નેપાળમાં આવેલા વિનાશક પૂરની અસર હવે બિહાર સુધી પણ જોવા મળી રહ્યી છે. ગંડક નદીના પાણી સાથે બિહારના કેટલાક વિસ્તારોમાં એવી માછલીઓ જોવા મળી છે, જેને સ્થાનિક લોકો સામાન્ય રીતે ઓળખતા નથી. આ સમાચાર સામે આવ્યા બાદ બિહારનું મત્સ્ય વિભાગ અને સ્થાનિક પ્રશાસન એલર્ટ થયું છે. અધિકારીઓએ લોકોને અજાણી માછલીઓ પકડીને ખાવાથી દૂર રહેવાની સલાહ આપી છે. આ મામલો એટલા માટે ચર્ચામાં આવ્યો છે કારણ કે નેપાળના પૂરના પાણી સાથે મોટી સંખ્યામાં માછલીઓ અને અન્ય જળચર જીવો નીચેના વિસ્તારો તરફ વહી આવ્યા હોવાની શક્યતા છે. જોકે, કોઈ ચોક્કસ માછલીને જોખમી ગણાવતા પહેલા તેની ઓળખ અને તપાસ જરૂરી છે.
પૂરના પાણી સાથે બિહાર સુધી પહોંચી માછલીઓ
નેપાળમાં 26 ઓગસ્ટે આવેલા ભારે પૂર બાદ ગંડક નદીમાં પાણીનો પ્રવાહ ઝડપથી વધ્યો હતો. ગંડક નદી નેપાળમાંથી નીકળીને ભારતના બિહારમાં પ્રવેશે છે. તેથી ઉપરવાસમાં આવેલા પૂર અને પાણીના ભારે પ્રવાહની સીધી અસર બિહારના નદીકાંઠાના વિસ્તારોમાં જોવા મળે છે. ગોપાલગંજ વિસ્તારમાં પણ નેપાળ તરફથી આવેલા પૂરના પાણી સાથે મોટી માછલીઓ નીચે આવી હોવાનું સ્થાનિક માછીમારોએ જણાવ્યું છે. કેટલાક માછીમારોને 15થી 50 કિલો સુધીની મોટી માછલીઓ મળી હોવાના અહેવાલ છે.
અજાણી માછલી એટલે તરત ખતરનાક નહીં
આ સમગ્ર મામલે સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે માત્ર માછલી નવી કે અજાણી દેખાય છે એટલે તે ઝેરી અથવા માણસ માટે ખતરનાક છે એવું માનવું યોગ્ય નથી. પૂરના પાણીમાં નદી, તળાવ, માછલી ઉછેરના તળાવો અને અન્ય જળાશયોના જીવો એક જગ્યાએથી બીજી જગ્યાએ પહોંચી શકે છે. તેથી પૂર બાદ મળતી કોઈ પણ અજાણી માછલીને ઓળખ અને તપાસ વગર ખાવી યોગ્ય નથી. બિહારના અધિકારીઓએ પણ આ જ કારણસર લોકોને સાવચેતી રાખવા કહ્યું છે.
પ્રશાસને કેમ આપી ખાવાની મનાઈ?
પૂરના પાણી સાથે આવેલા જળચર જીવો ક્યાંથી આવ્યા છે, તેઓ કયા પાણીમાં રહ્યા હતા અને તેમના શરીરમાં કોઈ નુકસાનકારક પદાર્થ છે કે નહીં તેની ખાતરી ન થાય ત્યાં સુધી તેને ખાવાથી જોખમ થઈ શકે છે. પૂરના પાણીમાં ગંદકી, મૃત પ્રાણીઓ, કચરો અને અન્ય દૂષિત વસ્તુઓ ભળી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં નદીમાંથી મળેલી અજાણી માછલીને સીધી બજારમાં વેચવી કે ઘરે લઈ જઈને ખાવી આરોગ્ય માટે જોખમી બની શકે છે. આથી પ્રશાસનનો હાલનો મુખ્ય ભાર લોકોમાં ગભરાટ ફેલાવવાનો નહીં, પરંતુ સાવચેતી રાખવા પર છે.
બિહારમાં પહેલેથી જ પૂરનું એલર્ટ
નેપાળમાં પૂર આવ્યા બાદ બિહાર સરકારે ગંડક સહિત નેપાળમાંથી બિહારમાં આવતી નદીઓની સ્થિતિ પર નજર વધારી હતી. ગંડકના ઉપરવાસમાં પાણી વધવાની શક્યતાને ધ્યાનમાં રાખીને અનેક નદીકાંઠાના વિસ્તારોમાં સાવચેતી રાખવામાં આવી હતી. ગંડક બિહારમાં વાલ્મીકિનગર પાસે પ્રવેશે છે અને ત્યારબાદ ગોપાલગંજ, સિવાન, સારણ સહિતના વિસ્તારોમાંથી પસાર થાય છે. તેથી ઉપરવાસમાં પાણીનો પ્રવાહ વધે ત્યારે નીચેના જિલ્લાઓમાં પણ અસર થવાની શક્યતા રહે છે.
માછલી સાથે અન્ય જીવોના મૃતદેહ પણ મળ્યા
પૂરના પાણીની અસર માત્ર માછલીઓ સુધી સીમિત નથી. ગોપાલગંજ વિસ્તારમાં ગંડક નદીમાં લોકો અને પશુઓના મૃતદેહો પણ વહીને આવ્યા હોવાના અહેવાલ છે. સ્થાનિક પ્રશાસને સ્થિતિને ગંભીરતાથી લઈને અધિકારીઓને સતર્ક રહેવા સૂચના આપી છે. આ કારણે નદીના પાણી, માછલી અને અન્ય જળચર વસ્તુઓના ઉપયોગ અંગે પણ સાવચેતી રાખવામાં આવી રહી છે.
હાલ લોકો માટે સૌથી જરૂરી સાવચેતી
પ્રશાસનની સલાહને ધ્યાનમાં રાખીને નદી કે પૂરનાં પાણીમાંથી મળેલી અજાણી માછલી અંગે લોકોએ ઉતાવળમાં નિર્ણય ન લેવો જોઈએ.
- અજાણી માછલી ન ખાવી
- આવી માછલી બજારમાં વેચવી નહીં
- બાળકોને પૂરનાં પાણીમાં જવા ન દેવા
- નદીકાંઠે પ્રશાસનની સૂચનાઓનું પાલન કરવું
- શંકાસ્પદ માછલી મળે તો સ્થાનિક અધિકારીઓને જાણ કરવી
નેપાળની વિનાશક આફત બાદ બિહારમાં પહોંચેલી આ માછલીઓ અંગે હજુ વધુ તપાસ અને ઓળખની જરૂર છે. હાલ સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે માત્ર માછલી જોઈને તેને ખતરનાક ગણવી નહીં, પરંતુ પ્રશાસનની સલાહ મુજબ અજાણી માછલી ખાવાથી દૂર રહેવું.
