સુરત ભલે સ્વચ્છતામાં પહેલા નંબરે આવતું હોય પણ શહેરમાં જાણીતા ખાણીપીણીના એકમોમાં સ્વચ્છતાના નિયમોના પાલનને લઈને ગંભીર સવાલો ઊભા થયા છે. એક તરફ અડાજણના હની પાર્ક રોડ પર આવેલી જાણીતી ‘મહેશ પાઉંભાજી’ રેસ્ટોરન્ટમાં ગ્રાહકને વાસી કઢી અને સડેલી દ્રાક્ષ પીરસવામાં આવી હોવાની ફરિયાદ સામે આવી હતી. બીજી તરફ પુણા-કુંભારીયા વિસ્તારમાં આવેલા લોકપ્રિય ‘ગણપતકાકાના વડા’ સેન્ટરનો ગંદકીથી ભરેલો વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થતાં ખાદ્યસામગ્રીની સ્વચ્છતા અને મનપાની મોનિટરિંગ વ્યવસ્થા સામે પણ સવાલો ઉઠ્યા છે. અડાજણના હની પાર્ક રોડ પર આવેલી ‘મહેશ પાઉંભાજી’ રેસ્ટોરન્ટમાં ગ્રાહકને કશ્મીરી પુલાવ સાથે વાસી કઢી તેમજ સડી ગયેલી દ્રાક્ષ પીરસવામાં આવી હોવાની ફરિયાદ મળતાં સુરત મહાનગરપાલિકાનો આરોગ્ય અને ફૂડ સેફ્ટી વિભાગ હરકતમાં આવ્યો હતો. ફરિયાદને ગંભીરતાથી લઈને પાલિકાની સંયુક્ત ટીમ દ્વારા રેસ્ટોરન્ટમાં સરપ્રાઇઝ ચેકિંગ કરવામાં આવ્યું હતું. તપાસ દરમિયાન રસોડાની સ્વચ્છતા, ખાદ્યસામગ્રીનો સંગ્રહ અને અન્ય વ્યવસ્થાઓની ચકાસણી કરવામાં આવી હતી.
ફૂડ સેફ્ટી વિભાગે શંકાસ્પદ ખાદ્યસામગ્રીના નમૂના પણ એકત્ર કર્યા હતા. આ નમૂનાઓને વધુ તપાસ અને પૃથક્કરણ માટે પબ્લિક હેલ્થ લેબોરેટરીમાં મોકલવામાં આવ્યા છે. તપાસ દરમિયાન સ્થળ પર જોવા મળેલી ક્ષતિઓને ધ્યાનમાં રાખીને રેસ્ટોરન્ટના સંચાલક પાસેથી રૂ. 3,000નો વહીવટી ચાર્જ વસૂલવામાં આવ્યો હતો. સાથે જ ભવિષ્યમાં ખાદ્યસામગ્રીની ગુણવત્તા અને સ્વચ્છતાના નિયમોનું કડક પાલન કરવા માટે સંચાલકને તાકીદ કરવામાં આવી હતી. ગ્રાહકો માટે સૌથી ચિંતાજનક બાબત એ છે કે રેસ્ટોરન્ટમાં પીરસવામાં આવતો ખોરાક તાજો અને યોગ્ય રીતે સંગ્રહિત હોવો જરૂરી છે. ખાસ કરીને કઢી, શાકભાજી, ફળો અને અન્ય તૈયાર ખાદ્યસામગ્રી લાંબા સમય સુધી યોગ્ય તાપમાન વિના રાખવામાં આવે તો તે ખરાબ થવાની શક્યતા વધી જાય છે. આવી સામગ્રીનું સેવન કરવાથી ગ્રાહકોના આરોગ્ય પર વિપરીત અસર થઈ શકે છે. તેથી ખાણીપીણીના એકમોમાં સ્વચ્છતા અને ખોરાકની ગુણવત્તાની નિયમિત ચકાસણી જરૂરી બની જાય છે.
