દેશમાં સોનાની તસ્કરી સામે ડિરેક્ટોરેટ ઓફ રેવન્યુ ઈન્ટેલિજન્સ એટલે કે DRIએ મોટું અભિયાન ચલાવીને તસ્કરીના સંગઠિત નેટવર્ક પર કાર્યવાહી કરી છે. અલગ-અલગ સ્થળે કરવામાં આવેલી આ કાર્યવાહીમાં કુલ રૂ.65 કરોડથી વધુ કિંમતનું 42 કિલોગ્રામથી વધુ વિદેશી મૂળનું સોનું જપ્ત કરવામાં આવ્યું છે. આ ઉપરાંત લગભગ 10 કિલોગ્રામ વિદેશી મૂળની ચાંદી પણ પકડાઈ છે. સમગ્ર કાર્યવાહી દરમિયાન 5 વિદેશી નાગરિકો સહિત કુલ 25 લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી છે. DRIની તપાસમાં સોનાની તસ્કરી માટે ઉપયોગમાં લેવાતી અનેક રીતો સામે આવી છે. તસ્કરો ક્યારેક શરીરમાં કેપ્સ્યુલના સ્વરૂપમાં સોનું છુપાવતા હતા, તો ક્યારેક કપડાંમાં પેસ્ટ બનાવીને તેને છુપાવવામાં આવતું હતું. કેટલાક કેસમાં એરપોર્ટ પરથી સોનું બહાર કાઢવા માટે ટ્રાન્ઝિટ મુસાફરો અને એરપોર્ટ કર્મચારીઓની મદદ લેવામાં આવતી હોવાની માહિતી પણ સામે આવી છે. આ ઉપરાંત ખાસ બનાવેલા વાહનોના ગુપ્ત ખાંચા, ઘરનાં પરિસરો અને જમીની તથા દરિયાકાંઠાના રસ્તાઓનો ઉપયોગ પણ તસ્કરી માટે કરવામાં આવતો હતો.
મુંબઈના છત્રપતિ શિવાજી મહારાજ ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ પર 28 અને 29 ઓગસ્ટ દરમિયાન કરવામાં આવેલી કાર્યવાહીમાં DRIએ વિદેશી મૂળના સોનાની તસ્કરી કરતા એક સંગઠિત સિન્ડિકેટનો પર્દાફાશ કર્યો હતો. તપાસમાં સામે આવ્યું હતું કે આ નેટવર્કમાં દુબઈ, બેંગકોક અને માલે જેવા સ્થળોથી મુંબઈ થઈને ટ્રાન્ઝિટ કરનારા વિદેશી નાગરિકો સામેલ હતા. આ ઉપરાંત મુંબઈ એરપોર્ટ પરથી તસ્કરીનું સોનું બહાર કાઢવામાં મદદ કરતો એક એરપોર્ટ કર્મચારી પણ નેટવર્ક સાથે જોડાયેલો હોવાની માહિતી મળી હતી. મુંબઈ એરપોર્ટની કાર્યવાહીમાં મીણ જેવા સ્વરૂપમાં છુપાવવામાં આવેલી કુલ 16 કેપ્સ્યુલ મળી આવી હતી. આ કેપ્સ્યુલમાંથી 24 કેરેટ સોનાની ધૂળ મળી હતી. તેનું કુલ વજન 6.85 કિલોગ્રામ હતું. DRIએ આ સોનું જપ્ત કરીને કેસમાં સામેલ છ લોકોની ધરપકડ કરી હતી. તેમાં મુંબઈ થઈને ટ્રાન્ઝિટ કરી રહેલા પાંચ વિદેશી નાગરિકો અને એક એરપોર્ટ કર્મચારીનો સમાવેશ થાય છે. આ કાર્યવાહીથી એરપોર્ટના ટ્રાન્ઝિટ રૂટનો ઉપયોગ કરીને સોનું બહાર કાઢવાના નેટવર્કનો પર્દાફાશ થયો છે. કોલકાતાના નેતાજી સુભાષચંદ્ર બોઝ ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ પર પણ 29 ઓગસ્ટે બે અલગ-અલગ કાર્યવાહીમાં મોટી માત્રામાં સોનું ઝડપાયું હતું. DRIને મળેલી ગુપ્ત માહિતીના આધારે બેંગકોક અને દુબઈથી આવેલા મુસાફરોને રોકીને તપાસ કરવામાં આવી હતી.
