નેપાળ-તિબેટ સરહદ નજીક આવેલા રસુવા જિલ્લામાં અચાનક આવેલા ભયાનક પૂરે વિનાશ મચાવી દીધો છે. ભોટેકોશી અને ત્રિશૂલી નદીમાં આવેલા તેજ પ્રવાહમાં અનેક મકાનો, રસ્તાઓ, પુલો અને હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટ તણાઈ ગયા છે. 100થી વધુ લોકોના મોત અને 1000થી વધુ લોકો ગુમ હોવાના અહેવાલ વચ્ચે 133 ભારતીયો સહિત મોટી સંખ્યામાં કૈલાશ માનસરોવર યાત્રીઓનો સંપર્ક તૂટી ગયો છે. નેપાળમાં મોટા પાયે સર્ચ અને રેસ્ક્યુ ઓપરેશન ચાલુ છે, જ્યારે ભારતે 10 ટન માનવીય સહાય અને જરૂરી દવાઓ મોકલી છે. આ કુદરતી આપત્તિની અસર બિહાર અને ઉત્તર પ્રદેશ સુધી પહોંચી શકે તેવી આશંકાને કારણે સરહદી વિસ્તારોમાં પણ એલર્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે.
- નેપાળ-તિબેટ સરહદ નજીક રસુવા જિલ્લામાં બુધવારે સવારે અચાનક વિનાશક પૂર આવ્યું અને ભારે તબાહી મચી ગઈ.
- ભોટેકોશી અને ત્રિશૂલી નદીમાં પાણીનો અચાનક અને તેજ પ્રવાહ આવતા નદી કિનારાના અનેક વિસ્તારો પૂરની ઝપેટમાં આવી ગયા.
- પ્રાથમિક અહેવાલો મુજબ 100થી વધુ લોકોના મોત થયા છે, જ્યારે 1000થી વધુ લોકો ગુમ હોવાનું જણાવાઈ રહ્યું છે.
- ગુમ થયેલા લોકોમાં 133 ભારતીય નાગરિકો સહિત મોટી સંખ્યામાં વિદેશી પ્રવાસીઓ અને કૈલાશ માનસરોવર યાત્રીઓનો સમાવેશ થાય છે.
- કેટલાક અપડેટમાં 105 ભારતીય નાગરિકો અને 37 NRI સહિત લગભગ 500 લોકો ગુમ હોવાનું પણ જણાવાયું છે. વિવિધ વિસ્તારોમાં સંપર્ક તૂટેલો હોવાથી ગુમ થયેલા લોકોનો ચોક્કસ આંકડો સતત બદલાઈ રહ્યો છે.
- નેપાળના પર્યટન વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર, મોટી સંખ્યામાં વિદેશી યાત્રિકો અને પ્રવાસીઓનો સંપર્ક તૂટ્યો છે.
- ગુમ થયેલા વિદેશી નાગરિકોમાં ભારતીયો ઉપરાંત બ્રિટિશ, મલેશિયન, દક્ષિણ આફ્રિકન, દક્ષિણ કોરિયન, અમેરિકન, ઓસ્ટ્રેલિયન અને નેધરલેન્ડના નાગરિકોનો પણ સમાવેશ થાય છે.
- કેટલાક લોકોની નાગરિકતાની હજુ સુધી ઓળખ થઈ શકી નથી.
- 13 વર્ષની બાળકી સહિત 12 બ્રિટિશ નાગરિકો પણ ગુમ હોવાનું સામે આવ્યું છે.
- આ બ્રિટિશ નાગરિકો નેપાળ-તિબેટ સરહદ નજીક એક ટૂર ગ્રુપ સાથે મુસાફરી કરી રહ્યા હતા.
- કૈલાશ માનસરોવર યાત્રા પર જનારા અને પરત ફરતા અનેક જૂથો પૂરના કારણે અસરગ્રસ્ત થયા છે.
- કૈલાશ માનસરોવર યાત્રા માટે નેપાળનો રસુવાગઢી માર્ગ ખૂબ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
- પૂરથી નેપાળ-ચીન સરહદ તરફ જતો માર્ગ ભારે નુકસાન પામતાં યાત્રીઓની અવરજવર અને બચાવ કામગીરીમાં મુશ્કેલી પડી રહી છે.
- કૈલાશ યાત્રા સાથે જોડાયેલા એક ગ્રુપના 77 લોકો ઇમિગ્રેશન સેન્ટર નજીક પૂરમાં ફસાયા હોવાનું જણાવાયું છે.