આ ઘટનાની વચ્ચે પુણા-કુંભારીયા વિસ્તારમાં આવેલા લોકપ્રિય ‘ગણપતકાકાના વડા’ સેન્ટરનો વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થયો છે. વીડિયોમાં ખાદ્યસામગ્રી બનાવવામાં આવતી જગ્યાની સ્વચ્છતા અંગે ગંભીર સવાલો ઊભા થાય તેવા દૃશ્યો જોવા મળ્યા હોવાનો દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે. જે જગ્યાએ વડા તૈયાર કરવામાં આવે છે ત્યાં ગંદકી જોવા મળતી હોવાનો આક્ષેપ છે. સાથે જ આસપાસ માખીઓનો ઉપદ્રવ પણ જોવા મળતો હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. વાયરલ વીડિયોમાં કારીગરો દ્વારા ખાદ્યસામગ્રી બનાવતી વખતે સ્વચ્છતાના જરૂરી નિયમોનું પાલન કરવામાં આવતું ન હોવાનું પણ જોવા મળ્યું હોવાના આક્ષેપ થયા છે. ખાદ્યસામગ્રી સાથે સીધો સંપર્ક ધરાવતા કામદારો માટે હાથની સ્વચ્છતા, સ્વચ્છ કપડાં અને જરૂરી સુરક્ષા વ્યવસ્થા ખૂબ મહત્વની હોય છે. પરંતુ વીડિયોમાં આ બાબતો અંગે બેદરકારી જોવા મળતી હોવાનો દાવો થતાં લોકોમાં રોષ ફેલાયો છે.
માત્ર ખાદ્યસામગ્રી બનાવવાની જગ્યા જ નહીં, પરંતુ ગ્રાહકો માટેના વિસ્તારમાં પણ ગંદકી હોવાના દૃશ્યો સામે આવ્યા છે. ટેબલ અને આસપાસના વિસ્તારમાં કાદવ-કીચડ અને ગંદકી જોવા મળતી હોવાનો આક્ષેપ છે. ખાણીપીણીના સ્થળે ગ્રાહકો બેસતા હોય અને ત્યાં જ માખીઓનો ઉપદ્રવ જોવા મળે તો સ્વાભાવિક રીતે જ ખાદ્યસામગ્રીની સ્વચ્છતા અંગે ચિંતા ઊભી થાય છે. સોશિયલ મીડિયા પર વીડિયો વાયરલ થયા બાદ લોકો દ્વારા પાલિકા તંત્રની કામગીરી સામે પણ સવાલો ઉઠાવવામાં આવી રહ્યા છે. લોકોનું કહેવું છે કે કોઈ ફૂડ આઉટલેટ અંગે વીડિયો કે ફરિયાદ સામે આવ્યા બાદ કાર્યવાહી કરવાની રાહ જોવાને બદલે શહેરના જાણીતા ખાણીપીણીના એકમોમાં નિયમિત તપાસ થવી જોઈએ. ખાસ કરીને જ્યાં મોટી સંખ્યામાં લોકો દરરોજ ખાવા માટે જતા હોય ત્યાં સ્વચ્છતા અને ખાદ્ય સુરક્ષાની ચકાસણી વધુ ગંભીરતાથી થવી જરૂરી છે.
