આગામી 7 દિવસ વરસાદની શક્યતા નહીં, ગરમી ફરી વધશે; પારો 38 ડિગ્રી સુધી પહોંચવાની આગાહી
નવી દિલ્હી: દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી સક્રિય રહેલો મોનસૂન હવે થોડા સમય માટે ધીમો પડી રહ્યો છે. હવામાન વિભાગના તાજેતરના અનુમાન મુજબ દિલ્હીમાં આગામી સાત દિવસ સુધી નોંધપાત્ર વરસાદની શક્યતા નથી. મોનસૂનમાં આવેલા આ વિરામને હવામાન વિજ્ઞાનની ભાષામાં ‘મોનસૂન બ્રેક’ કહેવામાં આવે છે. તેના કારણે ફરી એકવાર તાપમાનમાં વધારો થશે અને દિવસ દરમિયાન ગરમી તથા ભેજના કારણે લોકોને ભારે બફારાનો અનુભવ થશે. આગામી દિવસોમાં દિલ્હીનું મહત્તમ તાપમાન ફરી 37થી 38 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી પહોંચી શકે છે.
હાલમાં દિલ્હી અને એનસીઆરના અનેક વિસ્તારોમાં સારો વરસાદ નોંધાયો હતો, જેના કારણે લોકોને ઉકળાટ અને ગરમીમાંથી રાહત મળી હતી. રસ્તાઓ પર પાણી ભરાયા, અનેક વિસ્તારોમાં ટ્રાફિક પ્રભાવિત થયો અને તાપમાનમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો હતો. જોકે હવે હવામાનની સ્થિતિ બદલાઈ રહી છે અને વરસાદ લાવતી સિસ્ટમ નબળી પડતાં વરસાદમાં મોટો ઘટાડો જોવા મળશે.
શું છે ‘મોનસૂન બ્રેક’?
હવામાન નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર મોનસૂન બ્રેક એટલે ચોમાસું બંધ થઈ ગયું એવું નથી. ચોમાસા દરમિયાન કેટલીકવાર એવી સ્થિતિ સર્જાય છે જ્યારે વરસાદ લાવતી મુખ્ય હવામાન પ્રણાલીઓ થોડા દિવસ માટે નબળી પડી જાય છે અથવા તેમનું સ્થાન બદલાઈ જાય છે. આવી સ્થિતિમાં ઘણા વિસ્તારોમાં વરસાદ લગભગ બંધ થઈ જાય છે,તાપમાન ફરી વધવા લાગે છે. આ એક કુદરતી પ્રક્રિયા છે અને દર વર્ષે ચોમાસા દરમિયાન એક અથવા વધુ વખત આવી સ્થિતિ જોવા મળે છે.
વરસાદ કેમ બંધ થશે?
હવામાન વિભાગના જણાવ્યા મુજબ હાલમાં ઉત્તર-પશ્ચિમ મધ્ય પ્રદેશ પર સક્રિય રહેલું લો-પ્રેશર વિસ્તાર હવે ઉત્તર પ્રદેશ તરફ આગળ વધી ગયું છે. તેની અસર ધીમે ધીમે ઓછી થઈ રહી છે. સાથે જ મોનસૂન ટ્રફ પણ દિલ્હીથી ઉત્તર તરફ સરકી ગઈ છે. જ્યારે મોનસૂન ટ્રફ દિલ્હી નજીક હોય છે ત્યારે સારા વરસાદની શક્યતા રહેતી હોય છે,પરંતુ તે દૂર જતાં વરસાદમાં ઘટાડો થાય છે.નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે હાલમાં બંગાળની ખાડી કે અરબી સમુદ્રમાં એવી કોઈ મજબૂત હવામાન પ્રણાલી સક્રિય નથી, જે દિલ્હી સુધી ભારે વરસાદ લાવી શકે. તેથી આગામી કેટલાક દિવસ સુધી સૂકા હવામાનની સ્થિતિ યથાવત રહેવાની શક્યતા છે.
