેશોએ લોકશાહી મૂલ્યો, કાયદાનું શાસન, મુક્ત અને ખુલ્લા ઈન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્ર તથા વૈશ્વિક શાંતિ માટે સાથે મળીને કામ કરવાની પ્રતિબદ્ધતા વ્યક્ત કરી.
દરિયાઈ સુરક્ષા પર વિશેષ ભાર
સંયુક્ત નિવેદનમાં દરિયાઈ સુરક્ષા અને સમુદ્રી સહયોગને સૌથી મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓમાં સ્થાન આપવામાં આવ્યું. ભારત અને ન્યૂઝીલેન્ડે હિંદ મહાસાગર તથા પ્રશાંત મહાસાગરમાં સુરક્ષા સહકાર વધારવા, ગેરકાયદેસર માછીમારી રોકવા, દરિયાઈ ચોરી સામે કાર્યવાહી, માનવતા વાદી સહાય, તેમજ આપત્તિ વ્યવસ્થાપન અને સમુદ્રી માર્ગોની સુરક્ષા માટે સંયુક્ત પ્રયાસો વધારવાનો નિર્ણય કર્યો. બંને દેશો વચ્ચે નૌકાદળોની તાલીમ, માહિતીની આપલે અને સંયુક્ત અભ્યાસને પણ વધુ મજબૂત બનાવવામાં આવશે.
સંરક્ષણ ક્ષેત્રમાં નવા અધ્યાયની શરૂઆત
બંને દેશોએ સંરક્ષણ અને સુરક્ષા સહયોગને વધુ સંસ્થાગત બનાવવાનો નિર્ણય લીધો છે. તેમાં સંયુક્ત સૈન્ય અભ્યાસ, ઉચ્ચ સ્તરીય સંરક્ષણ સંવાદ, તેમજ અધિકારીઓની તાલીમ, સાયબર સુરક્ષા, આતંકવાદ વિરોધી સહકાર, સંરક્ષણ ઉદ્યોગમાં ભાગીદારી જેવા મુદ્દાઓનો સમાવેશ થાય છે. ઈન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં વધતા પડકારોને ધ્યાનમાં રાખીને બંને દેશો એક બીજાની ક્ષમતાઓનો લાભ લેવા માંગે છે.
વડાપ્રધાન મોદીનો વિકાસનો નવો દૃષ્ટિકોણ
વડાપ્રધાન મોદીએ પોતાના સંબોધનમાં જણાવ્યું કે આજનો સમય માત્ર આર્થિક વૃદ્ધિનો નથી, પરંતુ વિશ્વાસ, નવીનતા, સ્થિરતા અને પરસ્પર સહયોગનો સમય છે. તેમણે ભારપૂર્વક કહ્યું કે ભારત “સૌના વિકાસ અને સૌના વિશ્વાસ”ના સિદ્ધાંત સાથે આગળ વધી રહ્યું છે અને વૈશ્વિક ભાગીદારો સાથે મળીને વધુ સુરક્ષિત અને સમૃદ્ધ વિશ્વનું નિર્માણ કરવા ઈચ્છે છે. ભારતે ઈન્ડો-પેસિફિક વિસ્તારમાં શાંતિ, ખુલ્લો વેપાર અને નિયમ આધારિત વ્યવસ્થાના સમર્થનમાં પોતાનું વલણ ફરી સ્પષ્ટ કર્યું.
વેપાર અને રોકાણને મળશે નવી ગતિ
ભારત અને ન્યૂઝીલેન્ડ વચ્ચે વેપાર સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવવા માટે બંને દેશોએ અનેક ક્ષેત્રોમાં સહયોગ વધારવાની જાહેરાત કરી. તાજેતરમાં થયેલા મુક્ત વેપાર કરાર (FTA) બાદ હવે કૃષિ, ખાદ્ય પ્રોસેસિંગ, નવીન ટેક્નોલોજી, સ્વચ્છ ઊર્જા, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, ડિજિટલ અર્થતંત્ર અને સ્ટાર્ટઅપ ક્ષેત્રોમાં નવા રોકાણની તકો ઉભી થશે તેવી આશા વ્યક્ત કરવામાં આવી. બંને દેશોએ ખાનગી ક્ષેત્રને પણ વધુ સક્રિય ભાગીદાર બનાવવાનો નિર્ણય કર્યો.
શિક્ષણ અને કૌશલ્ય વિકાસ પર પણ સહમતિ
બેઠક દરમિયાન શિક્ષણ, સંશોધન અને કૌશલ્ય વિકાસ ક્ષેત્રે સહયોગ વધારવા માટે પણ મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લેવાયો. બંને દેશોની યુનિવર્સિટીઓ વચ્ચે સંશોધન, વિદ્યાર્થી વિનિમય કાર્યક્રમો અને નવી ટેક્નોલોજી આધારિત શિક્ષણ માટે સહયોગ વધારવામાં આવશે. ઉપરાંત ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ અને કુશળ વ્યાવસાયિકો માટે નવી તકો ઊભી કરવા અંગે પણ ચર્ચા થઈ હતી.
