અમેરિકા અને ઈઝરાયલ વચ્ચેના સંબંધોને લઈને અમેરિકાના ઉપપ્રમુખ જેડી વેન્સના એક નિવેદન બાદ નવી રાજદ્વારી ચર્ચા શરૂ થઈ છે. વેન્સે અમેરિકાને ઈઝરાયલનો સૌથી શક્તિશાળી અને મુખ્ય સહયોગી ગણાવ્યો હતો, પરંતુ ઈઝરાયલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂએ આ દાવા સાથે સંપૂર્ણ સહમતિ વ્યક્ત કરી નથી.તેમણે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું કે અમેરિકા ઈઝરાયલનો મહત્વપૂર્ણ મિત્ર છે, પરંતુ તે એકમાત્ર મિત્ર નથી. ભારત સહિત અનેક દેશો ઈઝરાયલ સાથે મજબૂત રીતે ઉભા છે અને મુશ્કેલ સમયમાં સતત સહયોગ આપતા રહ્યા છે.
તાજેતરમાં અમેરિકા-ઈરાન સમજૂતી અને પશ્ચિમ એશિયાની બદલાતી પરિસ્થિતિને લઈને અમેરિકામાં પણ અલગ-અલગ મતો સામે આવ્યા છે.આ દરમિયાન જેડી વેન્સે એક નિવેદનમાં કહ્યું હતું કે અમેરિકા જ ઈઝરાયલનો સૌથી મોટો,શક્તિશાળી સાથી છે. તેમના નિવેદનને અનેક રાજકીય વિશ્લેષકોએ અમેરિકાના વૈશ્વિક પ્રભાવ સાથે જોડીને જોયું હતું. જોકે નેતન્યાહૂએ આ મુદ્દે પોતાની અલગ જ દૃષ્ટિ રજૂ કરી.નેતન્યાહૂએ કહ્યું કે અમેરિકા સાથે ઈઝરાયલના ઐતિહાસિક અને વ્યૂહાત્મક સંબંધો ખૂબ મજબૂત છે અને બંને દેશો અનેક ક્ષેત્રોમાં સાથે કામ કરે છે. તેમ છતાં તેમણે ભારપૂર્વક ઉમેર્યું કે ઈઝરાયલ માત્ર એક જ દેશ પર નિર્ભર નથી. ભારત જેવા વિશ્વસનીય મિત્રો સાથે ઈઝરાયલના સંબંધો સતત મજબૂત બન્યા છે અને અનેક વૈશ્વિક પડકારોમાં ભારતે ઈઝરાયલનો ખુલ્લેઆમ અથવા રાજદ્વારી સ્તરે સહયોગ કર્યો છે.
વડાપ્રધાને ભારતનો ઉલ્લેખ કરતાં જણાવ્યું કે ભારત સાથે ઈઝરાયલના સંબંધો માત્ર રાજકીય નથી, પરંતુ સંરક્ષણ, કૃષિ, ટેક્નોલોજી, પાણી વ્યવસ્થાપન, સાયબર સુરક્ષા, વેપાર અને નવીનતા જેવા અનેક ક્ષેત્રોમાં સતત વિસ્તરી રહ્યા છે. બંને દેશો વચ્ચે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ઉચ્ચસ્તરીય મુલાકાતો, વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી વધુ મજબૂત બની છે.રાજકીય નિરીક્ષકોનું માનવું છે કે નેતન્યાહૂનું આ નિવેદન માત્ર જેડી વેન્સને જવાબ આપવા પૂરતું નથી, પરંતુ તે વિશ્વ સમક્ષ એવો સંદેશ પણ છે કે ઈઝરાયલ પોતાની વિદેશ નીતિને બહુમુખી ભાગીદારી પર આધારિત રાખવા માંગે છે. અમેરિકા મહત્વપૂર્ણ ભાગીદાર હોવા છતાં ભારત, યુરોપ અને અન્ય મિત્ર દેશો સાથેના સંબંધોને પણ ઈઝરાયલ સમાન મહત્ત્વ આપે છે.
ભારત અને ઈઝરાયલ વચ્ચેના સંબંધોમાં છેલ્લા દાયકામાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. સંરક્ષણ સોદા, ડ્રોન ટેક્નોલોજી, કૃષિ વિકાસ,પાણી બચત, સ્ટાર્ટઅપ સહકાર, આંતરિક સુરક્ષા જેવા ક્ષેત્રોમાં બંને દેશો સતત સાથે કામ કરી રહ્યા છે. આતંકવાદ સામેની લડતમાં પણ બંને દેશો એકબીજાના સહયોગી માનવામાં આવે છે.વિશેષજ્ઞોનું કહેવું છે કે નેતન્યાહૂ દ્વારા ભારતનું નામ જાહેરમાં લેવાથી ભારત-ઈઝરાયલ સંબંધોને વધુ રાજદ્વારી મહત્વ મળ્યું છે. આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે પશ્ચિમ એશિયામાં સુરક્ષા અને રાજકીય સમીકરણો ઝડપથી બદલાઈ રહ્યા છે અને વિવિધ દેશો પોતાની વિદેશ નીતિને નવી દિશા આપી રહ્યા છે.
આ સમગ્ર ઘટનાક્રમે અમેરિકા અને ઈઝરાયલ વચ્ચે ચાલી રહેલી નીતિગત ચર્ચાઓને પણ ફરી કેન્દ્રમાં લાવી છે. જોકે નેતન્યાહૂએ સ્પષ્ટ કર્યું કે અમેરિકા સાથેના સંબંધો મજબૂત છે, પરંતુ સાથે જ તેમણે દુનિયાને યાદ અપાવ્યું કે ઈઝરાયલ પાસે ભારત જેવા વિશ્વસનીય મિત્રો પણ છે, જે વિવિધ આંતરરાષ્ટ્રીય મુદ્દાઓ પર તેની સાથે ઊભા રહે છે.
