ઈરાન-ઈઝરાયલ વચ્ચે ચાલી રહેલા યુદ્ધ સંઘર્ષની અસર હવે વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ પર જોવા મળી રહી છે. ક્રૂડના ભાવમાં વધારાની સીધી અસર પેટ્રોલિયમ આધારિત પોલિએસ્ટર ટેક્સટાઈલ ચેઇનના કાચા માલના ભાવ પર પણ પડી રહી છે. સુરતના ટેક્સટાઈલ ઉદ્યોગ માટે ચિંતાની વાત એ છે કે છેલ્લા એક મહિનામાં બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવમાં પ્રતિ બેરલ 4.57 ડોલરનો વધારો થયો છે, જ્યારે પોલિએસ્ટર યાર્ન માટેના મહત્વના રો-મટિરિયલ મેલ્ટના ભાવમાં પ્રતિ કિલો રૂ.13.35નો ઉછાળો નોંધાયો છે. ઉદ્યોગકારોના જણાવ્યા પ્રમાણે ક્રૂડના ભાવમાં થયેલા વધારાની સરખામણીમાં મેલ્ટના ભાવમાં અસામાન્ય રીતે મોટો વધારો થયો છે. 8 જુલાઈએ મેલ્ટનો ભાવ પ્રતિ કિલો રૂ.89.59 હતો, જે 7 ઓગસ્ટે વધીને રૂ.102.94 પ્રતિ કિલો થયો છે. એટલે માત્ર એક મહિનામાં મેલ્ટના ભાવમાં રૂ.13.35 પ્રતિ કિલોનો વધારો થયો છે. ટકાવારીની દૃષ્ટિએ જોઈએ તો આ વધારો આશરે 14.9 ટકા છે. બીજી તરફ, આ સમયગાળા દરમિયાન બ્રેન્ટ ક્રૂડનો ભાવ 8 જુલાઈએ પ્રતિ બેરલ 78.17 ડોલર હતો, જે 7 ઓગસ્ટે વધીને 82.74 ડોલર થયો છે. એટલે એક મહિનામાં ક્રૂડના ભાવમાં પ્રતિ બેરલ 4.57 ડોલરનો વધારો થયો છે.
ટેક્સટાઈલ ઉદ્યોગના ગણિત પ્રમાણે બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવમાં પ્રતિ બેરલ 5 ડોલરનો વધારો થાય ત્યારે મેલ્ટના ભાવમાં અંદાજે રૂ.2.04 પ્રતિ કિલોનો વધારો થવો જોઈએ. આ ગણતરી પ્રમાણે 4.57 ડોલરના વધારા સામે મેલ્ટના ભાવમાં આશરે રૂ.1.86 પ્રતિ કિલોનો વધારો થવો જોઈએ. પરંતુ વાસ્તવમાં મેલ્ટનો ભાવ રૂ.13.35 પ્રતિ કિલો વધ્યો છે. એટલે ઉદ્યોગકારોના ગણિત પ્રમાણે ક્રૂડના વધારા સામે મેલ્ટના ભાવમાં આશરે રૂ.11.49 પ્રતિ કિલોનો વધારાનો બોજ ઉદ્યોગ પર પડ્યો છે. મેલ્ટ પોલિએસ્ટર યાર્નની ઉત્પાદન પ્રક્રિયામાં મહત્વનું કાચું માલ છે. તેથી તેના ભાવમાં વધારો થાય ત્યારે તેની અસર માત્ર એક જ સેગમેન્ટ સુધી સીમિત રહેતી નથી. મેલ્ટના ભાવમાં વધારો થતાં આગળના તબક્કે ફાઇબર અને યાર્નના ઉત્પાદન ખર્ચમાં વધારો થઈ શકે છે. ત્યારબાદ તેનો બોજ ગ્રે ફેબ્રિક, પ્રોસેસિંગ અને ગારમેન્ટ સેગમેન્ટ સુધી પહોંચવાની શક્યતા છે.
સુરત દેશના મોટા ટેક્સટાઈલ હબમાંનું એક હોવાથી અહીં યાર્ન અને વીવિંગ સાથે જોડાયેલા મોટી સંખ્યામાં ઉદ્યોગો કાર્યરત છે. મેલ્ટના ભાવમાં આટલો મોટો વધારો થતાં યાર્ન ઉત્પાદકોનો ખર્ચ વધશે. જો આ વધારાને યાર્નના ભાવમાં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવશે તો વીવર્સ માટે પણ ઉત્પાદન ખર્ચ વધશે. ત્યારબાદ વીવર્સ અને પ્રોસેસર્સને કાપડના વેચાણ ભાવમાં વધારો કરવાની ફરજ પડી શકે છે. આ રીતે કાચા માલના ભાવમાં થયેલો વધારો સમગ્ર પોલિએસ્ટર ટેક્સટાઈલ વેલ્યુ ચેઇન માટે પડકાર બની શકે છે. ખાસ કરીને એવા સમયે જ્યારે ટેક્સટાઈલ માર્કેટમાં ભાવ અને માંગ વચ્ચે સંતુલન જાળવવું ઉદ્યોગકારો માટે પહેલેથી જ પડકારરૂપ હોય છે, ત્યારે મેલ્ટ જેવા મહત્વના કાચા માલના ભાવમાં અચાનક વધારો ઉત્પાદન ખર્ચ પર સીધી અસર કરી શકે છે.
