ઓનલાઈન ફૂડ ડિલિવરી પ્લેટફોર્મ ઝોમેટોએ એનાલોગ ચીઝ અને એનાલોગ ડેરી પ્રોડક્ટ્સને લઈને મોટો નિર્ણય લીધો છે. હવે ઝોમેટોની એપ પર એવી વાનગીઓ પ્રદર્શિત કરવામાં નહીં આવે, જેમાં એનાલોગ ડેરી પ્રોડક્ટ્સનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હોય. કંપનીએ પોતાના પ્લેટફોર્મ પર લિસ્ટેડ રેસ્ટોરન્ટ્સ દ્વારા એનાલોગ ડેરીથી બનેલી વાનગીઓના વેચાણ સામે ‘ઝીરો ટોલરન્સ’ નીતિ જાહેર કરી છે. આ નિર્ણય એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે મહારાષ્ટ્રમાં ખાદ્ય સુરક્ષા અને સ્વચ્છતાને લઈને ફૂડ એન્ડ ડ્રગ એડમિનિસ્ટ્રેશન એટલે કે FDA દ્વારા કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવી રહી છે. ઝોમેટોએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે રેસ્ટોરન્ટ ભાગીદારોએ પોતાની વાનગીઓમાં કુદરતી ડેરી પ્રોડક્ટ્સનો ઉપયોગ કરવો પડશે. જો કોઈ રેસ્ટોરન્ટ માટે તરત જ એનાલોગ ડેરીના સ્થાને કુદરતી ડેરીનો ઉપયોગ કરવો શક્ય ન હોય, તો તેણે એવી વાનગીઓને પોતાના મેનુમાંથી દૂર કરવી પડશે. કંપનીએ રેસ્ટોરન્ટ્સને ચેતવણી આપી છે કે જે ભાગીદારો આ નિયમોનું પાલન નહીં કરે તેમની વાનગીઓ પ્લેટફોર્મ પરથી હટાવવામાં આવી શકે છે અને જરૂરી હોય તો રેસ્ટોરન્ટને પણ ઝોમેટો પરથી દૂર કરવામાં આવી શકે છે.
એનાલોગ ચીઝ સામાન્ય ચીઝથી અલગ હોય છે. સામાન્ય ચીઝ મુખ્યત્વે દૂધમાંથી તૈયાર કરવામાં આવે છે, જ્યારે એનાલોગ ચીઝ અથવા એનાલોગ ડેરી પ્રોડક્ટ્સમાં દૂધની ચરબીના સ્થાને અન્ય પ્રકારની ચરબી, ખાસ કરીને વનસ્પતિ આધારિત ચરબીનો ઉપયોગ થઈ શકે છે. કેટલીક પ્રોડક્ટ્સમાં અન્ય ઘટકો ઉમેરીને ચીઝ જેવો સ્વાદ, દેખાવ અને ટેક્સચર તૈયાર કરવામાં આવે છે. આવી પ્રોડક્ટ્સનો ઉપયોગ પિઝા, બર્ગર, સેન્ડવિચ, પાસ્તા અને અન્ય ફાસ્ટ ફૂડમાં થતો જોવા મળે છે. એનાલોગ પ્રોડક્ટ્સનો ઉપયોગ કેટલાક વ્યવસાયો માટે ખર્ચ ઓછો રાખવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે. જોકે, ગ્રાહકને પોતાની વાનગીમાં કઈ પ્રકારની સામગ્રીનો ઉપયોગ થયો છે તેની યોગ્ય માહિતી મળવી જરૂરી છે. ઝોમેટોની નવી નીતિનો મુખ્ય હેતુ પણ આ જ પારદર્શિતા સાથે જોડાયેલો છે. કંપનીનું કહેવું છે કે ગ્રાહકોને વધુ સારી ગુણવત્તાનો ખોરાક અને ખાદ્ય સામગ્રી અંગે વધુ સ્પષ્ટ માહિતી મળવી જોઈએ.
