વિનાશક પૂર પછી નેપાળમાં અજાણી લાશોને દફનાવવામાં આવી રહી છે. અધિકારીઓએ ચિતવનના દેવઘાટ જંગલમાં સેંકડો કબરો તૈયાર કરી છે. છેલ્લા બે દિવસમાં 196 લાશોને દફનાવવામાં આવી છે. લાંબા સમય સુધી પાણીના સંપર્કમાં રહેવાથી ઘણી લાશો સડી ગઈ છે, જેના કારણે ઓળખ મુશ્કેલ બની છે. દરેક લાશને ઓળખ નંબર સાથે રેકોર્ડ કરવામાં આવી રહી છે. ડીએનએ પરીક્ષણ દ્વારા લાશોની ઓળખ કરવા અને તેમને નજીકના સંબંધીઓને સોંપવા માટે પછીથી પ્રયાસો કરવામાં આવશે.
વ્યવસ્થિત પ્રક્રિયા દ્વારા લાશો દફનાવાઈ
આ પ્રક્રિયા એવી રીતે ડિઝાઇન કરવામાં આવી હતી કે પરિવારોની શોધ ફક્ત મૃતદેહોને દફનાવવામાં આવ્યા હોવાથી સમાપ્ત ન થાય. દરેક લાશને એક ઓળખ નંબર સોંપવામાં આવ્યો હતો. ફોટોગ્રાફ્સ, શારીરિક લાક્ષણિકતાઓ, કપડાં, ઘરેણાં અને અન્ય વ્યક્તિગત વસ્તુઓના રેકોર્ડ રાખવામાં આવ્યા હતા. વધુમાં ડીએનએ, ફિંગરપ્રિન્ટ્સ અને અન્ય ફોરેન્સિક નમૂનાઓ સાચવવામાં આવ્યા હતા.
દફન સ્થળોને જીઓ-ટેગ કરવામાં આવ્યા હતા જેથી જો સંબંધીઓ ઓળખની પુષ્ટિ કરે તો અવશેષો શોધી શકાય અને પછીથી બહાર કાઢી શકાય. ગોરખા જિલ્લામાં 29 અજાણ્યા મૃતદેહો અને શરીરના ભાગોને ડીએનએ નમૂનાઓ એકત્રિત કર્યા પછી દફનાવવામાં આવ્યા હતા. મુખ્ય જિલ્લા અધિકારી તુલસી પ્રસાદ શ્રેષ્ઠાએ જણાવ્યું હતું કે ગોરખામાં મૃતદેહો સંગ્રહવા માટે અપૂરતી સુવિધાઓ છે અને દરરોજ મૃતદેહો બહાર કાઢવામાં આવી રહ્યા છે.
પોલીસ ઇન્સ્પેક્ટર અનિલ થાપા જે મૃતદેહોના સંચાલનનું સંકલન કરી રહ્યા છે તેમણે નોંધ્યું હતું કે ઘણા મૃતદેહો લગભગ ચાર દિવસથી પૂરના પાણીમાં ડૂબેલા હતા અને જ્યારે તેમને બહાર કાઢવામાં આવ્યા ત્યારે તેઓ સડી જવા લાગ્યા હતા. સમગ્ર પ્રદેશમાં, ઘરો, વાહનો અને કૃષિ ટ્રેક્ટર આંશિક રીતે કાદવમાં દટાયેલા હતા. અધિકારીઓએ અહેવાલ આપ્યો છે કે મર્યાદિત ફોરેન્સિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને જિલ્લામાં અપૂરતી શબઘર ક્ષમતાએ આપત્તિમાંથી બહાર કાઢવામાં આવેલી મોટી સંખ્યામાં મૃતદેહોનું સંચાલન કરવાના પ્રયાસોને વધુ જટિલ બનાવ્યા છે.
ઉચ્ચ ભેજ અને તીવ્ર ગરમીએ વિઘટન પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવી, પડકારોને વધુ જટિલ બનાવ્યા કારણ કે આરોગ્ય નિષ્ણાતોએ ચેતવણી આપી હતી કે અવશેષોને ખુલ્લા રાખવાથી રોગનું જોખમ વધી શકે છે.
પીડિતોના સંબંધીઓની ભીડ જામી
નવલપરાસી પૂર્વે પણ રવિવારે આવી જ પ્રક્રિયા શરૂ કરી, ફોરેન્સિક નમૂનાઓ એકત્રિત કર્યા પછી અને ઓળખ નંબરો આપ્યા પછી 20 અજાણ્યા મૃતદેહોને દફનાવ્યા. પરિવારો માટે ઓળખ મોટાભાગે નાની, વ્યક્તિગત વિગતો પર આધારિત હતી.
શનિવારે ડાઉનસ્ટ્રીમ જિલ્લાઓમાંથી લાવવામાં આવેલા 102 મૃતદેહોના ફોટોગ્રાફ્સ જોવા માટે 1,000 થી વધુ સંબંધીઓ પોખરા પહોંચ્યા. પોલીસે અહેવાલ આપ્યો કે પરિવારોએ ટેટૂ, ગળાનો હાર, કાનની બુટ્ટી અને સ્કૂલ યુનિફોર્મ જેવી વસ્તુઓ દ્વારા તેમના પ્રિયજનોની ઓળખ કરી.
એક પિતાએ ઓનલાઈન ફોટોગ્રાફ જોયા પછી તેમના પાંચ વર્ષના પુત્રની ઓળખ કરી જેનો મૃતદેહ નવલપરાસીમાં ખૂબ નીચે નદીમાં મળી આવ્યો હતો. પોલીસ ઇન્સ્પેક્ટર દીપક રિજાલે જણાવ્યું હતું કે જ્યાં ચહેરા ઓળખી શકાતા નથી ત્યાં સંબંધીઓ તેમની સાથે મળેલી વસ્તુઓના આધારે મૃતદેહોની ઓળખ કરી રહ્યા છે. વધુ સંબંધીઓ આવવાનું ચાલુ છે.
પૂર પછી હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટ્સની ટનલમાં ફસાયેલા લોકોને બચાવવા માટે કામગીરી ચાલી રહી છે. ત્રિશુલી-3A સહિત અનેક પ્રોજેક્ટ્સના ટનલ પ્રવેશદ્વારોમાંથી કાટમાળ અને કાદવ સાફ કરવામાં આવી રહ્યો છે. નેપાળ અને તિબેટમાં પૂર અને ભૂસ્ખલનના કારણે 919 લોકો માર્યા ગયા છે. એકલા નેપાળમાં 903 લોકોના મોત નોંધાયા છે જ્યારે તિબેટમાં મૃત્યુઆંક 16 પર પહોંચી ગયો છે. 4,200 થી વધુ લોકો ગુમ છે.
