હોટલ-રેસ્ટોરન્ટથી લઈને નાના વેપારીઓને મોટી રાહત, ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓએ કોમર્શિયલ LPG સિલિન્ડરના ભાવમાં કર્યો મોટો ઘટાડો; ઘરેલુ ગેસ સિલિન્ડરના ભાવ યથાવત્
જુલાઈ મહિનાના પ્રથમ જ દિવસે દેશભરના વેપારીઓ અને કોમર્શિયલ ગેસ સિલિન્ડરનો ઉપયોગ કરતા લાખો ગ્રાહકો માટે રાહતના સમાચાર આવ્યા છે. સરકારી ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓએ 1 જુલાઈથી 19 કિલોના કોમર્શિયલ LPG ગેસ સિલિન્ડરના ભાવમાં મોટો ઘટાડો જાહેર કર્યો છે. છેલ્લા કેટલાક મહિનાથી સતત વધી રહેલા ભાવ બાદ હવે પ્રથમ વખત ગ્રાહકોને નોંધપાત્ર રાહત મળી છે. જોકે, 14.2 કિલોના ઘરેલુ રસોઈ ગેસ (ડોમેસ્ટિક LPG) સિલિન્ડરના ભાવમાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી અને તે અગાઉના દરે જ મળશે.
તેલ કંપનીઓ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા નવા દરો મુજબ દિલ્હીમાં 19 કિલોના કોમર્શિયલ LPG સિલિન્ડરની કિંમતમાં લગભગ 183.50 રૂપિયાનો ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે. આ ઘટાડા બાદ દિલ્હીમાં કોમર્શિયલ સિલિન્ડરનો નવો ભાવ અંદાજે 2,930 રૂપિયા થયો છે. મુંબઈ, કોલકાતા, ચેન્નાઈ સહિત દેશના અન્ય મોટા શહેરોમાં પણ અલગ-અલગ દરે ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે. સૌથી વધુ લાભ હોટલ, રેસ્ટોરન્ટ, કેટરિંગ વ્યવસાય, ઔદ્યોગિક રસોડાં અને નાના વેપારીઓને મળશે, કારણ કે તેઓ રોજિંદા ઉપયોગમાં કોમર્શિયલ સિલિન્ડરનો જ ઉપયોગ કરે છે.
ગયા કેટલાક મહિનાઓ દરમિયાન પશ્ચિમ એશિયામાં સર્જાયેલા તણાવ, કાચા તેલના વધતા ભાવ અને સપ્લાય ચેઇન પર પડેલા પ્રભાવને કારણે કોમર્શિયલ LPGના ભાવમાં સતત વધારો જોવા મળ્યો હતો. ખાસ કરીને ઈરાન-મધ્ય પૂર્વ સંકટ બાદ ભારતમાં LPGની આયાત પર દબાણ વધ્યું હતું, જેના કારણે હોટલ અને રેસ્ટોરન્ટ ઉદ્યોગને ભારે આર્થિક ફટકો પડ્યો હતો. હવે સપ્લાય સ્થિતિમાં સુધારો થતાં ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓએ ભાવ ઘટાડવાનો નિર્ણય લીધો છે.
ભાવ ઘટાડા બાદ દેશભરના વેપારી વર્ગમાં ખુશી જોવા મળી રહી છે. નાના હોટલ સંચાલકો, ચા-નાસ્તાની દુકાનો, મેસ, કેન્ટીન અને કેટરિંગ વ્યવસાય સાથે જોડાયેલા લોકોનું કહેવું છે કે છેલ્લા કેટલાક મહિનાથી ગેસના વધતા ખર્ચને કારણે વ્યવસાય ચલાવવો મુશ્કેલ બની ગયો હતો. હવે કોમર્શિયલ સિલિન્ડરના ભાવ ઘટતાં તેમની કામગીરીનો ખર્ચ ઘટશે અને તેનો સીધો લાભ વેપારને મળશે. જોકે ઘણા વેપારીઓનું માનવું છે કે જો આગામી મહિનાઓમાં પણ ભાવ સ્થિર રહેશે તો જ ગ્રાહકોને પણ તેનો લાભ મળી શકશે.
બીજી તરફ ઘરેલુ ગ્રાહકો માટે આ વખતે કોઈ રાહત જાહેર કરવામાં આવી નથી. 14.2 કિલોના ઘરેલુ LPG સિલિન્ડરના ભાવમાં કોઈ ઘટાડો કે વધારો કરવામાં આવ્યો નથી. એટલે કે સામાન્ય પરિવારોને રસોઈ ગેસ માટે પહેલાની જેમ જ કિંમત ચૂકવવી પડશે. છેલ્લા કેટલાક સમયથી ઘરેલુ સિલિન્ડરના ભાવમાં ઘટાડાની માંગ ઉઠી રહી હતી, પરંતુ જુલાઈ મહિનાની શરૂઆતમાં પણ સરકારે ઘરેલુ ગ્રાહકોને કોઈ રાહત આપી નથી.
