NEET-UG 2026ની પુનઃપરીક્ષા પહેલા સુપ્રીમ કોર્ટે એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય આપ્યો છે. કોર્ટે નેશનલ ટેસ્ટિંગ એજન્સી (NTA)ને 21 જૂને યોજાનારી NEET-UG 2026ની પુનઃપરીક્ષા હાલની પેન-એન્ડ-પેપર પદ્ધતિને બદલે કમ્પ્યુટર બેઝ્ડ ટેસ્ટ (CBT) મોડમાં યોજવાનો આદેશ આપવાનો ઇનકાર કર્યો છે. આ સાથે જ 21 જૂને યોજાનારી પરીક્ષા અગાઉની જેમ જ ઓફલાઇન પદ્ધતિથી લેવામાં આવશે તે લગભગ સ્પષ્ટ થઈ ગયું છે. જસ્ટિસ પી.એસ. નરસિંહા અને જસ્ટિસ અરવિંદ કુમારની બેન્ચ સમક્ષ આ મામલાની સુનાવણી થઈ હતી. અરજીમાં માંગ કરવામાં આવી હતી કે પેપર લીક જેવા ગંભીર વિવાદોને ધ્યાનમાં રાખીને NEETની પુનઃપરીક્ષા CBT મોડમાં લેવાય. જોકે કોર્ટે આ તબક્કે કોઈપણ પ્રકારનો ફેરફાર કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો અને મામલાની આગામી સુનાવણી જુલાઈ સુધી મુલતવી રાખી હતી. આ અરજી રાષ્ટ્રીય જનતા દળ (RJD)ના ધારાસભ્ય સુધાકર સિંહ દ્વારા દાખલ કરવામાં આવી હતી. અરજીમાં NEET પરીક્ષા વ્યવસ્થામાં અનેક સુધારાની માંગ કરવામાં આવી હતી. જોકે સોમવારની સુનાવણી દરમિયાન અરજદારના વકીલે માત્ર એક જ મુદ્દા પર ભાર મૂક્યો હતો કે પુનઃપરીક્ષા CBT મોડમાં યોજવી જોઈએ.
વકીલે કોર્ટ સમક્ષ દલીલ કરી હતી કે પેપર લીક જેવી ઘટનાઓને રોકવા માટે કમ્પ્યુટર આધારિત પરીક્ષા વધુ સુરક્ષિત વિકલ્પ બની શકે છે. પરંતુ કોર્ટે નોંધ્યું કે આ પ્રકારની માંગ અગાઉ પણ તેની સમક્ષ આવી ચૂકી છે અને અગાઉ સમાન અરજીઓ ફગાવી દેવામાં આવી હતી. સુનાવણી દરમિયાન કોર્ટે NTA હાલમાં કઈ પરિસ્થિતિમાં કામ કરી રહી છે તેનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. કોર્ટે કહ્યું કે NEET-UG 2026 પહેલેથી જ રદ થઈ ચૂકી છે અને હવે ફરીથી પરીક્ષા યોજવાની જવાબદારી NTA પર છે. આવી સ્થિતિમાં પરીક્ષાની આખી પદ્ધતિમાં છેલ્લી ઘડીએ ફેરફાર કરવો વ્યવહારિક રીતે મુશ્કેલ બની શકે છે. બેન્ચે અવલોકન કર્યું કે પરીક્ષા સત્તાવાળાઓ પર હાલમાં ભારે દબાણ છે. પેપર લીકના આરોપો, પરીક્ષા રદ થવી અને ફરીથી પરીક્ષા યોજવાની પ્રક્રિયા વચ્ચે અચાનક ફોર્મેટ બદલવાનો નિર્ણય વધુ મુશ્કેલીઓ ઊભી કરી શકે છે.
થોડા દિવસ પહેલાં જ સુપ્રીમ કોર્ટે NEET-UG 2026 રદ થવા અંગે ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. કોર્ટે આ સમગ્ર ઘટનાને વિદ્યાર્થીઓ અને તેમના પરિવારો માટે “ખૂબ જ આઘાતજનક” ગણાવી હતી. 29 મેના રોજ થયેલી સુનાવણી દરમિયાન કોર્ટે NTAની જવાબદારી અને પરીક્ષા વ્યવસ્થાની ખામીઓ અંગે પણ કડક ટિપ્પણીઓ કરી હતી. કોર્ટે કહ્યું હતું કે જો જવાબદારી નક્કી નહીં થાય તો આવી ઘટનાઓ ફરીથી બનતી રહેશે. માત્ર નિયમોમાં ફેરફાર કરવાથી સમસ્યા હલ નહીં થાય, પરંતુ જવાબદાર અધિકારીઓ સામે કાર્યવાહી પણ જરૂરી છે. આ દરમિયાન NTAએ કોર્ટમાં દાખલ કરેલા સોગંદનામામાં જણાવ્યું હતું કે NEET-UG હાલમાં તેની એકમાત્ર મોટી પરીક્ષા છે જે હજુ પણ પેન-એન્ડ-પેપર મોડમાં લેવામાં આવે છે. NTAએ સ્વીકાર્યું હતું કે NEET-UG 2024ના વિવાદ બાદ રચાયેલી નિષ્ણાત સમિતિએ પરીક્ષાને CBT મોડમાં ખસેડવાની ભલામણ કરી હતી.
એજન્સીએ કોર્ટને જણાવ્યું હતું કે આ મુદ્દે કેન્દ્રીય આરોગ્ય મંત્રાલય અને નેશનલ મેડિકલ કમિશન સાથે ચર્ચા ચાલી રહી છે. જોકે હાલના પરીક્ષા ચક્ર દરમિયાન કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવશે નહીં અને ભવિષ્યમાં આ અંગે નિર્ણય લેવામાં આવી શકે છે. સાથે જ NTAએ પરીક્ષા સુરક્ષા વધારવા માટે અનેક સુધારાઓની પણ માહિતી આપી હતી. તેમાં AI આધારિત CCTV મોનિટરિંગ, મોબાઇલ જામર, સાયબર સુરક્ષા મજબૂત બનાવવી, સુરક્ષિત પરીક્ષા કેન્દ્રો અને ટેકનોલોજીનો વધુ ઉપયોગ જેવા પગલાં સામેલ છે. ઉલ્લેખનીય છે કે પેપર લીકના આરોપો બાદ 12 મેના રોજ NEET-UG 2026 રદ કરવામાં આવી હતી. હવે તેની પુનઃપરીક્ષા 21 જૂને યોજાવાની છે, જ્યારે CBI દ્વારા કથિત પેપર લીક અને છેતરપિંડી રેકેટની તપાસ હજુ પણ ચાલુ છે. હવે જુલાઈમાં થનારી આગામી સુનાવણીમાં પરીક્ષા વ્યવસ્થાના લાંબા ગાળાના સુધારાઓ અંગે મહત્વપૂર્ણ ચર્ચા થવાની શક્યતા છે.