ઉદ્યોગકારોમાં મેલ્ટના ભાવ વધારાની પદ્ધતિને લઈને પણ સવાલો ઊભા થયા છે. તેમનું કહેવું છે કે ક્રૂડના ભાવમાં થયેલા વધારાને આધારે મેલ્ટમાં જેટલો વધારો થવો જોઈએ તેના કરતાં અનેકગણો વધારો કરવામાં આવ્યો છે. આ કારણે મેલ્ટ ઉત્પાદક કંપનીઓની ભાવ નીતિ અંગે પ્રશ્નો ઊઠી રહ્યા છે.
કેટલાક ઉદ્યોગકારોએ મેલ્ટ ઉત્પાદક કંપનીઓ વચ્ચે કાર્ટેલ હોવાનો આક્ષેપ પણ કર્યો છે. તેમનું કહેવું છે કે જો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડના ભાવમાં ચોક્કસ પ્રમાણમાં વધારો થયો હોય તો તેના આધારે કાચા માલના ભાવમાં પણ પ્રમાણસર વધારો થવો જોઈએ. પરંતુ ક્રૂડની સરખામણીમાં મેલ્ટના ભાવમાં અનેકગણો વધારો થતાં સમગ્ર મામલાની યોગ્ય તપાસ થવી જોઈએ. ઉદ્યોગ સાથે સંકળાયેલા લોકોનું કહેવું છે કે મેલ્ટના ભાવમાં વધારાની અસર આગામી દિવસોમાં યાર્નના ભાવ પર જોવા મળી શકે છે. યાર્ન મોંઘું થશે તો વીવિંગ યુનિટ્સનો ખર્ચ વધશે અને ત્યારબાદ ગ્રે કાપડનું ઉત્પાદન પણ મોંઘું પડી શકે છે. પ્રોસેસિંગ યુનિટ્સ અને ગારમેન્ટ ઉત્પાદકો સુધી આ અસર પહોંચે તો અંતે તૈયાર કાપડના ભાવમાં પણ વધારો થઈ શકે છે.
મેલ્ટના ભાવમાં થયેલો વધારો પોલિએસ્ટર આધારિત ટેક્સટાઈલ ચેઇન માટે ખાસ મહત્વ ધરાવે છે, કારણ કે આ સમગ્ર ચેઇનમાં એક તબક્કે થયેલો ખર્ચ વધારો બીજા તબક્કામાં પહોંચતો રહે છે. તેથી મેલ્ટના ભાવમાં સતત વધારો થાય તો તેનો અંતિમ બોજ ગ્રાહકો સુધી પહોંચવાની શક્યતા પણ રહે છે. ઉદ્યોગકારોનું કહેવું છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડના ભાવમાં વધઘટ થવી સામાન્ય બાબત છે અને પેટ્રોલિયમ આધારિત કાચા માલ પર તેની અસર થવી પણ સ્વાભાવિક છે. પરંતુ ક્રૂડના ભાવમાં થયેલા વધારાની સરખામણીમાં મેલ્ટના ભાવમાં કેટલો વધારો યોગ્ય છે તે અંગે પારદર્શકતા જરૂરી છે.
હાલના આંકડા મુજબ 8 જુલાઈથી 7 ઓગસ્ટ દરમિયાન બ્રેન્ટ ક્રૂડનો ભાવ પ્રતિ બેરલ 78.17 ડોલરથી વધીને 82.74 ડોલર થયો છે. એટલે એક મહિનામાં 4.57 ડોલરનો વધારો થયો. બીજી તરફ, આ જ સમયગાળામાં મેલ્ટનો ભાવ પ્રતિ કિલો રૂ.89.59થી વધીને રૂ.102.94 થયો છે. એટલે મેલ્ટના ભાવમાં રૂ.13.35નો વધારો થયો છે. ઉદ્યોગકારોના જણાવ્યા પ્રમાણે ક્રૂડના વધારાના આધારે મેલ્ટમાં માત્ર રૂ.1.86 પ્રતિ કિલોનો વધારો થવો જોઈએ, જ્યારે વાસ્તવિક વધારો રૂ.13.35 છે. એટલે બંને વચ્ચે રૂ.11.49 પ્રતિ કિલોનો તફાવત જોવા મળે છે. આ તફાવતને લઈને હવે ઉદ્યોગમાં ચર્ચા શરૂ થઈ છે અને મેલ્ટના ભાવ વધારા પાછળના કારણોની તપાસ કરવાની માંગ ઉઠી છે.
જો આગામી દિવસોમાં મેલ્ટના વધેલા ભાવ યાર્ન અને ફાઇબર ઉત્પાદકો દ્વારા આગળ ટ્રાન્સફર કરવામાં આવે છે તો સુરતના ટેક્સટાઈલ ઉદ્યોગમાં ઉત્પાદન ખર્ચ વધુ વધી શકે છે. તેનો સીધો પ્રભાવ વીવિંગ, પ્રોસેસિંગ અને ગારમેન્ટ સેગમેન્ટ પર પડી શકે છે. અંતે કાપડના ભાવમાં પણ વધારો થવાની શક્યતા છે. સુરતના ટેક્સટાઈલ ઉદ્યોગ માટે આગામી દિવસોમાં મેલ્ટના ભાવમાં વધુ વધારો થાય છે કે સ્થિરતા આવે છે તે મહત્વનું રહેશે. સાથે જ ક્રૂડના ભાવ અને મેલ્ટના ભાવ વચ્ચેનો તફાવત કેટલો રહે છે તેના પર પણ ઉદ્યોગકારોની નજર રહેશે. હાલ ઉદ્યોગકારોનો મુખ્ય સવાલ એ છે કે ક્રૂડમાં થયેલા મર્યાદિત વધારા સામે મેલ્ટના ભાવમાં આટલો મોટો ઉછાળો કેમ આવ્યો અને વધારાના બોજની જવાબદારી આખરે કોના માથે આવશે.
