રશિયા પોતાની સેટેલાઇટ ઇન્ટરનેટ સિસ્ટમ વિકસાવી રહ્યું છે, જે એલન મસ્કની કંપની SpaceXના Starlinkને ટક્કર આપશે. આ પ્રોજેક્ટનું નામ ‘રાસ્વેત’ (Rassvet) છે. રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન વિદેશી ટેક્નોલોજી પરની નિર્ભરતા ઘટાડીને દેશની પોતાની ઇન્ટરનેટ વ્યવસ્થા ઊભી કરવા માગે છે. જોકે, આ મહત્વાકાંક્ષી પ્રોજેક્ટને મોટો ટેક્નિકલ ઝટકો લાગ્યો છે. રાસ્વેતના બે સેટેલાઇટ નિષ્ફળ ગયા છે અને પૃથ્વીના વાતાવરણમાં પ્રવેશતાં બળી ગયા હતા.
રાસ્વેત સિસ્ટમનો મુખ્ય હેતુ રશિયાના દૂરના અને અંતરિયાળ વિસ્તારોમાં ઇન્ટરનેટની સુવિધા પહોંચાડવાનો છે. આ ઉપરાંત સૈન્ય માટે પણ વિશ્વસનીય અને સુરક્ષિત ઇન્ટરનેટ કનેક્શન ઉપલબ્ધ કરાવવાની યોજના છે. આ માટે રશિયા મોટી સંખ્યામાં નાના સેટેલાઇટ અંતરિક્ષમાં મોકલીને પોતાનું સેટેલાઇટ નેટવર્ક તૈયાર કરી રહ્યું છે. પરંતુ તાજેતરમાં બે સેટેલાઇટ નિષ્ફળ જતાં પ્રોજેક્ટ સામે ટેક્નિકલ પડકારો ઊભા થયા છે.
અહેવાલો અનુસાર, બંને સેટેલાઇટ નિર્ધારિત ઊંચાઈ અને ભ્રમણકક્ષાએ પહોંચી શક્યા નહોતા. પરિણામે તેઓ પૃથ્વીના વાતાવરણમાં પાછા પ્રવેશતાં બળી ગયા હતા. જોકે, રશિયાના આશરે 30 સેટેલાઇટ હજુ અંતરિક્ષમાં કાર્યરત છે અને તેમાંથી મોટા ભાગના લગભગ 500 કિલોમીટરની ઊંચાઈએ પહોંચી ચૂક્યા છે. આ સેટેલાઇટ દ્વારા નેટવર્ક વિકસાવવાની કામગીરી આગળ વધારવામાં આવી રહી છે.
આ પ્રકારની સેટેલાઇટ ઇન્ટરનેટ સિસ્ટમ તૈયાર કરવી અત્યંત જટિલ છે. હજારો સેટેલાઇટને યોગ્ય ભ્રમણકક્ષામાં સ્થાપિત કરવા, તેમની વચ્ચે સંકલન જાળવવા અને લાંબા સમય સુધી કાર્યરત રાખવા માટે અદ્યતન ટેક્નોલોજી તથા મોટા રોકાણની જરૂર પડે છે. SpaceXની Starlink સિસ્ટમ અત્યાર સુધી હજારો સેટેલાઇટ અંતરિક્ષમાં મોકલીને વૈશ્વિક સ્તરે ઇન્ટરનેટ સેવા પૂરી પાડવામાં સફળ રહી છે.
બીજી તરફ, રશિયાને આ ક્ષેત્રમાં હજુ વધુ અનુભવ અને ટેક્નિકલ વિકાસની જરૂર છે. આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિબંધોને કારણે જરૂરી ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, સાધનો અને ટેક્નોલોજી મેળવવામાં પણ મુશ્કેલીઓ ઊભી થઈ શકે છે. આવી સ્થિતિમાં સેટેલાઇટની નિષ્ફળતા પ્રોજેક્ટના ખર્ચ અને સમયમર્યાદા બંને પર અસર કરી શકે છે.
આ પડકારો છતાં રશિયા રાસ્વેત પ્રોજેક્ટને આગળ વધારવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે. દેશ માટે સ્વતંત્ર સેટેલાઇટ ઇન્ટરનેટ નેટવર્કનું વ્યૂહાત્મક મહત્વ ઘણું વધારે છે. જો રશિયા ટેક્નિકલ ખામીઓ દૂર કરીને સેટેલાઇટને સફળતાપૂર્વક કાર્યરત કરી શકશે, તો ભવિષ્યમાં Starlinkને વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધા મળી શકે છે. જોકે, હાલની સ્થિતિમાં આ પ્રોજેક્ટ માટે લાંબી અને પડકારજનક સફર બાકી છે.