આ નિર્ણય બાદ રેસ્ટોરન્ટ્સ માટે પોતાના મેનુની ફરી તપાસ કરવી જરૂરી બની શકે છે. ખાસ કરીને ચીઝ આધારિત વાનગીઓ વેચતા રેસ્ટોરન્ટ્સે પોતાની રેસિપી અને તેમાં વપરાતી સામગ્રી અંગે ખાતરી કરવી પડશે. જો કોઈ ડિશમાં એનાલોગ ડેરીનો ઉપયોગ થતો હોય તો તેને બદલવી પડશે અથવા મેનુમાંથી દૂર કરવી પડશે. એટલે પિઝા, ચીઝ સેન્ડવિચ, બર્ગર, પાસ્તા અને અન્ય ચીઝ આધારિત વાનગીઓ બનાવતા રેસ્ટોરન્ટ્સ પર આ નિર્ણયની સીધી અસર પડી શકે છે. ગ્રાહકોની દૃષ્ટિએ જોવામાં આવે તો આ નિર્ણય ખાદ્ય સામગ્રી અંગે વધુ પારદર્શિતા લાવી શકે છે. ઓનલાઈન ઓર્ડર કરતી વખતે ગ્રાહકો ઘણી વખત વાનગીના નામ અને ફોટા જોઈને જ ઓર્ડર કરી દે છે. તેમાં કઈ પ્રકારની ચીઝ અથવા ડેરી પ્રોડક્ટનો ઉપયોગ થયો છે તેની સંપૂર્ણ માહિતી દરેક વખતે સ્પષ્ટ હોતી નથી. હવે એનાલોગ ડેરીવાળી વાનગીઓ સામે ઝોમેટોનું કડક વલણ રેસ્ટોરન્ટ્સને પોતાની સામગ્રી અંગે વધુ જવાબદાર બનવા માટે દબાણ કરશે.
ઝોમેટોએ કહ્યું છે કે પ્લેટફોર્મ પર લિસ્ટેડ રેસ્ટોરન્ટ્સ દ્વારા એનાલોગ વાનગીઓના વેચાણ અંગે કોઈ સમાધાન કરવામાં આવશે નહીં. જો કોઈ રેસ્ટોરન્ટ આ નીતિનું ઉલ્લંઘન કરશે તો તેની લિસ્ટિંગ દૂર કરવાનો અધિકાર કંપની પાસે રહેશે. નિયમોનું પાલન નહીં કરનાર રેસ્ટોરન્ટ પાર્ટનર્સ સામે વધુ કડક કાર્યવાહી પણ થઈ શકે છે. ઝોમેટોના આ નિર્ણય પાછળ મહારાષ્ટ્રમાં ચાલી રહેલી ખાદ્ય સુરક્ષાની કડક કાર્યવાહીનું પણ મહત્વ છે. મહારાષ્ટ્રમાં FDA દ્વારા રેસ્ટોરન્ટ્સ, હોટલ અને અન્ય ખાદ્ય સંસ્થાઓમાં તપાસ અને દરોડા વધારવામાં આવ્યા છે. ખાદ્ય સામગ્રીની ગુણવત્તા, સ્વચ્છતા અને નિયમોના પાલનમાં ખામી જોવા મળે ત્યારે કાર્યવાહી કરવામાં આવી રહી છે. ખાસ કરીને મુંબઈમાં આ કાર્યવાહી વધુ ચર્ચામાં રહી છે.