સુરત શહેર તેની ખાણીપીણી માટે દેશભરમાં જાણીતું છે. સુરતમાં નાના સ્ટ્રીટ ફૂડ સ્ટોલથી લઈને મોટા રેસ્ટોરન્ટ અને જાણીતા ફૂડ આઉટલેટ્સ સુધી મોટી સંખ્યામાં ખાણીપીણીના વ્યવસાય ચાલે છે. સુરતીઓ પણ વિવિધ પ્રકારની વાનગીઓ ખાવાના શોખીન છે. આવી સ્થિતિમાં ખાદ્યસામગ્રીની ગુણવત્તા અને સ્વચ્છતા જાળવવાની જવાબદારી વેપારીઓ તેમજ તંત્ર બંનેની બને છે. લખાદ્ય વ્યવસાય કરતા સંચાલકોએ ગ્રાહકોને સ્વચ્છ અને તાજો ખોરાક મળે તેની ખાતરી કરવી જોઈએ. ખાદ્યસામગ્રીને યોગ્ય રીતે સંગ્રહિત કરવી, રસોડાની નિયમિત સફાઈ કરવી, કાચી અને તૈયાર સામગ્રીને અલગ રાખવી, કામદારોની સ્વચ્છતા જાળવવી અને જીવાતો તથા માખીઓથી ખાદ્યસામગ્રીને સુરક્ષિત રાખવી જેવી બાબતોનું ખાસ ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે.
બીજી તરફ પાલિકા તંત્રની પણ જવાબદારી છે કે શહેરમાં ચાલતા આવા એકમોની નિયમિત તપાસ કરવામાં આવે. માત્ર ફરિયાદ મળ્યા બાદ જ કાર્યવાહી કરવાને બદલે સમયાંતરે સરપ્રાઇઝ ચેકિંગ કરવામાં આવે તો નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરતા એકમો સામે વહેલી તકે પગલાં લઈ શકાય. ખાસ કરીને વારંવાર નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરતા એકમો સામે દંડ ઉપરાંત કાયદેસરની કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવે તેવી પણ લોકોમાં માંગ છે. ‘મહેશ પાઉંભાજી’ સામે થયેલી કાર્યવાહી બાદ હવે ‘ગણપતકાકાના વડા’ના વાયરલ વીડિયોને લઈને પણ પાલિકા તંત્ર શું પગલું ભરે છે તેના પર લોકોની નજર છે. સોશિયલ મીડિયા પર વીડિયો વાયરલ થવાથી જ કોઈ સ્થળ દોષિત સાબિત થતું નથી, પરંતુ આવા દાવાઓ સામે સત્તાવાર તપાસ કરવી જરૂરી છે. જો તપાસ દરમિયાન નિયમોનો ભંગ સાબિત થાય તો સંબંધિત એકમ સામે નિયમ મુજબ કાર્યવાહી થવી જોઈએ.
ખાણીપીણીના સ્થળે સ્વચ્છતા માત્ર દેખાવ પૂરતી બાબત નથી. તે સીધી રીતે લોકોના આરોગ્ય સાથે જોડાયેલી છે. ગ્રાહકો જ્યારે કોઈ જાણીતી રેસ્ટોરન્ટ કે ફૂડ સેન્ટર પર ખાવા જાય છે ત્યારે તેઓ સ્વચ્છ અને સુરક્ષિત ખોરાકની અપેક્ષા રાખે છે. જો જાણીતા એકમોમાં પણ વાસી ખોરાક, સડેલી સામગ્રી અથવા ગંદકી જેવી બાબતો સામે આવે તો તે ગ્રાહકોના વિશ્વાસને અસર કરે છે. હાલ ‘મહેશ પાઉંભાજી’માંથી લેવામાં આવેલા નમૂનાઓના લેબોરેટરી રિપોર્ટ બાદ વધુ સ્પષ્ટતા થઈ શકે છે. બીજી તરફ ‘ગણપતકાકાના વડા’ના વાયરલ વીડિયોને લઈને પણ તંત્ર દ્વારા તપાસ કરવામાં આવે છે કે નહીં તે જોવાનું રહેશે. સમગ્ર મામલે લોકોની મુખ્ય માંગ એટલી જ છે કે સુરતમાં ખાણીપીણીના દરેક એકમમાં સ્વચ્છતા અને ખાદ્ય સુરક્ષાના નિયમોનું કડક પાલન થાય અને ગ્રાહકોના આરોગ્ય સાથે કોઈપણ પ્રકારની બેદરકારી ન થાય.
