મુંબઈ મહાનગરપાલિકા (BMC) દ્વારા પ્રદૂષણ મુક્ત દિવાળીના અભિયાન હેઠળ તૈયાર કરવામાં આવેલા જાગૃતિ વીડિયોમાંથી બોલિવૂડ અભિનેત્રી દિયા મિર્ઝાની જાહેરાત હટાવી દેવાના મામલે બોમ્બે હાઈકોર્ટે નારાજગી વ્યક્ત કરી છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કહ્યું કે પર્યાવરણ અને પ્રદૂષણનો મુદ્દો કોઈ એક ધર્મ કે સમુદાય પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ દરેક નાગરિકના સ્વાસ્થ્ય સાથે જોડાયેલો છે. ભારત એક સેક્યુલર દેશ છે અને આવા ગંભીર મુદ્દાઓમાં રાજકારણ કે જૂથબંધીને સ્થાન મળવું જોઈએ નહીં. આ મામલે મુંબઈના મેયર રીતુ તાવડે અને ભાજપના નેતા અમિત સાટમ દ્વારા દિયા મિર્ઝાની જાહેરાત સામે વાંધો ઉઠાવ્યા બાદ BMCએ કોઈ સ્પષ્ટતા આપ્યા વિના વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પરથી હટાવી દીધો હતો.
BMCએ દિવાળી દરમિયાન ફટાકડા ફોડવાથી થતા હવા અને અવાજના પ્રદૂષણ અંગે લોકોને જાગૃત કરવા માટે વિશેષ અભિયાન શરૂ કર્યું હતું. આ અભિયાનના ભાગરૂપે દિયા મિર્ઝા, માધુરી દીક્ષિત, નિશિગંધા વાડ અને ભારતીય ક્રિકેટર અજિંક્ય રહાણે સહિત જાણીતી હસ્તીઓ સાથે જાગૃતિ વીડિયો તૈયાર કરવામાં આવ્યા હતા. આ વીડિયોમાં દિવાળીની ઉજવણી દરમિયાન પર્યાવરણનું ધ્યાન રાખવા અને પ્રદૂષણ ઘટાડવાનો સંદેશ આપવામાં આવ્યો હતો. જોકે, દિયા મિર્ઝાના વીડિયોને લઈને રાજકીય વિવાદ ઊભો થતાં BMCએ તેને પોતાના સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ પરથી દૂર કરી દીધો હતો.
ભાજપના નેતા અમિત સાટમે સોશિયલ મીડિયા પર દિયા મિર્ઝાની જાહેરાત સામે વાંધો ઉઠાવ્યો હતો. તેમણે લખ્યું હતું કે દિવાળી કેવી રીતે ઉજવવી તે શીખવાની જરૂર નથી અને ભારતીય પરંપરાઓ તથા સંસ્કૃતિ સાથે તહેવારોની ઉજવણી જોડાયેલી છે. તેમની આ ટિપ્પણી બાદ જાહેરાતને લઈને વિવાદ વધ્યો હતો. મુંબઈનાં મેયર રીતુ તાવડેએ પણ જાહેરાત હટાવવાના નિર્ણયનું સમર્થન કર્યું હતું. તેમણે દિયા મિર્ઝા પર હિન્દુત્વ વિરોધી હોવાનો આક્ષેપ કર્યો હતો. આ રાજકીય વિરોધ બાદ BMCએ વીડિયો હટાવી દીધો હતો, જેના કારણે વિપક્ષે પણ મહાનગરપાલિકાની કામગીરી સામે સવાલો ઉઠાવ્યા હતા.
આ મામલે સુનાવણી દરમિયાન જસ્ટિસ ગિરીશ કુલકર્ણી અને જસ્ટિસ નીલા ગોખલેની બેન્ચે BMCના નિર્ણય સામે નારાજગી વ્યક્ત કરી હતી. કોર્ટે કહ્યું હતું કે પર્યાવરણ અને પ્રદૂષણનો મુદ્દો દરેક નાગરિકના સ્વાસ્થ્ય સાથે જોડાયેલો છે. વ્યક્તિ કોઈ પણ ધર્મ કે જ્ઞાતિની હોય, પરંતુ દરેક વ્યક્તિ એક જ હવામાં શ્વાસ લે છે. તેથી પ્રદૂષણ ઘટાડવા માટે કરવામાં આવતા પ્રયાસોને કોઈ ધાર્મિક કે રાજકીય દૃષ્ટિકોણથી જોવાની જરૂર નથી.
કોર્ટે BMCના પ્રદૂષણ મુક્ત દિવાળી અભિયાનની પ્રશંસા પણ કરી હતી. બેન્ચે કહ્યું હતું કે મહાનગરપાલિકાએ ખૂબ સારું કામ કર્યું હતું અને જાણીતી હસ્તીઓ દ્વારા એકતાનો સંદેશ આપવામાં આવ્યો હતો. ભારત એક સેક્યુલર દેશ છે અને પર્યાવરણ જેવા જાહેર હિતના મુદ્દે સૌએ સાથે મળીને પ્રયાસ કરવા જોઈએ. આવી ગંભીર બાબતોમાં રાજકારણ કે જૂથબંધીને કોઈ સ્થાન ન હોવું જોઈએ. કોર્ટે કોઈ નેતાનું નામ લીધા વિના એવી પણ ટિપ્પણી કરી હતી કે જાહેર જીવનમાં કરવામાં આવતી આવી ટિપ્પણીઓથી સમાજની એકતા અને સંતુલન બગડવું ન જોઈએ.
આ મામલે અભિનેત્રી દિયા મિર્ઝાએ પણ પોતાનો પક્ષ રજૂ કર્યો હતો. તેમણે કહ્યું હતું કે હાઈકોર્ટના નિર્દેશ અને BMCના જાહેર હિતના અભિયાન હેઠળ તૈયાર કરવામાં આવેલા વીડિયો સામે કોઈને વાંધો હોવો જોઈએ નહીં. હવાનું પ્રદૂષણ ગંભીર સમસ્યા છે અને તેને ઘટાડવા માટે કરવામાં આવતા તમામ પ્રયાસોને બિરદાવવા જોઈએ. પ્રદૂષણ કોઈ એક વ્યક્તિ કે સમુદાયને અસર કરતું નથી, પરંતુ સમગ્ર સમાજના સ્વાસ્થ્યને અસર કરે છે.
બીજી તરફ, વિપક્ષી નેતાઓએ BMC પર રાજકીય દબાણ સામે ઝૂકી જવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો. તેમનું કહેવું હતું કે જાહેર હિત અને પર્યાવરણની જાગૃતિ માટે તૈયાર કરાયેલો વીડિયો રાજકીય વિરોધના કારણે હટાવવો યોગ્ય નથી. જ્યારે ભાજપ તરફથી એવી દલીલ કરવામાં આવી હતી કે પર્યાવરણના નામે માત્ર હિન્દુ તહેવારોને જ નિશાન બનાવવામાં આવે છે. આમ, પ્રદૂષણ મુક્ત દિવાળીના અભિયાનથી શરૂ થયેલો મુદ્દો રાજકીય અને સામાજિક વિવાદમાં ફેરવાયો હતો. હવે બોમ્બે હાઈકોર્ટની ટિપ્પણી બાદ BMCના નિર્ણય અને જાહેર જાગૃતિના અભિયાનને લઈને ચર્ચા ફરી તેજ બની છે.
