ભારત અને ચીન વચ્ચે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા સરહદી વિવાદ વચ્ચે અરુણાચલ પ્રદેશમાંથી એક ચિંતાજનક અહેવાલ સામે આવ્યો છે. અરુણાચલ પ્રદેશના અપર સુબનસિરી જિલ્લાના સરહદી વિસ્તારમાં રહેતા ‘નાહ’ (Nah) આદિવાસી સમુદાયે દાવો કર્યો છે કે ચીનની પીપલ્સ લિબરેશન આર્મી (PLA) છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી લાઇન ઓફ એક્ચ્યુઅલ કંટ્રોલ (LAC) નજીક ભારતીય જમીન પર ધીમે-ધીમે આગળ વધી રહી છે. આદિવાસી સંગઠન ‘નાહ વેલ્ફેર સોસાયટી’એ આ મામલે જિલ્લા પ્રશાસનને સત્તાવાર રજૂઆત કરીને તપાસ અને જરૂરી કાર્યવાહી કરવાની માંગ કરી છે.સંગઠનના જણાવ્યા અનુસાર, છેલ્લા છ વર્ષમાં ચીની સૈનિકોએ તેમના પૂર્વજોની ખેતીલાયક જમીન, પશુઓના ચરાણ વિસ્તાર અને પરંપરાગત ઉપયોગમાં આવતી ઘણી જગ્યાઓ પર ગેરકાયદેસર રીતે કબજો જમાવ્યો છે. સ્થાનિક લોકોનું કહેવું છે કે ચીન છેલ્લા 10થી 15 વર્ષથી આ વિસ્તારમાં પોતાની હાજરી વધારવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું હતું, પરંતુ વર્ષ 2020માં ગલવાન ખીણમાં થયેલી હિંસક અથડામણ બાદ ચીની સેનાની ગતિવિધિઓમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે.
નાહ વેલ્ફેર સોસાયટીએ જિલ્લા વહીવટીતંત્રને પાંચ એવા વિસ્તારોની યાદી પણ સોંપી છે, જ્યાં તેમના દાવા મુજબ વર્ષ 2020 સુધી ભારતનું સંપૂર્ણ નિયંત્રણ હતું, પરંતુ હવે ત્યાં ચીનની ગતિવિધિઓ વધી ગઈ છે. આ વિસ્તારોમાં ઓયિંગ, પોત્રંગ, તિન્દિનતાંગ, પનિઆર (ચુઝાર્ટા વિસ્તાર) અને મરપન (મર્નાફે)નો સમાવેશ થાય છે. આ પૈકી ઓયિંગને વ્યૂહાત્મક રીતે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ વિસ્તાર માનવામાં આવે છે. જ્યારે પોત્રંગ એક પવિત્ર તળાવ છે, જેને સ્થાનિક આદિવાસીઓ ધાર્મિક સ્થળ તરીકે માને છે. તિન્દિનતાંગ તાક્સિંગ હેડક્વાર્ટરની નજીક આવેલો વિસ્તાર છે, જ્યારે પનિઆર અને મરપન વિસ્તારોમાં પણ સ્થાનિકોના જણાવ્યા મુજબ ચીની સૈનિકોની અવરજવર વધી છે. નાહ વેલ્ફેર સોસાયટીના અધ્યક્ષ કેરુ ચાદરે જણાવ્યું કે સ્થાનિક લોકોને ભારતીય સેના પર સંપૂર્ણ વિશ્વાસ છે અને સેનાએ વર્ષોથી સરહદની સુરક્ષા માટે મહત્વપૂર્ણ કામગીરી કરી છે. જોકે તેમણે દાવો કર્યો કે ચીન જે ઝડપે સરહદ તરફ આગળ વધી રહ્યું છે, તે ચિંતાજનક છે. તેમના શબ્દોમાં, “અમે દરરોજ ઇંચ-ઇંચ કરીને અમારી માતૃભૂમિ ગુમાવી રહ્યા છીએ. કેટલાક વિસ્તારોમાં ચીની સેનાએ પાકા રસ્તા અને સૈન્ય કેમ્પ પણ બનાવી દીધા હોવાનો અમારો દાવો છે.”
આ મુદ્દે નાચો વિધાનસભા વિસ્તારના ધારાસભ્ય નાકાપ નાલોએ પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. તેમણે જણાવ્યું કે જો સ્થાનિક લોકો દ્વારા કરવામાં આવેલા આક્ષેપો સાચા હોય તો તે માત્ર અરુણાચલ પ્રદેશ માટે જ નહીં પરંતુ સમગ્ર દેશની સુરક્ષા અને સંપ્રભુતા માટે ગંભીર મુદ્દો બની શકે છે. તેમણે જિલ્લા પ્રશાસન અને સંબંધિત સુરક્ષા એજન્સીઓને આ દાવાઓની સત્તાવાર તપાસ કરીને હકીકત લોકો સમક્ષ લાવવાની અપીલ કરી છે. જોકે, અત્યાર સુધી અરુણાચલ પ્રદેશ સરકાર, ભારતીય સેના અથવા કેન્દ્ર સરકાર તરફથી આ દાવાઓ અંગે કોઈ સત્તાવાર પુષ્ટિ કે નિવેદન જાહેર કરવામાં આવ્યું નથી. તેથી સ્થાનિક આદિવાસી સમુદાયના આક્ષેપોની સ્વતંત્ર રીતે પુષ્ટિ થઈ નથી અને તપાસ બાદ જ વાસ્તવિક સ્થિતિ સ્પષ્ટ થઈ શકશે.
ચીન લાંબા સમયથી અરુણાચલ પ્રદેશ પર પોતાનો દાવો કરતું આવ્યું છે. બેઇજિંગ અરુણાચલ પ્રદેશને ‘ઝાંગનાન’ અથવા ‘દક્ષિણ તિબેટ’ તરીકે ઓળખાવે છે અને સમયાંતરે નકશામાં ફેરફાર કરવો, ભારતીય વિસ્તારોના નામ બદલવા અથવા અરુણાચલના રહેવાસીઓને સ્ટેપલ વિઝા આપવાની જેવી કાર્યવાહી કરતું રહ્યું છે. બીજી તરફ ભારત સતત સ્પષ્ટ કરતું આવ્યું છે કે અરુણાચલ પ્રદેશ દેશનો અભિન્ન અને અવિભાજ્ય ભાગ છે અને તેની સંપ્રભુતા સાથે કોઈપણ પ્રકારનું સમાધાન શક્ય નથી. ભારતે અગાઉ પણ ચીનના આવા તમામ દાવાઓને સ્પષ્ટપણે ફગાવ્યા છે.
તાજેતરમાં સ્થાનિક આદિવાસી સમુદાય દ્વારા કરવામાં આવેલી રજૂઆત બાદ સરહદી વિસ્તારોની સુરક્ષા અને ત્યાંની વાસ્તવિક પરિસ્થિતિ ફરી ચર્ચામાં આવી છે. હવે સૌની નજર સરકાર અને સુરક્ષા એજન્સીઓની તપાસ પર છે. જો આક્ષેપોમાં કોઈ સત્યતા હશે તો તે સરહદી સુરક્ષા માટે ગંભીર મુદ્દો બની શકે છે, જ્યારે જો આ દાવાઓ ખોટા સાબિત થશે તો તે અંગે પણ સ્પષ્ટતા થવી જરૂરી રહેશે. હાલમાં આ સમગ્ર મામલો તપાસના તબક્કામાં છે અને સત્તાવાર પુષ્ટિ બાદ જ વાસ્તવિક સ્થિતિ સ્પષ્ટ થઈ શકશે.