આગામી સાત દિવસ કેવી રહેશે સ્થિતિ?
હવામાન વિભાગના અનુમાન પ્રમાણે આગામી એક અઠવાડિયા દરમિયાન દિલ્હીમાં ભારે વરસાદની કોઈ ખાસ શક્યતા નથી. ક્યાંક-ક્યાંક વાદળછાયું વાતાવરણ અથવા ખૂબ હળવા ઝાપટાં પડી શકે, પરંતુ તેનાથી હવામાનમાં ખાસ ફેરફાર થવાની સંભાવના ઓછી છે.આ દરમિયાન દિવસ દરમિયાન તેજ તડકો રહેશે. સવારે અને સાંજે ભેજનું પ્રમાણ વધુ રહેતાં લોકોને ભારે ઉકળાટ અનુભવાશે. બપોરના સમયે ગરમીનું પ્રમાણ વધશે અને બહાર નીકળવું મુશ્કેલ બની શકે છે.
38 ડિગ્રી સુધી પહોંચી શકે છે તાપમાન
વરસાદ બંધ થતાં જ મહત્તમ તાપમાનમાં સતત વધારો જોવા મળશે. આગામી દિવસોમાં તાપમાન 37થી 38 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી પહોંચી શકે છે. જોકે આ તાપમાન ઉનાળાની સરખામણીએ ઓછું લાગે, પરંતુ હવામાં રહેલી ઊંચી ભેજના કારણે લોકોને અનુભવાતી ગરમી વધુ રહેશે.હવામાન નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ ભેજનું પ્રમાણ 60થી 80 ટકા વચ્ચે રહી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં શરીરમાંથી પરસેવો સરળતાથી સૂકાતો નથી, જેના કારણે ગરમી વધુ અનુભવાય છે.
ભેજ વધતાં ઉકળાટમાં થશે વધારો
વરસાદ ન હોવા છતાં હવામાં ભેજનું પ્રમાણ ઘટશે નહીં. તેના કારણે દિવસ અને રાત્રે બંને સમયે બફારો અનુભવાશે. ખાસ કરીને વૃદ્ધો, બાળકો અને લાંબા સમય સુધી બહાર કામ કરતા લોકોને વધારે મુશ્કેલી પડી શકે છે.હવામાન નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે ભેજવાળા વાતાવરણમાં શરીરનું તાપમાન નિયંત્રિત રાખવું મુશ્કેલ બને છે, જેના કારણે થાક, ચક્કર, ડિહાઇડ્રેશન અને હીટ સ્ટ્રેસ જેવી સમસ્યાઓ વધી શકે છે.
લોકો માટે શું છે સલાહ?
હવામાન વિભાગે લોકોને બિનજરૂરી રીતે બપોરના સમયે બહાર ન નીકળવાની સલાહ આપી છે. જો બહાર જવું જરૂરી હોય તો પૂરતું પાણી પીવું, છત્રી અથવા ટોપીનો ઉપયોગ કરવો અને હળવા રંગના સુતરાઉ કપડાં પહેરવા જોઈએ.
નાના બાળકો, વૃદ્ધો અને હૃદય અથવા શ્વાસ સંબંધિત બીમારીઓ ધરાવતા લોકોએ ખાસ સાવચેતી રાખવી જોઈએ. લાંબા સમય સુધી સીધા તડકામાં રહેવાનું ટાળવું અને શરીરમાં પાણીની કમી ન થાય તેની કાળજી રાખવી જરૂરી છે.
મોનસૂન ફરી ક્યારે સક્રિય થશે?