ઈન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્ર પર વિશેષ ધ્યાન
ભારત અને ન્યૂઝીલેન્ડે સંયુક્ત નિવેદનમાં ઈન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રને વૈશ્વિક આર્થિક વિકાસ અને સુરક્ષા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ગણાવ્યો. બંને દેશોએ જણાવ્યું કે દરિયાઈ માર્ગો ખુલ્લા રહે, આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાનું પાલન થાય અને કોઈપણ દેશ દ્વારા બળપૂર્વક સ્થિતિ બદલવાનો પ્રયાસ ન થવો જોઈએ. બંને દેશો સંયુક્ત રાષ્ટ્રના દરિયાઈ કાયદા (UNCLOS) પ્રત્યે પણ પોતાની પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવી છે.
વૈશ્વિક પડકારો સામે સાથે મળીને લડવાની પ્રતિબદ્ધતા
સંયુક્ત નિવેદનમાં આતંકવાદ, સાયબર હુમલા, જલવાયુ પરિવર્તન, કુદરતી આપત્તિઓ અને સપ્લાય ચેઇનની સુરક્ષા જેવા મુદ્દાઓ પર પણ બંને દેશોએ સહયોગ વધારવાની જાહેરાત કરી. બંને દેશોએ આતંકવાદના તમામ સ્વરૂપોની નિંદા કરી અને તેના સામે વૈશ્વિક સ્તરે સંકલિત કાર્યવાહી કરવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો.
ભારતીય સમુદાયની ભૂમિકાની પ્રશંસા
ન્યૂઝીલેન્ડમાં વસતા ભારતીય મૂળના લોકોની ભૂમિકાની પણ બંને નેતાઓએ પ્રશંસા કરી. વડાપ્રધાન મોદીએ જણાવ્યું કે ભારતીય સમુદાય બંને દેશો વચ્ચે મિત્રતાનો મજબૂત સેતુ છે. વેપાર, શિક્ષણ, આરોગ્ય, માહિતી ટેક્નોલોજી અને અન્ય ક્ષેત્રોમાં ભારતીય સમુદાયે નોંધપાત્ર યોગદાન આપ્યું છે.
ભારતની વૈશ્વિક ભૂમિકાને મળ્યો વધુ બળ
વિદેશ નીતિના નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ મુલાકાત માત્ર દ્વિપક્ષીય સંબંધો સુધી મર્યાદિત નથી. તે ભારતની વધતી વૈશ્વિક ભૂમિકા અને ઈન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં તેની વ્યૂહાત્મક હાજરીને વધુ મજબૂત બનાવે છે. ઓસ્ટ્રેલિયા, ઈન્ડોનેશિયા અને હવે ન્યૂઝીલેન્ડ સાથે વધતા સહયોગથી ભારત પોતાની “એક્ટ ઈસ્ટ” અને “મહાસાગર વિઝન” નીતિને વધુ અસરકારક રીતે આગળ ધપાવી રહ્યું છે.
ભારત-ન્યૂઝીલેન્ડ સંબંધોનો નવો યુગ
આ મુલાકાત દરમિયાન થયેલી ચર્ચાઓ અને સંયુક્ત ઘોષણાઓથી સ્પષ્ટ થાય છે કે ભારત અને ન્યૂઝીલેન્ડ હવે પરંપરાગત મિત્રતાથી આગળ વધીને વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીના નવા યુગમાં પ્રવેશી રહ્યા છે. વેપાર, સુરક્ષા, દરિયાઈ સહયોગ, સંરક્ષણ, શિક્ષણ, ટેક્નોલોજી અને વૈશ્વિક પડકારો સામે મળીને કામ કરવાની દિશામાં બંને દેશોએ લાંબા ગાળાનો રોડમેપ તૈયાર કર્યો છે.
વિશ્વને આપ્યો સહકાર અને વિકાસનો સંદેશ
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની આ મુલાકાતે ફરી એકવાર વિશ્વ સમક્ષ ભારતની બદલાતી વૈશ્વિક ભૂમિકાનો પરિચય કરાવ્યો છે. ભારતે સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો છે કે તે માત્ર પોતાની પ્રગતિ સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ સહકાર, વિશ્વાસ, સુરક્ષા અને ટકાઉ વિકાસના આધારે સમગ્ર ઈન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્ર તથા વિશ્વ માટે નવી દિશા નિર્ધારિત કરવા ઈચ્છે છે. ન્યૂઝીલેન્ડ સાથે થયેલા કરારો અને સંયુક્ત નિવેદન આવનારા વર્ષોમાં બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવશે અને વૈશ્વિક રાજનીતિમાં ભારતની અસરકારક હાજરીને વધુ બળ આપશે.
