દિલ્હીના ઐતિહાસિક રામલીલા મેદાનમાં રવિવારે I.N.D.I.A. ગઠબંધન દ્વારા મતદાર યાદીની વિશેષ સઘન સુધારણા પ્રક્રિયા (SIR) અને કથિત વોટ ચોરીના વિરોધમાં મહારેલી યોજાઈ રહી છે. આ રેલીમાં 20થી વધુ વિપક્ષી પક્ષોના નેતાઓ અને કાર્યકરો જોડાયા છે. કોંગ્રેસના નેતા રાહુલ ગાંધી ખુલ્લી ગાડીમાં રવાના થયા હતા અને વિપક્ષી નેતાઓ સાથે મિન્ટો બ્રિજથી રામલીલા મેદાન તરફ માર્ચ શરૂ થઈ હતી. કોંગ્રેસે આ રેલીમાં 10 લાખ લોકોને એકત્રિત કરવાનો દાવો કર્યો છે. રેલીમાં મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામાની પણ માગ ઉઠાવવામાં આવી રહી છે. રેલી પહેલાં કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગેના નિવાસસ્થાને વિપક્ષી નેતાઓની અવરજવર જોવા મળી હતી. પ્રિયંકા ગાંધી, સમાજવાદી પાર્ટીના અધ્યક્ષ અખિલેશ યાદવ સહિત અનેક નેતાઓ ખડગેને મળવા પહોંચ્યા હતા. ત્યારબાદ રાહુલ ગાંધી પણ ખડગેના નિવાસસ્થાને પહોંચ્યા હતા. અહીંથી વિપક્ષી નેતાઓ ખુલ્લી ગાડીઓમાં મિન્ટો બ્રિજ થઈને રામલીલા મેદાન તરફ રવાના થયા હતા. કોંગ્રેસે લોકોને ‘વોટ બચાવો, દેશ બચાવો’ના નારા સાથે રેલીમાં જોડાવા અપીલ કરી હતી. રાહુલ ગાંધીએ લોકોને કનોટ પ્લેસ ખાતે એકત્રિત થઈને સાથે આવવા અથવા સીધા રામલીલા મેદાન પહોંચવા જણાવ્યું હતું.
ગુજરાતમાંથી પણ કોંગ્રેસના આશરે 3,000 નેતા અને કાર્યકરો દિલ્હી પહોંચ્યા છે. તેઓ SIRના વિરોધમાં યોજાયેલી આ રેલીમાં રાહુલ ગાંધી સાથે જોડાયા છે. છેલ્લા 25 દિવસમાં વિપક્ષી પક્ષો આ મુદ્દે સાતમી વખત એકસાથે આવ્યા છે. અગાઉ 6થી 13 ઓક્ટોબર દરમિયાન પણ આ મુદ્દે છ વખત વિરોધ પ્રદર્શન યોજવામાં આવ્યાં હતાં. રેલીને ધ્યાનમાં રાખીને દિલ્હી પોલીસે સુરક્ષાની વ્યાપક વ્યવસ્થા કરી છે. માર્ચના માર્ગ અને રામલીલા મેદાનમાં 4,000થી વધુ પોલીસકર્મીઓ તથા કેન્દ્રીય સશસ્ત્ર પોલીસ દળ (CAPF)ના જવાનો તૈનાત કરવામાં આવ્યા છે. સમગ્ર વિસ્તારમાં 200થી 250 CCTV કેમેરા દ્વારા નજર રાખવામાં આવી રહી છે. રામલીલા મેદાનને 14 સુરક્ષા ઝોનમાં વહેંચવામાં આવ્યું છે અને દરેક ઝોનની જવાબદારી આસિસ્ટન્ટ કમિશનર કક્ષાના અધિકારીઓને સોંપવામાં આવી છે. મેદાનમાં અલગ-અલગ સ્થળોએ બેરિકેડિંગ અને સુરક્ષા ઘેરા બનાવવામાં આવ્યા છે. પોલીસની સાથે સેવા દળ, સિવિલ ડિફેન્સ અને સ્થાનિક રેસિડેન્ટ વેલફેર એસોસિએશનના સભ્યો પણ ભીડ વ્યવસ્થાપનમાં મદદ કરી રહ્યા છે.
