સેન્સેક્સ-નિફ્ટી ધડામ, રોકાણકારોના કરોડો રૂપિયા ડૂબ્યા; મોટા શેરોમાં પણ ભારે વેચવાલી
બુધવારે ભારતીય શેરબજારમાં ભારે કડાકો જોવા મળ્યો હતો. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધતા યુદ્ધસમાન તણાવ, હોર્મુઝ જળમાર્ગને લઈને ઉભી થયેલી અનિશ્ચિતતા અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં આવેલા જોરદાર ઉછાળાએ ભારતીય રોકાણકારોમાં ગભરાટ ફેલાવ્યો હતો. બજાર ખુલતાની સાથે જ વેચવાલીનો દોર શરૂ થયો અને સેન્સેક્સ તથા નિફ્ટી બંને ભારે દબાણ હેઠળ આવી ગયા. મોટા શેરોથી લઈને મિડકેપ અને સ્મોલકેપ સુધી વ્યાપક વેચવાલી જોવા મળી હતી.
બજારની આ ભારે નરમાઈ પાછળ સૌથી મોટું કારણ પશ્ચિમ એશિયામાં વધી રહેલો તણાવ માનવામાં આવી રહ્યો છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના ઈરાન મુદ્દે આક્રમક વલણ અને અમેરિકી-ઈરાન સંઘર્ષ વધુ ગંભીર બનવાની આશંકાએ વિશ્વભરના રોકાણકારોને ચિંતામાં મૂકી દીધા છે. હોર્મુઝ જળમાર્ગ વૈશ્વિક ઊર્જા પુરવઠા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ હોવાથી ત્યાં કોઈપણ પ્રકારના વિક્ષેપની આશંકા ઊભી થતાં જ ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં તેજી જોવા મળી હતી. તેના સીધા પ્રભાવ હેઠળ એશિયન બજારો પણ નબળા પડ્યા અને તેની અસર ભારતીય શેરબજાર પર પણ પડી હતી.
બજાર ખુલતાની સાથે જ ભારે વેચવાલી
બુધવારના કારોબારની શરૂઆતથી જ રોકાણકારો સાવચેત જોવા મળ્યા હતા. શરૂઆતના સત્રમાં જ BSE સેન્સેક્સમાં મોટો ઘટાડો નોંધાયો હતો, જ્યારે NSE નિફ્ટી પણ મહત્વપૂર્ણ સ્તરોની નીચે સરક્યો હતો. શરૂઆતમાં સેન્સેક્સ 76,000ના સ્તર નજીક નબળો જોવા મળ્યો હતો અને નિફ્ટીમાં પણ 23,800ની આસપાસ ભારે દબાણ નોંધાયું હતું. બાદમાં વેચવાલી વધતાં બજારનો માહોલ વધુ નબળો બન્યો હતો.તાજા અહેવાલો અનુસાર, કારોબાર દરમિયાન સેન્સેક્સ 750થી વધુ પોઇન્ટ સુધી તૂટ્યો, જ્યારે નિફ્ટી પણ મહત્વપૂર્ણ 23,800ના સ્તરની નીચે સરકી ગયો હતો. બજારમાં લગભગ દરેક મોટા ક્ષેત્રમાં વેચવાલી જોવા મળી હતી. આ ઘટાડાને કારણે રોકાણકારોની સંપત્તિમાં પણ મોટો ઘટાડો થયો હતો અને માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશનમાં અંદાજે રૂ.5 લાખ કરોડ જેટલી સંપત્તિ ઘટી હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા હતા.
ટ્રમ્પના આક્રમક વલણથી વૈશ્વિક બજારોમાં ડર
વૈશ્વિક બજારમાં હાલ સૌથી મોટી ચિંતા અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધી રહેલા સંઘર્ષને લઈને છે. અમેરિકી હુમલા અને ત્યારબાદ ઈરાન તરફથી સંભવિત જવાબી કાર્યવાહીની આશંકાએ પશ્ચિમ એશિયાની સ્થિતિ અત્યંત સંવેદનશીલ બનાવી દીધી છે. ખાસ કરીને હોર્મુઝ જળમાર્ગમાંથી પસાર થતા તેલના પુરવઠા પર કોઈ અસર પડે તો વિશ્વભરના બજારોમાં ઊર્જા સંકટ ઊભું થઈ શકે છે.રોકાણકારો માટે સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ છે કે જો સંઘર્ષ લાંબો ચાલશે તો ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ કેટલા વધી શકે છે. ભારત જેવા મોટા પ્રમાણમાં ક્રૂડ ઓઇલ આયાત કરતા દેશ માટે મોંઘું ક્રૂડ સીધી રીતે અર્થતંત્ર માટે ચિંતાનો વિષય બને છે. ક્રૂડ મોંઘું થતાં પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો, પરિવહન ખર્ચ અને અન્ય વસ્તુઓના ભાવ પર અસર પડી શકે છે. પરિણામે મોંઘવારી વધવાની આશંકા પણ મજબૂત બને છે.
ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં તેજીથી બજારને મોટો ઝટકો
બુધવારે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવમાં વધારો જોવા મળ્યો હતો. અહેવાલો મુજબ બ્રેન્ટ ક્રૂડ 95 ડોલર પ્રતિ બેરલની આસપાસ પહોંચી ગયું હતું અને છેલ્લા કેટલાક અઠવાડિયાના ઊંચા સ્તર નજીક રહ્યું હતું. અમેરિકા-ઈરાન તણાવ અને હોર્મુઝ વિસ્તારમાં પુરવઠામાં વિક્ષેપની આશંકાને કારણે તેલના બજારમાં ભારે ચિંતા જોવા મળી રહી છે.ભારતીય શેરબજાર માટે ક્રૂડ ઓઇલનો ઉછાળો હંમેશા મહત્વપૂર્ણ પરિબળ હોય છે. ભારત પોતાની જરૂરિયાતનો મોટો હિસ્સો આયાતી ક્રૂડથી પૂરો કરે છે. તેથી આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેલ મોંઘું થાય ત્યારે દેશના વેપાર ખાધ, મોંઘવારી અને રૂપિયાની સ્થિતિ પર દબાણ આવી શકે છે. આ જ ચિંતાએ બુધવારે રોકાણકારોને જોખમી શેરોમાંથી બહાર નીકળવા પ્રેર્યા હતા.
મોટા શેરોથી લઈને મિડકેપ સુધી વેચવાલી
બજારમાં આવેલા આ ઘટાડાની અસર માત્ર થોડા શેરો પૂરતી મર્યાદિત રહી નહોતી. બેન્કિંગ, IT, ઓટો, ફાઇનાન્સ, કન્ઝ્યુમર અને અન્ય ઘણા ક્ષેત્રોમાં વેચવાલી જોવા મળી હતી. શરૂઆતના કારોબારમાં તમામ મુખ્ય સેક્ટરલ ઇન્ડેક્સ નબળા જોવા મળ્યા હતા. મિડકેપ અને સ્મોલકેપ શેરોમાં પણ દબાણ જોવા મળતાં રોકાણકારોની ચિંતા વધી ગઈ હતી.સામાન્ય રીતે યુદ્ધ અથવા ભૂરાજકીય તણાવ વધે ત્યારે રોકાણકારો જોખમવાળા એસેટ્સમાંથી બહાર નીકળીને વધુ સુરક્ષિત રોકાણ તરફ વળે છે. આ સ્થિતિને બજારની ભાષામાં ‘રિસ્ક-ઓફ’ સેન્ટિમેન્ટ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. બુધવારે ભારતીય બજારમાં પણ આવું જ વલણ જોવા મળ્યું હતું. રોકાણકારોએ વૈશ્વિક સ્થિતિ સ્પષ્ટ થાય ત્યાં સુધી સાવચેતી રાખવાનું પસંદ કર્યું હતું.
એશિયન બજારો પણ લાલ નિશાનમાં
ભારત એકલું જ બજાર નહોતું જે દબાણ હેઠળ આવ્યું હતું. એશિયાના અનેક મોટા શેરબજારોમાં પણ ભારે ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. વૈશ્વિક બજારમાં બોન્ડ યીલ્ડમાં વધારો, અમેરિકી-ઈરાન સંઘર્ષ અને ક્રૂડના વધતા ભાવને કારણે રોકાણકારો સાવચેત બન્યા હતા.તાજા અહેવાલો મુજબ એશિયા-પેસિફિક બજારોમાં પણ મોટો ઘટાડો નોંધાયો હતો. દક્ષિણ કોરિયાનો KOSPI અને જાપાનનો Nikkei સહિતના મહત્વપૂર્ણ ઇન્ડેક્સમાં નરમાઈ જોવા મળી હતી. વોલ સ્ટ્રીટમાં પણ અગાઉના સત્રોમાં ઘટાડો નોંધાતા એશિયન બજારો પર વધારાનું દબાણ આવ્યું હતું.
ભારત માટે કેમ ખતરનાક છે મોંઘું ક્રૂડ?