- આ યાત્રા સાથે જોડાયેલા અનેક લોકો પહેલેથી સુરક્ષિત રીતે પરત આવી ચૂક્યા છે, જ્યારે કેટલાક લોકો હજુ તિબેટ અને નેપાળમાં અલગ-અલગ સ્થળોએ છે.
- તમિલનાડુના લગભગ 50 યાત્રાળુઓ પણ પૂરના કારણે ફસાયા હોવાની માહિતી સામે આવી છે.
- આ યાત્રાળુઓ અલગ-અલગ વાહનોમાં મુસાફરી કરી રહ્યા હતા અને કેટલાક લોકોએ સુરક્ષિત સ્થળે આશ્રય લીધો હોવાનું જણાવાયું છે.
- તમિલનાડુના અધિકારીઓ નેપાળની સંબંધિત એજન્સીઓ સાથે સંપર્કમાં રહીને યાત્રાળુઓને બહાર કાઢવા પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.
- ગુજરાત સહિત ભારતના વિવિધ રાજ્યોના કૈલાશ માનસરોવર યાત્રીઓ અંગે પણ પૂછપરછ શરૂ કરવામાં આવી છે.
- પૂરના કારણે કૈલાશ યાત્રીઓના પરિવારજનોમાં ભારે ચિંતા જોવા મળી રહી છે.
- ભારતીય નાગરિકોની મદદ અને માહિતી માટે કાઠમંડુ સ્થિત ભારતીય દૂતાવાસે ઇમરજન્સી હેલ્પલાઇન નંબર જાહેર કર્યા છે.
- અસરગ્રસ્ત ભારતીયો અને તેમના પરિવારજનો +977 985 131 6807 અને +977 970 910 7500 પર સંપર્ક કરી શકે છે.
- નેપાળ ટુરિઝમ બોર્ડે પણ મદદ માટે ટોલ-ફ્રી નંબર 1234, હોટલાઇન 1144 અને ટુરિસ્ટ પોલીસ નંબર 9851289445 જાહેર કર્યો છે.
- પૂરના કારણે રસુવા, નુવાકોટ, ધાદિંગ, ગોરખા, ચિતવન, તનહું અને નવલપરાસી સહિતના વિસ્તારોમાં ભારે નુકસાન થયું છે.
- રસુવા, નુવાકોટ અને ધાદિંગ જિલ્લાના અનેક ગામો અને નદી કિનારાના વિસ્તારો પૂરની ઝપેટમાં આવ્યા છે.
- અનેક ઘરો કાટમાળ અને કાદવથી ભરાઈ ગયા છે, જ્યારે કેટલાક મકાનો પૂરના તેજ પ્રવાહમાં સંપૂર્ણપણે તણાઈ ગયા.
- અનેક રસ્તાઓ તૂટી ગયા છે અને પુલો ધોવાઈ જતાં ઘણા વિસ્તારોનો સંપર્ક તૂટી ગયો છે.
- પ્રાથમિક માહિતી મુજબ લગભગ 40થી 42 કિલોમીટર રસ્તાઓ અને ઓછામાં ઓછા 19 પુલોને નુકસાન થયું છે.
- રસુવા જિલ્લાની વસ્તી લગભગ 50 હજારની આસપાસ છે અને આ વિસ્તાર સૌથી વધુ અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં સામેલ છે.
- પૂરના કારણે રસુવામાં 9 બેંક શાખાઓ પણ તણાઈ ગઈ હોવાનું જણાવાયું છે.
- આ બેંક શાખાઓમાં કામ કરતા 26 કર્મચારીઓનો સંપર્ક હજુ સુધી થઈ શક્યો નથી.
- વીજળી અને ટેલિફોન સેવાઓ ઠપ થતાં બચાવ ટીમોને પણ સંપર્ક અને માહિતી મેળવવામાં મુશ્કેલી પડી રહી છે.
- નેપાળના જળવિદ્યુત ક્ષેત્રને પણ ભારે નુકસાન થયું છે.
- રસુવા અને નુવાકોટ જિલ્લામાં ઓછામાં ઓછા 13 હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટ પ્રભાવિત થયા હોવાનું જણાવાયું છે.
- લાંગટાંગ હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટને ભારે નુકસાન થયું છે અને તેનું પાવરહાઉસ પૂરના પાણીમાં ધોવાઈ ગયું હોવાનું સામે આવ્યું છે.