દિલ્હી પોલીસે રેલી માટે સવારે 10 વાગ્યાથી સાંજે 5 વાગ્યા સુધીની જ મંજૂરી આપી છે. પોલીસના જણાવ્યા અનુસાર, સાંજે 5 વાગ્યા પછી તમામ લોકોએ રામલીલા મેદાન ખાલી કરવું પડશે. મેદાનમાં રાત્રિ રોકાણ કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવી નથી. રેલી પહેલાં મેદાનમાં મોટી સંખ્યામાં લોકો ઉમટી પડ્યા હતા અને ખુરશીઓ પણ ભરાવા લાગી હતી. વરસાદને કારણે મેદાન ભીનું થતાં કોંગ્રેસના કાર્યકરોએ સફાઈની કામગીરી પણ કરી હતી. રેલીમાં સામેલ થયેલા નેતાઓએ મતદાર યાદી અને SIR પ્રક્રિયા અંગે પોતાની ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. કોંગ્રેસના સાંસદ શશિ થરૂરે કહ્યું હતું કે મતદાર યાદી સ્વચ્છ અને ચોક્કસ હોવી જોઈએ, પરંતુ તેના નામે 13 કરોડ સાચા મતદારોનાં નામ દૂર કરી શકાય નહીં. તેમણે કહ્યું હતું કે યાદીમાં એકાદ-બે મૃત મતદારોનાં નામ રહી જાય તે મોટા પાયે સાચા મતદારોનાં નામ કાપી નાખવા કરતાં ઓછું નુકસાનકારક છે. કર્ણાટકના નાયબ મુખ્યમંત્રી ડી.કે. શિવકુમારે પણ મતદાનના અધિકારને મહત્ત્વપૂર્ણ ગણાવીને કહ્યું હતું કે દરેક મતદારના અધિકારોની રક્ષા કરવી લોકશાહી વ્યવસ્થાની ફરજ છે. તેમણે લાખો મતદારોનાં નામ યાદીમાંથી દૂર કરવામાં આવ્યાં હોવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો.
તૃણમૂલ કોંગ્રેસના સાંસદ અને પૂર્વ ક્રિકેટર કીર્તિ આઝાદે જણાવ્યું હતું કે આ આંદોલન કોઈ એક વ્યક્તિના ફાયદા માટે નહીં, પરંતુ યુવાનો, મહિલાઓ, ખેડૂતો, મજૂરો અને સામાન્ય નાગરિકોના અધિકારો માટે છે. સંસદમાં જનતાનો અવાજ ઉઠાવવાની તક ન મળે ત્યારે લોકોના મતાધિકાર માટે તેમની સાથે ઊભા રહેવું જરૂરી બને છે, એમ તેમણે કહ્યું હતું. ઉત્તર પ્રદેશ કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ આરાધના મિશ્રાએ આ લડાઈને લોકશાહી અને બંધારણ બચાવવાની લડાઈ ગણાવી હતી. કોંગ્રેસ નેતા પવન ખેડાએ કેન્દ્ર સરકાર પર નિશાન સાધતાં કહ્યું હતું કે INDIA ગઠબંધનની રેલીને લઈને સરકાર ભયભીત છે અને વારંવાર કલમ 163નો હવાલો આપવામાં આવી રહ્યો છે. તેમણે કહ્યું હતું કે આ દેશના લોકોનો અવાજ છે અને સરકારે તેને સાંભળવો જોઈએ. બીજી તરફ, CJPના સ્થાપક અભિજિત દીપકેએ જણાવ્યું હતું કે તેમનું સંગઠન વોટ ચોરી સામે લડી રહેલા તમામ સંગઠનોને સમર્થન આપે છે, પરંતુ CJP સ્વતંત્ર અને નિષ્પક્ષ મંચ હોવાથી સત્તાવાર રીતે રાજકીય રેલીમાં જોડાશે નહીં.