હાલના અનુમાન મુજબ આગામી સાત દિવસ સુધી મોનસૂનમાં ખાસ ગતિવિધિ જોવા નહીં મળે. જોકે ત્યારબાદ બંગાળની ખાડીમાં નવી વરસાદી સિસ્ટમ સક્રિય થવાની શક્યતા છે. જો આવી સિસ્ટમ મજબૂત બનશે તો તેની અસર ઉત્તર ભારત સુધી પહોંચી શકે છે અને દિલ્હીમાં ફરી વરસાદ શરૂ થઈ શકે છે.હવામાન વિભાગ સતત પરિસ્થિતિ પર નજર રાખી રહ્યું છે અને જો કોઈ નવી સિસ્ટમ વિકસશે તો આગાહીમાં જરૂરી ફેરફાર કરવામાં આવશે.
ખેતી અને પાણી વ્યવસ્થાપન પર અસર
મોનસૂન બ્રેકનો પ્રભાવ માત્ર શહેરોમાં જ નહીં પરંતુ ખેતી પર પણ પડે છે. વરસાદમાં વિરામ આવતાં ખેતરોમાં ભેજનું પ્રમાણ ઘટી શકે છે. જો આ સ્થિતિ લાંબા સમય સુધી રહે તો કેટલાક પાકોને સિંચાઈની જરૂર પડી શકે છે.બીજી તરફ સતત વરસાદથી પાણી ભરાયેલા વિસ્તારોમાં પાણી ઉતરવા લાગશે અને શહેરી વિસ્તારોમાં સામાન્ય જનજીવન ફરી સામાન્ય બનશે.
હવામાનમાં સતત બદલાવ
આ વર્ષે દેશના અનેક રાજ્યોમાં ચોમાસાની શરૂઆત સામાન્ય કરતાં વધુ સક્રિય રહી છે. ક્યાંક ભારે વરસાદથી પૂર જેવી સ્થિતિ સર્જાઈ તો ક્યાંક હજુ પણ સામાન્ય કરતાં ઓછો વરસાદ નોંધાયો છે. દિલ્હીમાં પણ થોડા દિવસ પહેલા ભારે વરસાદ બાદ હવે અચાનક મોનસૂન બ્રેકની સ્થિતિ સર્જાઈ છે.નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આબોહવા પરિવર્તનના કારણે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં વરસાદની પેટર્નમાં નોંધપાત્ર ફેરફાર જોવા મળી રહ્યો છે. હવે લાંબા સમય સુધી વરસાદ ન પડવો અને ત્યારબાદ એકસાથે ભારે વરસાદ પડવાની ઘટનાઓમાં વધારો થઈ રહ્યો છે.
આગામી દિવસોમાં શું ધ્યાન રાખવું?
હવામાન વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર આગામી એક અઠવાડિયા દરમિયાન દિલ્હીમાં ગરમી અને ભેજ બંનેનો સામનો કરવો પડશે. જો વરસાદની ગેરહાજરીને કારણે તાપમાનમાં વધારો થશે, જ્યારે ભેજને કારણે લોકો વધુ ઉકળાટ અનુભવશે. જો કે સપ્તાહના અંત ભાગમાં હવામાનમાં થોડો ફેરફાર જોવા મળી શકે છે અને છૂટાછવાયા વરસાદી ઝાપટાં પડવાની સંભાવના છે.
ફિલ્હાલ દિલ્હીવાસીઓએ આગામી સાત દિવસ સુધી ગરમી અને બફારાની સ્થિતિ માટે તૈયાર રહેવું પડશે. હવામાન વિભાગ લોકોને સતત સત્તાવાર આગાહીઓ પર નજર રાખવાની સલાહ આપી રહ્યું છે, કારણ કે હવામાનની પરિસ્થિતિમાં કોઈપણ સમયે ફેરફાર થઈ શકે છે.આગામી દિવસોમાં મોનસૂન ફરી સક્રિય બને છે કે નહીં, તેના પર સમગ્ર ઉત્તર ભારતની નજર રહેશે. વરસાદમાં આ વિરામ કેટલો લાંબો રહે છે અને નવી વરસાદી સિસ્ટમ ક્યારે વિકસે છે તે આગામી હવામાન પરિસ્થિતિ માટે સૌથી મહત્વપૂર્ણ મુદ્દો રહેશે.
