દિવાળીના તહેવારો નજીક આવતાં વોટ્સએપ અને સોશિયલ મીડિયા પર રૂ. 10, 20 અને 50ની નોટો બંધ થવાની અફવા ફેલાઈ રહી છે. ભારતીય રિઝર્વ બેન્ક (RBI)ના નામે વાઇરલ થઈ રહેલા એક પરિપત્રમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે ડિજિટલ ઇન્ડિયા અને કેશલેસ વ્યવસ્થાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે નાની કિંમતની નોટોનું છાપકામ ધીમે ધીમે ઘટાડવામાં આવી રહ્યું છે. આ મેસેજને કારણે વેપારીઓ અને સામાન્ય લોકોમાં ચિંતા ફેલાઈ છે. જોકે, આ દાવા અંગે સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી છે કે નાની કિંમતની નોટો બંધ થવાની વાત ખોટી છે.
વાઇરલ મેસેજમાં એવો પણ દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે દિવાળી પહેલાં રૂ. 10, 20 અને 50ની નોટોની અછત સર્જાઈ શકે છે. લોકોને રોકડના બદલે UPI, ડેબિટ-ક્રેડિટ કાર્ડ અને નેટ બેન્કિંગ જેવા ડિજિટલ માધ્યમોનો ઉપયોગ કરવાની અપીલ કરવામાં આવી હોવાનો ઉલ્લેખ પણ છે. આ પરિપત્રમાં RBIનું નામ, લોગો અને ગવર્નરની સહી દર્શાવવામાં આવી હોવાથી અનેક લોકો તેને સાચો માની રહ્યા છે.
જોકે, આ દાવાની હકીકત તપાસતાં જાણવા મળ્યું છે કે ભારતીય રિઝર્વ બેન્ક દ્વારા નાની કિંમતની નોટોનું છાપકામ બંધ કરવા કે તેની ઉપલબ્ધતા ઘટાડવા અંગે કોઈ જાહેરાત કરવામાં આવી નથી. PIB ફેક્ટ ચેક દ્વારા પણ આ વાયરલ મેસેજને ફેક ગણાવીને સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી છે. લોકોને આવી અફવાઓથી દૂર રહેવા અને મેસેજને આગળ શેર કરતાં પહેલાં તેની સત્યતા તપાસવાની સલાહ આપવામાં આવી છે.
નાની નોટો બંધ થવાની અફવા કેમ ફેલાઈ?
સોશિયલ મીડિયા પર વાઇરલ થતી આવી પોસ્ટમાં ઘણીવાર સરકારી સંસ્થાઓના નામ અને લોગોનો ઉપયોગ કરીને લોકોને ગેરમાર્ગે દોરવામાં આવે છે. RBIના નામે વાઇરલ થયેલા આ પરિપત્રમાં પણ સત્તાવાર દસ્તાવેજ જેવું સ્વરૂપ આપવામાં આવ્યું છે. દિવાળી જેવા તહેવારો દરમિયાન રોકડની માંગ વધતી હોવાથી નોટોની અછત અંગેના આવા મેસેજ લોકોમાં ઝડપથી ચિંતા ફેલાવી શકે છે.
RBIની નોટો અંગે શું છે સ્પષ્ટતા?
રૂ. 10, 20 અને 50ની નોટો બંધ થવા અંગે RBI તરફથી કોઈ સત્તાવાર જાહેરાત કરવામાં આવી નથી. નોટોના છાપકામ અને બજારમાં તેના પુરવઠા અંગેના નિર્ણયો રિઝર્વ બેન્ક દ્વારા સત્તાવાર રીતે જાહેર કરવામાં આવે છે. તેથી સોશિયલ મીડિયા પર ફરતા કોઈપણ પરિપત્રને અધિકૃત જાહેરાત માની લેવાને બદલે તેની પુષ્ટિ કરવી જરૂરી છે.
ફેક મેસેજ મળે તો શું કરવું?
જો તમારા વોટ્સએપ પર પણ રૂ. 10, 20 અને 50ની નોટો બંધ થવાનો મેસેજ આવે, તો તેને સાચો માનીને અન્ય લોકોને મોકલશો નહીં. બેન્કિંગ અને નાણાકીય વ્યવસ્થાને લગતી માહિતી માટે RBIની સત્તાવાર વેબસાઇટ અને સરકારી ચેનલો તપાસવી જોઈએ. શંકાસ્પદ મેસેજની હકીકત જાણવા માટે PIB ફેક્ટ ચેકનો સંપર્ક પણ કરી શકાય છે. આ માટે વોટ્સએપ નંબર +91 8799711259 પર મેસેજ મોકલીને તેની સત્યતા તપાસી શકાય છે. હાલમાં રૂ. 10, 20 અને 50ની નોટો બંધ થવાની કોઈ જાહેરાત નથી. તેથી લોકોએ આવી અફવાઓથી ગભરાવાની જરૂર નથી અને સત્તાવાર માહિતી પર જ વિશ્વાસ રાખવો જોઈએ.
