દિવાળીના તહેવારો દરમિયાન હવાઈ મુસાફરીની ટિકિટોના ભાવમાં 700 ટકા સુધીનો વધારો થતો હોવાના દાવા સાથે સુપ્રીમ કોર્ટમાં જાહેર હિતની અરજી દાખલ કરવામાં આવી હતી. અરજીમાં ખાનગી એરલાઇન્સ દ્વારા મનસ્વી રીતે ભાડાં વધારવામાં આવતાં હોવાનો આક્ષેપ કરીને તેના પર નિયંત્રણ લાદવાની માગ કરવામાં આવી હતી. જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટે આ મામલે તાત્કાલિક સુનાવણી કરવાની માગ ફગાવી દીધી હતી. જસ્ટિસ વિક્રમ નાથે અરજદારની વહેલી સુનાવણીની માગ પર ટિપ્પણી કરતાં માત્ર ચાર શબ્દોમાં કહ્યું, “વિમાનમાં મુસાફરી ન કરો.” ત્યારબાદ તેમણે બેન્ચ સમક્ષ આગામી કેસ રજૂ કરવા જણાવ્યું હતું.
અરજીમાં દલીલ કરવામાં આવી હતી કે તહેવારો, લાંબી રજાઓ અને કટોકટીના સમયમાં હવાઈ મુસાફરીની માંગ વધતાં ખાનગી એરલાઇન્સ દ્વારા ટિકિટના ભાવમાં અસાધારણ વધારો કરવામાં આવે છે. સામાન્ય દિવસોમાં ઉપલબ્ધ ભાડાંની સરખામણીએ તહેવારો દરમિયાન ટિકિટોના ભાવ 700 ટકા સુધી વધી જતા હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો. આવી સ્થિતિમાં સામાન્ય નાગરિકો માટે હવાઈ મુસાફરી આર્થિક રીતે મુશ્કેલ બની જાય છે. તેથી ટિકિટના ભાવમાં અચાનક અને મનસ્વી વધારો અટકાવવા માટે ભાડાની મહત્તમ મર્યાદા નક્કી કરવાની માગ કરવામાં આવી હતી.
આ મામલે દાખલ કરવામાં આવેલી જાહેર હિતની અરજીમાં હવાઈ મુસાફરીને આવશ્યક સેવા ગણાવવામાં આવી હતી. અરજદારના જણાવ્યા મુજબ, તહેવારો અને કટોકટીના સમયમાં મુસાફરો પાસે મુસાફરી સિવાય અન્ય કોઈ વિકલ્પ ન હોય ત્યારે એરલાઇન્સ દ્વારા ઊંચું ભાડું વસૂલવું અન્યાયી છે. અરજીમાં દલીલ કરવામાં આવી હતી કે ટિકિટના ભાવમાં મનસ્વી વધારો બંધારણની કલમ 14 હેઠળ આપવામાં આવેલા સમાનતાના અધિકારનું ઉલ્લંઘન કરે છે. અરજદારે કોર્ટને વિનંતી કરી હતી કે હવાઈ ભાડાં માટે યોગ્ય નિયમનકારી માળખું બનાવવામાં આવે, જેથી એરલાઇન્સ મુસાફરો પાસેથી મનસ્વી રીતે ઊંચા ભાવ વસૂલી ન શકે. ખાસ કરીને તહેવારો, રજાઓ અને કટોકટીના સમયગાળા દરમિયાન ટિકિટના ભાવ પર નિયંત્રણ રાખવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો.
આ મામલે કેન્દ્ર સરકારે અગાઉ સુપ્રીમ કોર્ટને જાણ કરી હતી કે ભારતીય વાયુયાન અધિનિયમ, 2024 હેઠળ હવાઈ ભાડાંના નિયમન માટે નવા નિયમો તૈયાર કરવામાં આવ્યા છે. આ નિયમોને વહીવટી મંજૂરી મળી ગઈ છે અને ટૂંક સમયમાં જાહેર કરવામાં આવશે તેવી માહિતી આપવામાં આવી હતી. સરકારે આ નિયમો બે અઠવાડિયામાં જાહેર થવાની શક્યતા વ્યક્ત કરી હતી. સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્ર સરકારને 16 નવેમ્બરે યોજાનારી આગામી સુનાવણી પહેલાં નવા નિયમો કોર્ટ સમક્ષ રજૂ કરવા જણાવ્યું હતું. આથી હવાઈ ભાડાંના નિયમન અંગે સરકાર શું પગલાં લે છે અને નવા નિયમોમાં કઈ જોગવાઈઓ કરવામાં આવે છે તેના પર નજર રહેશે. જોકે, અરજદારે આ મામલે તાત્કાલિક સુનાવણી કરવાની માગ કરી હતી, જેને જસ્ટિસ વિક્રમ નાથે સ્વીકારી નહોતી.