મહારાષ્ટ્રના ફૂડ સેફ્ટી વિભાગના વડા તરીકે તુકારામ મુંધેએ કાર્યભાર સંભાળ્યા બાદ ખાદ્ય સુરક્ષાને લઈને કાર્યવાહી વધુ ઝડપી બની છે. વિવિધ રેસ્ટોરન્ટ્સ, હોટલ અને અન્ય ખાદ્ય સ્થળોએ તપાસ કરવામાં આવી છે. નિયમોનું પાલન ન થતું હોય અથવા ખાદ્ય સુરક્ષા સાથે ગંભીર બેદરકારી જોવા મળે તો લાઇસન્સ સસ્પેન્ડ કરવાની કાર્યવાહી પણ કરવામાં આવી છે. આ કાર્યવાહીમાં જાણીતી ફૂડ બ્રાન્ડ્સના કેટલાક આઉટલેટ્સ પણ તપાસ હેઠળ આવ્યા છે. ડોમિનોઝ, પિઝા હટ અને રુસ્તમ આઈસ્ક્રીમ સહિતની જાણીતી બ્રાન્ડ્સના કેટલાક આઉટલેટ્સ સામે પણ લાઇસન્સ સસ્પેન્ડ જેવી કાર્યવાહી કરવામાં આવી હોવાનું સામે આવ્યું છે. બોમ્બે હાઈકોર્ટની કેન્ટીનનું લાઇસન્સ સસ્પેન્ડ કરાયું હોવાની બાબત પણ આ કાર્યવાહી દરમિયાન ચર્ચામાં આવી હતી.
મહારાષ્ટ્ર FDAની આ કાર્યવાહીનો મુખ્ય હેતુ લોકો સુધી સુરક્ષિત અને યોગ્ય ગુણવત્તાવાળું ખાવાનું પહોંચે તે સુનિશ્ચિત કરવાનો છે. રેસ્ટોરન્ટમાં માત્ર ખોરાકનો સ્વાદ જ નહીં, પરંતુ તેમાં વપરાતા કાચા માલની ગુણવત્તા, રસોડાની સ્વચ્છતા, ખોરાકનો સંગ્રહ અને તેને તૈયાર કરવાની રીત પણ મહત્વપૂર્ણ છે. ખાદ્ય સામગ્રીમાં કોઈ પ્રકારની ભેળસેળ અથવા નિયમોના ઉલ્લંઘનથી ગ્રાહકોના સ્વાસ્થ્ય પર અસર થઈ શકે છે. આ સમગ્ર સ્થિતિ વચ્ચે ઝોમેટોનું પગલું ઓનલાઈન ફૂડ ડિલિવરી ક્ષેત્ર માટે પણ મહત્વનું માનવામાં આવી રહ્યું છે. ઝોમેટોના પ્લેટફોર્મ પર મોટી સંખ્યામાં રેસ્ટોરન્ટ્સ અને ખાણીપીણીના વ્યવસાયો લિસ્ટેડ છે. તેથી પ્લેટફોર્મ પર દેખાતી વાનગીઓમાં વપરાતી સામગ્રી અંગે જવાબદારી અને પારદર્શિતા જાળવવી મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે.
ઝોમેટોના સીઈઓ આદિત્ય મંગલાએ આ નિર્ણય અંગે જણાવ્યું છે કે કંપનીનું મુખ્ય લક્ષ્ય શક્ય તેટલા લોકોને ગુણવત્તાયુક્ત ખોરાક પહોંચાડવાનું છે. તેમના જણાવ્યા પ્રમાણે ગ્રાહકોના સ્વાસ્થ્યનું રક્ષણ કરવું અને રેસ્ટોરન્ટ પાર્ટનર્સ દ્વારા લિસ્ટ તથા પીરસવામાં આવતા ખોરાક માટે સ્વચ્છતા અને ગુણવત્તાના ધોરણો જાળવવા કંપનીની જવાબદારીનો એક ભાગ છે. નવી નીતિ પણ આ જ પ્રતિબદ્ધતાને આગળ વધારે છે. રેસ્ટોરન્ટ્સ માટે જોકે આ નિર્ણયથી કેટલાક પડકારો ઊભા થઈ શકે છે. કુદરતી ડેરી પ્રોડક્ટ્સનો ઉપયોગ કરવાથી કેટલીક વાનગીઓનો ઉત્પાદન ખર્ચ વધી શકે છે. તેના કારણે રેસ્ટોરન્ટ્સને પોતાની કિંમતોમાં ફેરફાર કરવો પડી શકે છે. સાથે જ સપ્લાયર્સ બદલવા, રેસિપીમાં ફેરફાર કરવા અને મેનુ અપડેટ કરવા જેવી કામગીરી પણ કરવી પડી શકે છે. તેમ છતાં ગ્રાહકોને ખોરાક અંગે વધુ વિશ્વાસ અને સ્પષ્ટતા મળે તે દિશામાં આ પગલું મહત્વનું બની શકે છે.