દુબઈથી આવેલા બે મુસાફરોની તપાસ દરમિયાન તેમના અન્ડરગાર્મેન્ટ્સ અને જીન્સમાં અર્ધ-પ્રવાહી પેસ્ટના સ્વરૂપમાં સોનું છુપાવેલું મળી આવ્યું હતું. બંને પાસેથી કુલ 4.87 કિલોગ્રામ સોનું મળી આવ્યું હતું. બાદમાં આ પેસ્ટમાંથી સોનું અલગ કરીને તેને બારના સ્વરૂપમાં મેળવવામાં આવ્યું હતું. બંને મુસાફરો સામે કાયદેસરની કાર્યવાહી કરીને તેમની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. આ જ એરપોર્ટ પર બેંગકોકથી આવેલી ફ્લાઇટમાં એક મુસાફર પાસેથી 11 કાચી ચેઇનના સ્વરૂપમાં 3.36 કિલોગ્રામ વિદેશી મૂળનું સોનું મળી આવ્યું હતું. તપાસમાં એવું સામે આવ્યું હતું કે ગ્રીન ચેનલમાંથી બહાર નીકળવા માટે આ સોનું અન્ય એક મુસાફર દ્વારા તેને આપવામાં આવ્યું હતું. આ કેસમાં પણ સંબંધિત લોકો સામે કાર્યવાહી કરવામાં આવી હતી.
કોલકાતા અને પશ્ચિમ બંગાળમાં કરવામાં આવેલી બીજી એક મોટી કાર્યવાહીમાં 15.61 કિલોગ્રામ વજનના વિદેશી મૂળના સોનાના 125 બાર જપ્ત કરવામાં આવ્યા હતા. આ સોનું નડિયાદ જિલ્લાના બાનપુર ગામમાં એક મહિલાના રહેણાંક પરિસરમાં કરવામાં આવેલી સરપ્રાઇઝ સર્ચ દરમિયાન મળી આવ્યું હતું. આ કાર્યવાહી BSFના જવાનો દ્વારા કરવામાં આવી હતી અને ત્યારબાદ DRIએ તપાસ હાથ ધરી હતી. તપાસ દરમિયાન મહિલાએ કથિત રીતે ઘરના પુરુષ સભ્યો સાથે સોનાની તસ્કરીની પ્રવૃત્તિમાં પોતાની સંડોવણી સ્વીકારી હોવાનું જણાવાયું છે. આ કેસમાં પણ કસ્ટમ્સ એક્ટ હેઠળ કાર્યવાહી કરવામાં આવી અને મહિલાની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.
કેરળમાં પણ DRIએ બે અલગ-અલગ ઓપરેશન હાથ ધરીને તસ્કરીનું સોનું પકડ્યું હતું. કોચીન ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ પર રાસ અલ ખૈમાહથી આવેલા એક મુસાફરની તપાસ કરવામાં આવી હતી. તેના શરીર પર છુપાવવામાં આવેલા બે પેકેટમાંથી કમ્પાઉન્ડ સ્વરૂપમાં 1.78 કિલોગ્રામ સોનું મળી આવ્યું હતું. DRIએ સોનું જપ્ત કરીને મુસાફરની ધરપકડ કરી હતી. કાલિકટ ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ પર પણ DRI અને એર ઇન્ટેલિજન્સ યુનિટે સંયુક્ત કાર્યવાહી કરી હતી. જેદ્દાહથી આવેલા એક મુસાફરની તપાસ દરમિયાન ઇસ્ત્રીના ભારે એલોય ભાગની અંદર ખાસ બનાવેલા ખાંચામાં સોનું છુપાવવામાં આવ્યું હોવાનું જાણવા મળ્યું હતું. આ ગુપ્ત ખાંચામાંથી 24 કેરેટનું 549 ગ્રામ વિદેશી મૂળનું સોનું મળી આવ્યું હતું. સોનું જપ્ત કરીને મુસાફરની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.