- લાંગટાંગ ખોલા જળવિદ્યુત પરિયોજનામાં કામ કરતા લગભગ 60 લોકો ગુમ હોવાનું જણાવાયું છે.
- તેમાં સુરંગની અંદર કામ કરી રહેલા 35 લોકોનો પણ સમાવેશ થતો હોવાનું સામે આવ્યું છે.
- પૂરના કારણ અંગે ગ્લેશિયલ લેક આઉટબર્સ્ટ ફ્લડ એટલે કે ગ્લેશિયલ તળાવ ફાટવાની આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.
- અસરગ્રસ્ત વિસ્તારમાં છેલ્લા 24 કલાકમાં ભારે વરસાદ ન નોંધાતા અધિકારીઓને શંકા છે કે તિબેટ વિસ્તારમાં કોઈ ગ્લેશિયલ તળાવ ફાટવાથી અચાનક પાણીનો વિશાળ પ્રવાહ આવ્યો હોઈ શકે.
- ગ્લેશિયલ તળાવની આસપાસ બરફ, માટી, ખડકો અને કાટમાળથી કુદરતી બંધ જેવી રચના બને છે.
- આ કુદરતી બંધ નબળો પડીને તૂટી જાય તો તળાવનું મોટું પાણી અચાનક નીચેની તરફ ધસી આવે છે.
- આ પ્રકારની અચાનક આવતી વિનાશક પૂરને ગ્લેશિયલ લેક આઉટબર્સ્ટ ફ્લડ અથવા GLOF કહેવામાં આવે છે.
- ભોટેકોશી બેસિનમાં મોટી સંખ્યામાં ગ્લેશિયલ તળાવો આવેલા હોવાથી કયું તળાવ ફાટ્યું તેની તપાસ ચાલી રહી છે.
- સેટેલાઇટ તસવીરો અને ટેકનિકલ તપાસ દ્વારા પૂરના મૂળ સ્ત્રોત સુધી પહોંચવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે.
- અધિકારીઓએ વધુ એક પૂર આવવાની આશંકા પણ વ્યક્ત કરી છે.
- જ્યાંથી અચાનક પૂરનો પ્રવાહ શરૂ થયો હતો ત્યાં હજુ પણ મોટો પાણીનો અવરોધ બન્યો હોવાની માહિતી સામે આવી છે.
- આ અવરોધ તૂટી જાય તો ફરી એકવાર ભારે પાણીનો પ્રવાહ નીચેની તરફ આવી શકે તેવી ચેતવણી આપવામાં આવી છે.
- રસુવા, નુવાકોટ, ધાદિંગ, ગોરખા અને ચિતવન સહિત નદી કિનારાના વિસ્તારોમાં રહેતા લોકોને સાવચેત રહેવા સૂચના આપવામાં આવી છે.
- લોકોને નદી કિનારે ન જવા, માછીમારી અને નદીની આસપાસ કામ કરવાનું ટાળવા માટે પણ કહેવામાં આવ્યું છે.
- નેપાળી સેના, નેપાળ પોલીસ અને સશસ્ત્ર પોલીસ દળ દ્વારા મોટા પાયે સર્ચ અને રેસ્ક્યુ ઓપરેશન શરૂ કરવામાં આવ્યું છે.
- અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં વધારાના સુરક્ષાકર્મીઓ, એમ્બ્યુલન્સ અને મેડિકલ ટીમો મોકલવામાં આવી રહી છે.
- રસુવા જિલ્લામાં બચાવ કામગીરી માટે અનેક હેલિકોપ્ટરો તૈનાત કરવામાં આવ્યા છે.
- કેટલાક અહેવાલો મુજબ 14 હેલિકોપ્ટર બચાવ કામગીરીમાં લાગેલા છે.
- જોકે, ટિમુરે વિસ્તારમાં હેલિપેડ પૂરમાં તણાઈ જતાં બચાવ માટે ગયેલા હેલિકોપ્ટરને સુરક્ષિત રીતે ઉતરવાની જગ્યા મળી નહોતી.
- પાયલટને હેલિકોપ્ટર ઉતાર્યા વિના પાછા ફરવું પડ્યું હતું.
- હેલિકોપ્ટરથી ઉપરથી જોતા કેટલાક ગામોનો મોટો ભાગ પાણી અને કાટમાળની ઝપેટમાં આવી ગયો હોવાનું સામે આવ્યું છે.