ભારતની અર્થવ્યવસ્થા માટે આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રૂડના ભાવ અત્યંત મહત્વ ધરાવે છે. જો ક્રૂડ ઓઇલ સતત મોંઘું રહે તો દેશમાં ઇંધણના ભાવ વધવાની શક્યતા રહે છે અથવા સરકાર અને તેલ કંપનીઓ પર વધારાનો બોજ આવી શકે છે. પરિવહન ખર્ચ વધતાં ખાદ્ય ચીજોથી લઈને અન્ય રોજિંદા ઉત્પાદનો સુધી મોંઘવારીની અસર પહોંચી શકે છે.મોંઘવારી વધે તો વ્યાજદરોને લઈને પણ નવી ચિંતા ઊભી થાય છે. વૈશ્વિક સ્તરે મોંઘવારી વધવાની સ્થિતિમાં કેન્દ્રીય બેન્કો વ્યાજદરમાં ઘટાડો કરવા માટે સાવચેત બની શકે છે. ઊંચા વ્યાજદરો કંપનીઓ માટે ઉધાર લેવાનું મોંઘું બનાવે છે અને શેરબજારના મૂલ્યાંકન પર પણ દબાણ લાવે છે.
રોકાણકારો માટે વધતી અનિશ્ચિતતા
બજાર નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આગામી દિવસોમાં શેરબજારમાં ભારે ઉતાર-ચઢાવ જોવા મળી શકે છે. જ્યાં સુધી અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના તણાવની સ્થિતિ સ્પષ્ટ નહીં થાય અને હોર્મુઝ વિસ્તારમાં તેલ પુરવઠાને લઈને વિશ્વાસ નહીં બને ત્યાં સુધી વૈશ્વિક બજારોમાં અસ્થિરતા ચાલુ રહી શકે છે.રોકાણકારો હવે માત્ર સ્થાનિક કંપનીઓના પરિણામો અથવા ભારતીય અર્થતંત્રના આંકડાઓ પર જ નજર રાખી રહ્યા નથી, પરંતુ પશ્ચિમ એશિયામાં દરરોજ બદલાતી પરિસ્થિતિ પણ બજારની દિશા નક્કી કરી રહી છે. કોઈ નવી સૈન્ય કાર્યવાહી, ટ્રમ્પનું નવું નિવેદન અથવા હોર્મુઝને લઈને કોઈ મોટો વિકાસ બજારમાં ફરી ભારે હલચલ સર્જી શકે છે.
સેન્સેક્સ-નિફ્ટી પર આગળ શું અસર પડશે?
હાલની સ્થિતિમાં ભારતીય બજારની દિશા મોટાભાગે ત્રણ બાબતો પર નિર્ભર રહેશે,પશ્ચિમ એશિયામાં યુદ્ધની સ્થિતિ, ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ અને વૈશ્વિક રોકાણકારોનું વલણ. જો તણાવ ઘટશે અને તેલના ભાવ સ્થિર થશે તો બજારમાં રાહત જોવા મળી શકે છે. પરંતુ સંઘર્ષ વધુ ગંભીર બનશે તો વિદેશી રોકાણકારોની વેચવાલી અને મોંઘવારીની ચિંતા ભારતીય બજાર પર વધુ દબાણ લાવી શકે છે. બુધવારનો દિવસ શેરબજારના રોકાણકારો માટે ભારે સાબિત થયો છે. ટ્રમ્પના આક્રમક ‘વોર મોડ’, અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચે વધતા તણાવ અને હોર્મુઝ વિસ્તારમાં ઊભી થયેલી અનિશ્ચિતતાએ સેન્સેક્સ અને નિફ્ટીને લાલ નિશાનમાં ધકેલી દીધા છે.
ક્રૂડ ઓઇલના વધતા ભાવથી ભારતીય અર્થતંત્ર અને કોર્પોરેટ સેક્ટર પર પડનારી સંભવિત અસરને લઈને બજારમાં ભયનો માહોલ છે.હવે સૌની નજર પશ્ચિમ એશિયાના આગામી ઘટનાક્રમ પર રહેશે. શું તણાવ ઘટશે અને શેરબજારમાં ફરી ખરીદી આવશે, કે પછી યુદ્ધનો ડર અને મોંઘું ક્રૂડ બજારને વધુ નીચે ખેંચશે,આગામી દિવસોમાં તેનો જવાબ મળશે. હાલ માટે એટલું ચોક્કસ છે કે વૈશ્વિક તણાવના એક મોટા ઝટકાએ ભારતીય શેરબજારને ફરી હચમચાવી નાખ્યું છે.