દર મહીનાની પ્રથમ તારીખે સરકારી ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલના ભાવ, ડોલર સામે રૂપિયાની સ્થિતિ, પરિવહન ખર્ચ અને આયાત ખર્ચને ધ્યાનમાં રાખીને LPGના નવા દર જાહેર કરે છે. કેટલીકવાર ભાવમાં વધારો થાય છે તો કેટલીકવાર ઘટાડો કરવામાં આવે છે. આ વખતે કોમર્શિયલ ગ્રાહકોને મોટી રાહત મળી છે, જ્યારે ઘરેલુ ગ્રાહકો માટે સ્થિતિ યથાવત્ રાખવામાં આવી છે.
ભારત પોતાની LPG જરૂરિયાતનો મોટો હિસ્સો આયાત દ્વારા પૂર્ણ કરે છે. દેશના કુલ LPG આયાતનો મોટો ભાગ મધ્ય પૂર્વના દેશોમાંથી આવે છે. તેથી આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકીય તણાવ, યુદ્ધ જેવી પરિસ્થિતિ, સમુદ્રી માર્ગોમાં અવરોધ અથવા કાચા તેલના ભાવમાં વધારો સીધી અસર ભારતીય બજારમાં LPGના ભાવ પર કરે છે. છેલ્લા કેટલાક મહિનામાં આવી જ પરિસ્થિતિ સર્જાતા કોમર્શિયલ સિલિન્ડરના ભાવમાં મોટો ઉછાળો આવ્યો હતો. હવે સપ્લાય સામાન્ય થતાં કિંમતોમાં ઘટાડો નોંધાયો છે.
નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર કોમર્શિયલ LPG સસ્તું થવાથી રેસ્ટોરન્ટ, હોટલ અને ફૂડ સર્વિસ ઉદ્યોગના ઓપરેશનલ ખર્ચમાં ઘટાડો થશે. જો આ ઘટાડો લાંબા સમય સુધી યથાવત્ રહેશે તો કેટલાક વેપારીઓ ગ્રાહકોને પણ રાહત આપી શકે છે. જોકે ઘણા સ્થળોએ છેલ્લા મહિનાઓમાં વધેલા અન્ય ખર્ચ—જેમ કે કાચા માલ, મજૂરી અને પરિવહન, હજુ પણ ઊંચા હોવાથી મેનૂના ભાવમાં તરત ઘટાડો થવાની શક્યતા ઓછી માનવામાં આવે છે.
ગેસ સિલિન્ડરના ભાવમાં થયેલો આ ઘટાડો એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે દેશમાં મોંઘવારીને લઈને સામાન્ય લોકોમાં ચિંતા છે. વેપારીઓનું માનવું છે કે જો ઊર્જા સંબંધિત ખર્ચમાં ઘટાડો ચાલુ રહેશે તો તેની સકારાત્મક અસર અન્ય ક્ષેત્રો પર પણ પડી શકે છે. ખાસ કરીને નાના ઉદ્યોગો અને સેવા ક્ષેત્રને આ નિર્ણયથી સીધી રાહત મળશે.
જુલાઈ મહિનાની નવી કિંમત મુજબ દિલ્હી, મુંબઈ, કોલકાતા અને ચેન્નાઈ સહિત દેશના મોટા શહેરોમાં કોમર્શિયલ સિલિન્ડરના ભાવમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે. શહેર પ્રમાણે પરિવહન ખર્ચ અને સ્થાનિક કરને કારણે અંતિમ કિંમતમાં થોડો તફાવત જોવા મળે છે, પરંતુ લગભગ તમામ મોટા શહેરોમાં ગ્રાહકોને રાહત મળી છે.
ઊર્જા ક્ષેત્રના જાણકારોનું કહેવું છે કે જો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલના ભાવ સ્થિર રહેશે અને મધ્ય પૂર્વમાં કોઈ નવો તણાવ ઊભો નહીં થાય તો આગામી મહિનાઓમાં પણ LPGના ભાવમાં સ્થિરતા રહી શકે છે. પરંતુ જો વૈશ્વિક બજારમાં ફરી અસ્થિરતા આવશે તો ભાવમાં ફરી ફેરફાર થવાની શક્યતા નકારી શકાય નહીં. તેથી વેપારીઓ અને ગ્રાહકો બંનેએ દર મહિનાની પ્રથમ તારીખે જાહેર થતા નવા દરો પર નજર રાખવી જરૂરી રહેશે.
આ રીતે જુલાઈ મહિનાની શરૂઆત વેપારી વર્ગ માટે રાહતના સમાચાર લઈને આવી છે. કોમર્શિયલ LPG સિલિન્ડર સસ્તો થતાં લાખો વેપારીઓનો ખર્ચ ઘટશે, જ્યારે ઘરેલુ ગ્રાહકોને હજુ પણ ભાવ ઘટાડાની રાહ જોવી પડશે. આગામી મહિનાઓમાં આંતરરાષ્ટ્રીય બજારની સ્થિતિ અને સરકારની નીતિ મુજબ LPGના ભાવમાં વધુ ફેરફાર થઈ શકે છે, પરંતુ હાલ માટે કોમર્શિયલ ગ્રાહકો માટે આ નિર્ણય મોટી રાહત સમાન માનવામાં આવી રહ્યો છે.