DRIએ 26 અને 27 ઓગસ્ટ દરમિયાન ભારત-બાંગ્લાદેશ સરહદ પર પણ BSF સાથે મળીને કાર્યવાહી કરી હતી. બે અલગ-અલગ ઓપરેશનમાં 935 ગ્રામ અને 1.74 કિલોગ્રામ વિદેશી મૂળનું સોનું જપ્ત કરવામાં આવ્યું હતું. બંને કેસમાં એક-એક વ્યક્તિની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. આ કાર્યવાહીએ બતાવ્યું છે કે સોનાની તસ્કરી માત્ર આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટ સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ સરહદી વિસ્તારોમાંથી પણ ગેરકાયદેસર રીતે સોનું દેશમાં લાવવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે. કોલકાતામાં જ કરવામાં આવેલી બીજી એક કાર્યવાહીમાં થાઇલેન્ડથી તસ્કરી કરીને લાવવામાં આવ્યું હોવાનું કહેવાતું 1.48 કિલોગ્રામ વિદેશી મૂળનું સોનું પેસ્ટના સ્વરૂપમાં મળી આવ્યું હતું. ચાર લોકો પાસેથી સોનું જપ્ત કરવામાં આવ્યું હતું. આરોપીઓએ સોનાની પેસ્ટને પાંચ કેપ્સ્યુલમાં છુપાવીને શરીરના અંદરના ભાગમાં રાખી હતી. તેઓ સ્થાનિક રોડ માર્ગે મુસાફરી કરી રહ્યા હતા ત્યારે DRIએ તેમને ઝડપી લીધા હતા. આ કેસમાં ચારેય વ્યક્તિઓ ઉપરાંત તેમના હેન્ડલરની પણ ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.
ગુવાહાટીમાં પણ DRIએ ત્રિપુરા સેક્ટરમાં ભારત-બાંગ્લાદેશ સરહદ પરથી તસ્કરી કરીને લાવવામાં આવેલા 3.84 કિલોગ્રામ વિદેશી મૂળના સોનાના બાર જપ્ત કર્યા હતા. આ કેસમાં એક મહિલા સહિત બે લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. સરહદી વિસ્તારોમાં તસ્કરો કેવી રીતે સોનું એક જગ્યાએથી બીજી જગ્યાએ પહોંચાડવાનો પ્રયાસ કરે છે તેની માહિતી પણ તપાસમાં મળી રહી છે. તામિલનાડુના રામનાથપુરમમાં પણ દરિયાકાંઠાના રસ્તે સોનાની તસ્કરીનો કેસ સામે આવ્યો હતો. DRIએ શ્રીલંકાથી દરિયાઈ માર્ગે ભારતમાં લાવવામાં આવેલું 1.360 કિલોગ્રામ વિદેશી મૂળનું સોનું અને 9.99 કિલોગ્રામ વિદેશી મૂળની ચાંદી જપ્ત કરી હતી. આ કેસમાં ત્રણ લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી છે.
આ તમામ કાર્યવાહીને જોતા સ્પષ્ટ થાય છે કે સોનાની તસ્કરી કરનારા નેટવર્ક હવે તસ્કરી માટે અલગ-અલગ અને છુપાવવાની નવી રીતો અપનાવી રહ્યા છે. એરપોર્ટ પર ટ્રાન્ઝિટ મુસાફરોનો ઉપયોગ, એરપોર્ટ કર્મચારીની મદદ, કપડાંમાં પેસ્ટ છુપાવવી, શરીરમાં કેપ્સ્યુલ રાખવી, ઘરેલુ સામાનના અંદરના ભાગમાં ગુપ્ત ખાંચો બનાવવો અને સરહદ તથા દરિયાઈ માર્ગનો ઉપયોગ જેવી પદ્ધતિઓ તપાસમાં સામે આવી છે. DRIની કાર્યવાહીથી કરોડો રૂપિયાની ગેરકાયદે કિંમતની સંપત્તિ જપ્ત થવાની સાથે તસ્કરીના નેટવર્કમાં સામેલ લોકો સુધી પહોંચવાનો માર્ગ પણ ખુલ્યો છે. અધિકારીઓ હવે પકડાયેલા આરોપીઓની પૂછપરછ કરીને સોનાનો જથ્થો ક્યાંથી આવ્યો હતો, તેને દેશમાં કોણે મોકલ્યો હતો અને તેને આગળ કોને પહોંચાડવાનો હતો તેની તપાસ કરી રહ્યા છે. આ તપાસના આધારે તસ્કરી સાથે જોડાયેલા અન્ય લોકો અને નેટવર્ક સામે પણ આગામી સમયમાં કાર્યવાહી થઈ શકે છે.
