પાછલી સુનાવણીમાં ડોગ ફીડર્સ અને પ્રશાસન બંનેને લગતા ઉઠ્યા હતા કડક સવાલો
રસ્તાના કૂતરાઓના વધતા હુમલાઓ, લોકોની સુરક્ષા અને પ્રાણીઓના અધિકારો વચ્ચેનો વિવાદ હવે સુપ્રીમ કોર્ટ સુધી પહોંચ્યો : દેશભરમાં રસ્તાઓ પર વધતી સ્ટ્રે ડોગ્સની સમસ્યા હવે ગંભીર સામાજિક અને કાનૂની મુદ્દો બની ગઈ છે. ખાસ કરીને બાળકો અને વૃદ્ધો પર થતા હુમલાઓ બાદ લોકોમાં ભારે રોષ જોવા મળી રહ્યો છે. આ સમગ્ર મામલે આજે Supreme Court of India મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય આપી શકે છે. જો કે પાછલી સુનાવણી દરમિયાન સુપ્રીમ કોર્ટે પ્રશાસનને જ નહીં પરંતુ ડોગ ફીડર્સને લઈને પણ કડક ટિપ્પણીઓ કરી હતી. કોર્ટે સ્પષ્ટ કહ્યું હતું કે રસ્તા પર કૂતરાઓને ખવડાવવું માત્ર ભાવનાત્મક મુદ્દો નથી, પરંતુ તે જાહેર સુરક્ષા સાથે સીધો સંબંધ ધરાવે છે.
સુપ્રીમ કોર્ટે શું કહ્યું હતું?
પાછલી સુનાવણી દરમિયાન સુપ્રીમ કોર્ટે પૂછ્યું હતું કે જો કોઈ વ્યક્તિ સ્ટ્રે ડોગ્સને ખવડાવે છે તો શું તે પછી લોકો પર થતા હુમલાની જવાબદારી પણ લેશે? કોર્ટે એ પણ કહ્યું હતું કે શહેરોમાં અનેક જગ્યાએ લોકો રસ્તા પર કૂતરાઓને ખવડાવે છે, જેના કારણે તે વિસ્તારમાં કૂતરાઓની ભીડ વધે છે અને પછી સ્થાનિક લોકો માટે મુશ્કેલી ઊભી થાય છે. જસ્ટિસની બેન્ચે પ્રશાસનને પણ સવાલ કર્યો હતો કે જ્યારે લોકો સતત ફરિયાદો કરી રહ્યા છે ત્યારે સ્ટ્રે ડોગ્સની સંખ્યા નિયંત્રણમાં લેવા માટે અસરકારક પગલાં કેમ લેવામાં આવતા નથી?
ડોગ ફીડર્સ પર પણ ઉઠ્યા સવાલ
સુપ્રીમ કોર્ટની ટિપ્પણીઓ બાદ ડોગ ફીડર્સ અને એનિમલ રાઇટ્સ એક્ટિવિસ્ટ્સ વચ્ચે ભારે ચર્ચા શરૂ થઈ છે. કોર્ટનું કહેવું હતું કે પ્રાણીઓ પ્રત્યે સંવેદના રાખવી સારી વાત છે, પરંતુ જો તેના કારણે સામાન્ય લોકોના જીવનને જોખમ ઊભું થાય તો સંતુલન જરૂરી છે. કોર્ટે સૂચન આપ્યું હતું કે જો કોઈ સ્ટ્રે ડોગ્સને ખવડાવવા માંગે તો તે માટે નિર્ધારિત જગ્યા હોવી જોઈએ, જેથી રહેણાંક વિસ્તારોમાં લોકોને મુશ્કેલી ન પડે.
પ્રશાસનની કામગીરી પર પણ અસંતોષ
સુપ્રીમ કોર્ટે અનેક રાજ્યો અને નગરપાલિકાઓની કામગીરી પર પણ નારાજગી વ્યક્ત કરી હતી. કોર્ટે કહ્યું હતું કે મોટા શહેરોમાં સ્ટ્રે ડોગ્સની સંખ્યા સતત વધી રહી છે છતાં અસરકારક સ્ટેરિલાઇઝેશન અને વેક્સિનેશન પ્રોગ્રામ યોગ્ય રીતે અમલમાં મૂકાતા નથી. દેશના અનેક શહેરોમાં દરરોજ ડોગ બાઈટના કેસ વધી રહ્યા છે. હોસ્પિટલો અને મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનોના આંકડા મુજબ હજારો લોકો દર મહિને સ્ટ્રે ડોગ્સના હુમલાનો ભોગ બની રહ્યા છે.
દેશભરમાં વધી રહ્યો છે વિવાદ
એક તરફ એનિમલ લવર્સ અને પ્રાણી અધિકાર સંગઠનો કહે છે કે સ્ટ્રે ડોગ્સને મારવું કે હટાવવું ઉકેલ નથી. તેઓ માનવતાના આધારે કૂતરાઓની સંભાળ અને ખોરાકની વાત કરે છે. બીજી તરફ સામાન્ય નાગરિકોનો દાવો છે કે બાળકો, વૃદ્ધો અને મહિલાઓ માટે રસ્તા પર નીકળવું મુશ્કેલ બનતું જાય છે. ખાસ કરીને રાત્રિના સમયે અનેક વિસ્તારોમાં સ્ટ્રે ડોગ્સના ટોળાં લોકો પર હુમલો કરતા હોવાના બનાવો સામે આવી રહ્યા છે.
આજનો નિર્ણય કેમ મહત્વપૂર્ણ?
આજે સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા આપવામાં આવનાર નિર્ણય દેશભરના શહેરો માટે માર્ગદર્શક બની શકે છે. કોર્ટ સ્ટ્રે ડોગ્સને ખવડાવવાના નિયમો, પ્રશાસનની જવાબદારી, સ્ટેરિલાઇઝેશન અભિયાન અને લોકોની સુરક્ષા અંગે મહત્વપૂર્ણ માર્ગદર્શન આપી શકે છે. વિશેષજ્ઞોનું માનવું છે કે આ કેસ માત્ર સ્ટ્રે ડોગ્સનો મુદ્દો નથી, પરંતુ “જાહેર સુરક્ષા સામે પ્રાણી અધિકાર” જેવા મોટા પ્રશ્ન સાથે જોડાયેલો છે.
શું આવી શકે છે કોર્ટનો નિર્ણય?
કાનૂની નિષ્ણાતોના મતે સુપ્રીમ કોર્ટ કેટલીક મહત્વપૂર્ણ માર્ગદર્શિકાઓ જાહેર કરી શકે છે:
ડોગ ફીડિંગ માટે નિર્ધારિત ઝોન બનાવવાનો આદેશ
મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનને સ્ટેરિલાઇઝેશન અભિયાન તેજ કરવાનો નિર્દેશ
જાહેર સ્થળોએ સુરક્ષા માટે ખાસ વ્યવસ્થા
ડોગ બાઈટ કેસમાં જવાબદારી નક્કી કરવાની વ્યવસ્થા
એનિમલ વેલફેર અને પબ્લિક સેફ્ટી વચ્ચે સંતુલન , હવે સમગ્ર દેશની નજર સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણય પર ટકી છે, કારણ કે આ ચુકાદો આગામી સમયમાં દેશભરમાં સ્ટ્રે ડોગ્સને લઈને નીતિઓ અને નિયમોમાં મોટા ફેરફાર લાવી શકે છે.