- પૂરને નજરે જોનાર એક હેલિકોપ્ટર પાયલટે 5થી 6 મીટર ઊંચા પાણીના મોજાં જોવા મળ્યાનો દાવો કર્યો છે.
- પાયલટના જણાવ્યા મુજબ શરૂઆતમાં તેને ધૂળ અને કાટમાળનો મોટો પ્રવાહ જોઈને ભૂસ્ખલન અથવા અન્ય કોઈ ઘટના હોવાનું લાગ્યું હતું.
- પરંતુ થોડી જ ક્ષણોમાં સ્પષ્ટ થયું કે પાણીનો વિશાળ અને વિનાશક પ્રવાહ ઝડપથી નીચેની તરફ આવી રહ્યો છે.
- આ ભયાનક પૂર વચ્ચે એક યુવકનો ચમત્કારિક બચાવ પણ સામે આવ્યો છે.
- બિદુર વિસ્તારમાં 24 વર્ષીય મજૂર એક ખાડામાં કામ કરી રહ્યો હતો ત્યારે અચાનક પાણી, કાદવ અને ખડકોનો તેજ પ્રવાહ આવી ગયો.
- તે ભાગવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યો હતો ત્યારે પૂરના પાણીમાં તણાઈ ગયો.
- તેજ પ્રવાહ તેને કાદવ અને કાટમાળ સાથે વહાવી લઈ ગયો હતો.
- આ દરમિયાન તે એક આંબાના ઝાડમાં ફસાઈ ગયો અને તેનું જીવન બચી ગયું.
- યુવકના જણાવ્યા મુજબ જો તે આંબાના ઝાડમાં અટક્યો ન હોત તો તે પણ પૂરના પ્રવાહમાં વહી ગયો હોત.
- તેના પગમાં ઈજા થઈ હતી, પરંતુ બાદમાં પોલીસે તેને ઝાડ પરથી બચાવીને સુરક્ષિત સ્થળે પહોંચાડ્યો હતો.
- સેટેલાઇટ તસવીરોમાં પણ પૂરની તબાહી સ્પષ્ટ જોવા મળી રહી છે.
- પૂર પહેલાં અને પછીની તસવીરોમાં નદી કિનારાના વિસ્તારોમાં કાટમાળ, ખડકો અને બરફના મોટા પ્રવાહના નિશાન જોવા મળ્યા છે.
- નેપાળના સાત જિલ્લાઓમાં મોટા પાયે જાનહાનિ થઈ હોવાનું જણાવાયું છે.
- મૃત્યુઆંકમાં મહિલાઓ, પુરુષો અને બાળકો ઉપરાંત કેટલાક અજાણ્યા મૃતદેહોનો પણ સમાવેશ થાય છે.
- અનેક વિસ્તારોનો સંપર્ક હજુ પણ તૂટી ગયો હોવાથી મૃત્યુ અને ગુમ થયેલા લોકોનો અંતિમ આંકડો હજુ સ્પષ્ટ નથી.
- પૂરના કારણે સુરક્ષા દળોના કર્મચારીઓ પણ અસરગ્રસ્ત થયા છે.
- કેટલાક અહેવાલો મુજબ લગભગ 80 સુરક્ષાકર્મીઓનો સંપર્ક તૂટ્યો છે.
- તેમાં નેપાળી સેનાના જવાનોનો પણ સમાવેશ થાય છે.
- ભારતે આ કુદરતી આપત્તિ દરમિયાન નેપાળને મદદનો હાથ લંબાવ્યો છે.
- ભારત તરફથી 10 ટન માનવીય સહાય, જરૂરી દવાઓ અને અન્ય રાહત સામગ્રી મોકલવામાં આવી છે.
- ભારતીય વાયુસેનાનું કાર્ગો વિમાન રાહત સામગ્રી લઈને કાઠમંડુના ત્રિભુવન એરપોર્ટ પહોંચ્યું છે.
- આ રાહત સામગ્રીનો ઉપયોગ અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં ચાલી રહેલા બચાવ અને રાહત અભિયાનમાં કરવામાં આવશે.
- ભારતીય વાયુસેનાના C-17 અને C-130 જેવા વિમાનોને પણ જરૂરિયાત મુજબ વધુ રાહત અને બચાવ કામગીરી માટે તૈયાર રાખવામાં આવ્યા છે.
- ભારતે કહ્યું છે કે આ મુશ્કેલ સમયમાં તે નેપાળ અને તેના લોકોની સાથે મજબૂતીથી ઊભું છે.
- વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ નેપાળમાં થયેલી જાનહાનિ પર દુઃખ વ્યક્ત કર્યું છે અને નેપાળને દરેક સંભવિત મદદની ખાતરી આપી છે.
- નેપાળના વડાપ્રધાને ભારત તરફથી મળેલી મદદ અને સંવેદના માટે આભાર વ્યક્ત કર્યો છે.
- વર્લ્ડ બેંકે પણ રાહત અને પુનર્નિર્માણ માટે નેપાળને મોટી કટોકટી સહાય આપવાની ઓફર કરી હોવાનું સામે આવ્યું છે.
- ભારત ઉપરાંત ચીને પણ અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં રાહત અને બચાવ કામગીરી માટે સહાયની ઓફર કરી છે.
- સરહદ પાર ચીનના તિબેટ વિસ્તારમાં પણ કુદરતી આપત્તિથી ભારે નુકસાન થયું છે.
- તિબેટના ગ્યિરોંગ વિસ્તારમાં ભૂસ્ખલન અને કાટમાળના પ્રવાહમાં 3 લોકોના મોત અને 265 લોકો ગુમ થયાના અહેવાલ છે.
- ચીને અસરગ્રસ્ત વિસ્તારમાં મોટા પાયે બચાવ કામગીરી શરૂ કરી છે.
- સેંકડો બચાવકર્મીઓ સાથે જરૂરી મશીનો અને ખાસ ઉપકરણો મોકલવામાં આવ્યા છે.
- ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગે રાહત અને બચાવ કામગીરી વધુ ઝડપી બનાવવાના નિર્દેશ આપ્યા છે.
- નેપાળમાં આવેલી આ કુદરતી આપત્તિની અસર ભારતના સરહદી વિસ્તારોમાં પણ જોવા મળી રહી છે.
- બિહારમાં ગંડક નદીના જળસ્તર પર સતત નજર રાખવામાં આવી રહી છે.
- નેપાળ તરફથી ભારે પાણીના પ્રવાહ બાદ ગંડક બેરાજના તમામ 36 દરવાજા ખોલી દેવામાં આવ્યા છે.
- બિહારના સંવેદનશીલ જિલ્લાઓમાં હાઈ એલર્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે.
- બંધોની દેખરેખ, રાત્રિ પેટ્રોલિંગ અને કટોકટી ટીમોની તૈનાતી વધારવામાં આવી છે.
- NDRF અને SDRFની વધારાની ટીમોને પણ સ્ટેન્ડબાય પર રાખવામાં આવી છે.
- જરૂર પડે તો બોટ, રાહત કેમ્પ, આશ્રયસ્થાન અને સામુદાયિક રસોડાની વ્યવસ્થા કરવામાં આવશે.
- ઉત્તર પ્રદેશના મહારાજગંજ અને કુશીનગર જિલ્લામાં પણ એલર્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે.
- નદી કિનારાના સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાંથી લોકોને સુરક્ષિત સ્થળે ખસેડવાની કામગીરી શરૂ કરવામાં આવી છે.
- નેપાળ તરફથી આવેલા ભારે પાણીના પ્રવાહ વચ્ચે ઉત્તર પ્રદેશમાં પણ પૂરનો ખતરો વધ્યો છે.
- એક અન્ય ઘટનામાં નેપાળ તરફથી આવેલા ભારે પાણીના પ્રવાહમાં 5 જંગલી હાથી ભારત તરફ તણાઈને આવ્યા હોવાની માહિતી સામે આવી છે.
- આ હાથીઓમાં બચ્ચાઓનો પણ સમાવેશ થાય છે અને વન વિભાગ દ્વારા તેમની પર નજર રાખવામાં આવી રહી છે.
- નેપાળમાં પૂરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં હજુ પણ સર્ચ અને રેસ્ક્યુ ઓપરેશન યુદ્ધના ધોરણે ચાલુ છે.
- કાટમાળ હેઠળ અને સંપર્કવિહોણા વિસ્તારોમાં ફસાયેલા લોકો સુધી પહોંચવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે.
- રસ્તા, પુલ, વીજળી અને સંચાર વ્યવસ્થા ઠપ હોવાથી બચાવ કામગીરી સામે મોટા પડકારો છે.
- ગુમ થયેલા લોકોની શોધ ચાલુ હોવાથી મૃત્યુઆંક અને લાપતા લોકોની સંખ્યામાં વધુ ફેરફાર થવાની શક્યતા છે.