ખાસ કરીને ફાસ્ટ ફૂડમાં ચીઝનો ઉપયોગ મોટા પ્રમાણમાં થાય છે. પિઝા, બર્ગર, સેન્ડવિચ અને પાસ્તા જેવી વાનગીઓમાં કઈ પ્રકારની ચીઝનો ઉપયોગ થાય છે તે અંગે ગ્રાહકોમાં પણ હવે વધુ જાગૃતિ જોવા મળી રહી છે. આવી સ્થિતિમાં રેસ્ટોરન્ટ્સે પોતાના ગ્રાહકોને સાચી માહિતી આપવી અને ખાદ્ય નિયમોનું પાલન કરવું વધુ જરૂરી બની ગયું છે. આ નિર્ણયથી અન્ય ઓનલાઈન ફૂડ ડિલિવરી પ્લેટફોર્મ્સ પર પણ દબાણ વધી શકે છે કે તેઓ પોતાના પ્લેટફોર્મ પર લિસ્ટેડ રેસ્ટોરન્ટ્સમાં વપરાતી ખાદ્ય સામગ્રી અને નિયમોના પાલન અંગે વધુ સાવચેતી રાખે. જો ખાદ્ય સુરક્ષાને લઈને નિયમનકારી સંસ્થાઓની કાર્યવાહી વધુ કડક બનશે તો ફૂડ ડિલિવરી કંપનીઓએ પણ પોતાની નીતિઓમાં વધુ ફેરફાર કરવાની જરૂર પડી શકે છે.
સમગ્ર મામલામાં સૌથી મહત્વની વાત ગ્રાહકોના અધિકાર અને ખાદ્ય સુરક્ષા સાથે જોડાયેલી છે. ગ્રાહક જે વસ્તુને ચીઝ અથવા ડેરી પ્રોડક્ટ માનીને ખરીદે છે, તેમાં વપરાયેલી સામગ્રી અંગે તેને યોગ્ય માહિતી મળવી જોઈએ. ખોરાકની ગુણવત્તા, સ્વચ્છતા અને પારદર્શિતા જાળવવાની જવાબદારી માત્ર રેસ્ટોરન્ટની નથી, પરંતુ ફૂડ ડિલિવરીના સમગ્ર ઇકોસિસ્ટમની છે. ઝોમેટોના આ નિર્ણયથી સ્પષ્ટ થાય છે કે ઓનલાઈન ફૂડ ઓર્ડરિંગમાં પણ હવે ખાદ્ય સામગ્રી અને ગુણવત્તાને લઈને નિયમો વધુ કડક બની રહ્યા છે. મહારાષ્ટ્રમાં ચાલી રહેલી FDAની કાર્યવાહી વચ્ચે એનાલોગ ચીઝ અને ડેરી પ્રોડક્ટ્સ સામે લેવાયેલું આ પગલું રેસ્ટોરન્ટ્સ માટે મોટો સંકેત છે કે ગ્રાહકોને આપવામાં આવતા ખોરાકની ગુણવત્તા સાથે હવે કોઈ સમાધાન સ્વીકારવામાં નહીં આવે.