રેલીને કારણે દિલ્હીના વેપાર અને પરિવહન પર થનારી અસર અંગે પણ ચર્ચા ચાલી રહી છે. કન્ફેડરેશન ઑફ ટ્રેડ એન્ડ ઇન્ડસ્ટ્રી (CTI)એ રાહુલ ગાંધીને ચોથી વખત પત્ર લખીને રેલીની તારીખ બદલવા અથવા તેને મુલતવી રાખવાની માગ કરી હતી. CTIના અધ્યક્ષ બૃજેશ ગોયલના જણાવ્યા અનુસાર, રામલીલા મેદાનથી આશરે 10 કિલોમીટરના વિસ્તારમાં ટ્રાફિક અને પરિવહન વ્યવસ્થા ખોરવાઈ શકે છે. સંગઠનનો દાવો છે કે રેલીને કારણે આશરે 2.5 લાખ દુકાનોના વેપાર પર અસર પડી શકે છે અને તહેવારોની સિઝનમાં રૂ. 10થી 12 હજાર કરોડના વેપારને નુકસાન થવાની આશંકા છે. રામલીલા મેદાનથી પાંચ કિલોમીટરના વિસ્તારમાં આવેલા ચાંદની ચોક, સદર બજાર, ખારી બાવલી, નયા બજાર, ચાવડી બજાર, દરિયાગંજ અને કાશ્મીરી ગેટ સહિતનાં જથ્થાબંધ બજારોમાં વેપાર પ્રભાવિત થવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. વેપારી સંગઠનોના જણાવ્યા મુજબ, દિલ્હી બહારથી દરરોજ આવતા ત્રણથી ચાર લાખ ખરીદદારોને રસ્તા બંધ થવા અને બેરિકેડિંગને કારણે મુશ્કેલી પડી શકે છે. CAITના આંકડા મુજબ, વર્ષ 2025માં આ બજારોમાં દિવાળીના સમયગાળા દરમિયાન આશરે રૂ. 75 હજાર કરોડનું વેચાણ થયું હતું.
વેપારીઓની ચિંતા વચ્ચે રાહુલ ગાંધીએ શનિવારે રાત્રે સોશિયલ મીડિયા પર વીડિયો જાહેર કરીને લોકોને રેલીની સાથે દિલ્હીના વેપારીઓ પાસેથી ખરીદી કરવાની અપીલ કરી હતી. તેમણે કહ્યું હતું કે દિવાળી, છઠ અને ભાઈબીજના તહેવારોનો સમય હોવાથી બહારથી આવતા લોકો સ્થાનિક વેપારીઓને મદદ કરે. વિરોધ પ્રદર્શન અને માર્ચની સાથે ખરીદી પણ કરવામાં આવે તો વેપારીઓને ફાયદો થશે. તેમણે વેપારીઓને નુકસાન થવાની આશંકા અંગે કહ્યું હતું કે રેલીથી વેપારને નુકસાન નહીં થાય અને આ મુદ્દે અફવા ફેલાવવામાં આવી રહી છે.
SIRનો મુદ્દો સુપ્રીમ કોર્ટમાં પણ પહોંચ્યો છે. 12 ઓક્ટોબરે રાહુલ ગાંધીના નેતૃત્વમાં કોંગ્રેસ, સમાજવાદી પાર્ટી, તૃણમૂલ કોંગ્રેસ, RJD અને ડાબેરી પક્ષો સહિતના વિપક્ષી નેતાઓએ બારાખંભા રોડથી સુપ્રીમ કોર્ટ સુધી કૂચ કરી હતી. આ મામલે 12 પક્ષોના 13 નેતાઓએ અરજી દાખલ કરી હતી. 15 ઓક્ટોબરે સુપ્રીમ કોર્ટે ચૂંટણી પંચને નોટિસ પાઠવીને આ અરજીને SIR સંબંધિત અન્ય પડતર અરજીઓ સાથે જોડી હતી. ત્યારબાદ 27 ઓક્ટોબરે મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત અને જસ્ટિસ જયમાલ્યા બાગચીની ખંડપીઠે સુનાવણી કરી હતી. ચૂંટણી પંચે કોર્ટમાં જણાવ્યું હતું કે SIR સંબંધિત નિર્ણયો તમામ સભ્યોની સંમતિથી લેવામાં આવ્યા છે. સુપ્રીમ કોર્ટે અરજદારોને ચૂંટણી પંચના જવાબ પર પોતાનો પક્ષ રજૂ કરવા માટે 10 દિવસનો સમય આપ્યો છે. આ કેસની આગામી સુનાવણી 17 નવેમ્બર 2026ના રોજ નક્કી કરવામાં આવી છે.