હવાઈ ભાડાંમાં વધારાનો મુદ્દો માત્ર તહેવારો દરમિયાન વધતી માંગ પૂરતો મર્યાદિત નથી. વૈશ્વિક સ્તરે ઇંધણના ભાવમાં થતી વધઘટ પણ એરલાઇન્સના ખર્ચ અને ટિકિટના ભાવ પર સીધી અસર કરે છે. ફેબ્રુઆરીથી આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં હવાઈ ઇંધણના ભાવમાં વધારો જોવા મળ્યો છે. અમેરિકા અને ઇઝરાયલ દ્વારા ઈરાન પર કરવામાં આવેલા હવાઈ હુમલા બાદ ઈરાને હોર્મુઝની ખાડીમાં જહાજોને નિશાન બનાવ્યાં હતાં. હોર્મુઝની ખાડી વૈશ્વિક ઊર્જા પુરવઠા માટે અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગ છે. વિશ્વના ક્રૂડ ઓઇલ પુરવઠાનો લગભગ પાંચમો ભાગ આ માર્ગ પરથી પસાર થાય છે. આ વિસ્તારમાં નાકાબંધી અને તણાવ વધતાં ક્રૂડ ઓઇલના પુરવઠા પર અસર પડી હતી. પરિણામે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં ભારે અસ્થિરતા સર્જાઈ હતી અને પ્રતિ બેરલ ભાવ 100 ડોલરને પાર પહોંચી ગયા હતા. અમેરિકા દ્વારા ઈરાન પર ફરી હુમલો કરવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવતાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં વધુ વધારો થવાની આશંકા છે. જો ઇંધણના ભાવ ઊંચા રહેશે તો તેની અસર એરલાઇન્સના સંચાલન ખર્ચ પર પડશે અને પરિણામે હવાઈ ભાડાંમાં પણ વધારો થઈ શકે છે.
ઇન્ડિગોના CEO વિલી વોલ્શે જણાવ્યું છે કે એવિએશન ટર્બાઇન ફ્યુઅલ (ATF)ના ભાવમાં વિક્રમી વધારો થવાને કારણે હવાઈ ભાડાંમાં વધુ વધારો થઈ શકે છે. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, કંપની વધતા ખર્ચનો શક્ય તેટલો હિસ્સો પોતે સહન કરવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે. જોકે, ઇંધણના ભાવમાં સતત વધારો થવાથી એરલાઇન્સની નાણાકીય સ્થિતિ પર દબાણ વધી રહ્યું છે. એરલાઇન્સના કુલ સંચાલન ખર્ચમાં ઇંધણનો હિસ્સો લગભગ 32 ટકા જેટલો હોય છે. આ ઉપરાંત એરપોર્ટના ઊંચા ચાર્જ અને વિવિધ કરને કારણે પણ ખર્ચમાં વધારો થાય છે. વિલી વોલ્શે સરકારને ઇંધણ પરના કર અને એરપોર્ટ ચાર્જ ઘટાડવાની માગ કરી છે, જેથી એરલાઇન્સના ખર્ચમાં રાહત મળે અને મુસાફરો પર ભાડાંનો વધારાનો બોજ ન પડે.
દરમિયાન, કેન્દ્ર સરકારે હવાઈ ભાડાંના નિયમન માટે નવા નિયમો જાહેર કર્યા છે. આ નિયમો હેઠળ અસાધારણ પરિસ્થિતિઓમાં અને જાહેર હિતને ધ્યાનમાં રાખીને સરકાર એરલાઇન્સની ટિકિટના ભાવમાં હસ્તક્ષેપ કરી શકશે. આ જોગવાઈનો હેતુ એવા સંજોગોમાં મુસાફરોને રાહત આપવાનો છે, જ્યારે ટિકિટના ભાવમાં અચાનક અને અસાધારણ વધારો થાય. હવે સુપ્રીમ કોર્ટમાં આ મામલે આગામી સુનાવણી દરમિયાન કેન્દ્ર સરકાર નવા નિયમો રજૂ કરશે. તહેવારો દરમિયાન હવાઈ ભાડાંમાં થતા વધારા અંગેની અરજી, સરકારના નવા નિયમો અને ઇંધણના વધતા ભાવ વચ્ચે આ મુદ્દો આગામી સમયમાં વધુ મહત્ત્વનો બની શકે છે.
