બોલિવૂડના ત્રણ દિગ્ગજ કલાકારો—અજય દેવગન, શાહરૂખ ખાન અને ટાઈગર શ્રોફ એક ગુટખા અને ઈલાયચી કંપનીની જાહેરાતોમાં કામ કરવાને કારણે ફરી એકવાર ચર્ચામાં આવ્યા છે. ત્રણેય અભિનેતાઓએ મહારાષ્ટ્ર ફૂડ એન્ડ ડ્રગ એડમિનિસ્ટ્રેશન (FDA) દ્વારા આપવામાં આવેલી નોટિસના જવાબ રજૂ કર્યા છે. જોકે અજય દેવગને એક ડગલું આગળ વધીને કાયદાકીય માર્ગ અપનાવ્યો છે; તેમણે મહારાષ્ટ્ર FDAની નોટિસને બોમ્બે હાઈકોર્ટમાં પડકારી છે. આ ઘટનાક્રમ સાથે, જાહેરાતોને લઈને ચાલી રહેલો વિવાદ હવે કાયદાકીય વળાંક પર આવી ગયો છે.
મહારાષ્ટ્ર FDAએ અજય દેવગનને એક ગુટખા અને ઈલાયચી કંપનીની જાહેરાતોમાં દેખાવા બદલ નોટિસ પાઠવી હતી. અભિનેતાએ હવે આ નોટિસ વિરુદ્ધ બોમ્બે હાઈકોર્ટમાં અરજી દાખલ કરી છે. આમ કરીને, તેમણે માત્ર નિયમનકારી સંસ્થાના પ્રશ્નોના જવાબ જ નથી આપ્યા, પરંતુ કોર્ટમાં નોટિસને પોતે જ પડકારી છે. અજય દેવગને કયા આધારો પર FDAની કાર્યવાહીને પડકારી છે અથવા કોર્ટ પાસે કઈ રાહત માંગી છે, તેની વિગતો હજુ જાહેર કરવામાં આવી નથી. આ મામલે હાઈકોર્ટનું વલણ હવે મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
શાહરૂખ ખાન અને ટાઈગર શ્રોફે પણ જવાબ રજૂ કર્યા
મહારાષ્ટ્ર FDAએ શાહરૂખ ખાન, અજય દેવગન અને ટાઈગર શ્રોફને આ જાહેરાતોમાં ભાગ લેવા બદલ ‘શો-કોઝ’ (કારણ દર્શાવો) નોટિસ પાઠવી હતી. નિયમનકારી સંસ્થાએ પ્રશ્ન કર્યો હતો કે તેઓ શા માટે આ જાહેરાત ઝુંબેશનો ભાગ બન્યા અને શા માટે તેમની સામે સંબંધિત ખાદ્ય સુરક્ષા કાયદાઓ હેઠળ કાર્યવાહી ન થવી જોઈએ? ત્રણેય અભિનેતાઓએ હવે પોતાના જવાબ રજૂ કરી દીધા છે. મહારાષ્ટ્ર FDA કમિશનર તુકારામ મુંઢેના જણાવ્યા અનુસાર, બે અભિનેતાઓએ વ્યક્તિગત સુનાવણી (personal hearing) માટે વિનંતી કરી હતી, જે પ્રક્રિયા હવે પૂર્ણ થઈ ગઈ છે. જોકે, તેમના જવાબોમાં કયા ચોક્કસ તર્ક રજૂ કરવામાં આવ્યા છે, તે હજુ જાહેર કરવામાં આવ્યું નથી.
આખરે કંપનીની આ જાહેરાત વિવાદનું કારણ કેમ બની?
આ સમગ્ર વિવાદનું મૂળ એક ગુટખા અને ઈલાયચી બ્રાન્ડની જાહેરાતમાં રહેલું છે. મહારાષ્ટ્રમાં ગુટખા ઉત્પાદનનું વેચાણ પ્રતિબંધિત છે. ફૂડ એન્ડ ડ્રગ એડમિનિસ્ટ્રેશન (FDA) ને શંકા છે કે જાહેરાત – દેખીતી રીતે એલચી માટે – પ્રતિબંધિત ગુટખા ઉત્પાદનને આડકતરી રીતે પ્રોત્સાહન આપવા માટે ઉપયોગમાં લેવાય છે. આને “સરોગેટ જાહેરાત” તરીકે જોવામાં આવે છે જે બીજા માન્ય ઉત્પાદનના આડમાં પ્રતિબંધિત ઉત્પાદનનો પ્રચાર છે. નિયમનકાર માને છે કે આવી જાહેરાતો ગ્રાહકોમાં પ્રતિબંધિત ઉત્પાદન માટે બ્રાન્ડ ઓળખ જાળવવામાં મદદ કરે છે. પરિણામે FDA એ જાહેરાતમાં દર્શાવવામાં આવેલા ત્રણ કલાકારો પાસેથી જવાબો માંગ્યા.
ખાદ્ય સુરક્ષા કાયદા હેઠળ પ્રશ્નો ઉઠાવવામાં આવ્યા
તેની કાર્યવાહીમાં મહારાષ્ટ્ર FDA એ ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ એક્ટ, 2006 ની જોગવાઈઓનો ઉલ્લેખ કર્યો છે. આ જોગવાઈઓ ખાદ્ય ઉત્પાદનો માટે ભ્રામક જાહેરાતો અને આવી પ્રમોશનલ પ્રવૃત્તિઓ સાથે સંકળાયેલ જવાબદારી જેવા મુદ્દાઓ સાથે સંબંધિત છે. નિયમનકારે અભિનેતાઓને ઝુંબેશમાં તેમની ભાગીદારી બંધ કરવા અને તેમના સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ્સમાંથી કોઈપણ સંબંધિત પ્રમોશનલ સામગ્રી દૂર કરવાનો પણ નિર્દેશ આપ્યો છે.
