ભારતીય શેરબજારમાં છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી ચાલતી સતત વેચવાલીના કારણે વૈશ્વિક માર્કેટ કેપમાં ભારતનો હિસ્સો નોંધપાત્ર રીતે ઘટ્યો છે. તાજેતરના આંકડા મુજબ, ભારતનો ગ્લોબલ માર્કેટ કેપમાં હિસ્સો હવે 3 ટકાથી નીચે આવી ગયો છે, જે છેલ્લા ચાર વર્ષમાં પહેલીવાર જોવા મળ્યું છે. 30 માર્ચ સુધીના આંકડા અનુસાર ભારતનો હિસ્સો 2.98 ટકા પર આવી ગયો છે, જે ફેબ્રુઆરી 2022 પછીનું સૌથી નીચું સ્તર ગણાય છે. જુલાઈ 2024માં ભારતનો વૈશ્વિક માર્કેટ કેપમાં હિસ્સો 4.57 ટકા જેટલો ઊંચો રહ્યો હતો, પરંતુ ત્યારબાદ સતત ઘટાડાનો ટ્રેન્ડ જોવા મળ્યો છે. ડિસેમ્બર 2024ના અંતે આ હિસ્સો 4.20 ટકા રહ્યો હતો, જે વધુ ઘટીને ડિસેમ્બર 2025માં 3.50 ટકા થયો અને હવે 3 ટકા નીચે પહોંચી ગયો છે. આ ઘટાડો માત્ર ટકાવારીમાં જ નહીં, પરંતુ કુલ માર્કેટ વેલ્યૂમાં પણ સ્પષ્ટ દેખાઈ રહ્યો છે.
બીએસઈમાં લિસ્ટેડ કંપનીઓની સંયુક્ત માર્કેટ કેપ ડિસેમ્બર 2025ના અંતે 5.30 ટ્રિલિયન ડોલર હતી, જે 30 માર્ચ સુધીમાં આશરે 15 ટકા ઘટીને 4.36 ટ્રિલિયન ડોલર રહી ગઈ છે. સપ્ટેમ્બર 2024માં 5.66 ટ્રિલિયન ડોલરની ઓલટાઈમ હાઈ સપાટીથી જોવામાં આવે તો હાલનો માર્કેટ કેપ લગભગ 23 ટકા ઘટ્યો છે. આ ઘટાડો રોકાણકારોની ઘટતી વિશ્વસનીયતા અને વૈશ્વિક પરિસ્થિતિઓની અસર દર્શાવે છે. આ ઘટાડા પાછળ અનેક આંતરરાષ્ટ્રીય અને સ્થાનિક પરિબળો જવાબદાર છે. ખાસ કરીને અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલતા તણાવ અને યુદ્ધ જેવી સ્થિતિએ વૈશ્વિક ઈક્વિટી માર્કેટમાં અનિશ્ચિતતા ઊભી કરી છે. તેના કારણે રોકાણકારો વધુ સાવચેત બન્યા છે અને જોખમ ઘટાડવા માટે શેરોમાંથી નાણાં કાઢી રહ્યા છે.
ઉપરાંત, ક્રુડ તેલના વધતા ભાવને કારણે ભારતની આર્થિક સ્થિતિ પર દબાણ વધવાની ભીતિ પણ રોકાણકારોને અસર કરી રહી છે. આ પરિસ્થિતિમાં વિદેશી સંસ્થાગત રોકાણકારોએ માત્ર વર્તમાન મહિનામાં જ 12 અબજ ડોલરથી વધુના શેર વેચી નાખ્યા છે. 2024ના મધ્ય સમયથી ભારતીય બજાર અનેક પડકારોનો સામનો કરી રહ્યું છે. તેમાં ઊંચા મૂલ્યાંકન, કંપનીઓના નબળા અર્નિંગ્સ, રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ અને અમેરિકાના ટેરિફ જેવા મુદ્દાઓનો સમાવેશ થાય છે. સાથે સાથે, ડોલર સામે રૂપિયાના અવમૂલ્યનને કારણે પણ વિદેશી રોકાણકારોમાં નકારાત્મકતા વધી છે. ઈરાન-ઈઝરાયલ સંઘર્ષની અસર માત્ર ભારત પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ વિશ્વભરના મોટા ભાગના ઈક્વિટી માર્કેટ્સમાં પણ ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે. તેમ છતાં, માર્કેટ કેપના આધારે ભારત હજી પણ વિશ્વના ટોચના 10 દેશોમાં પોતાનું સ્થાન જાળવી રાખે છે. એકંદરે, વૈશ્વિક અસ્થિરતા અને સ્થાનિક પડકારોના સંયોજનને કારણે ભારતીય શેરબજાર દબાણ હેઠળ છે. જો આ પરિસ્થિતિ લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહે, તો બજારમાં વધુ અસ્થિરતા આવવાની સંભાવના છે.
