અમેરિકાએ સીરિયાને આતંકવાદ પ્રાયોજિત દેશોની યાદીમાંથી ઔપચારિક રીતે હટાવીને મોટો રાજદ્વારી નિર્ણય લીધો છે. લગભગ 47 વર્ષ બાદ સીરિયાને આ યાદીમાંથી બહાર કરવામાં આવ્યું છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પ્રશાસનના આ નિર્ણયથી સીરિયા પર લાંબા સમયથી લાગેલા અનેક કડક આર્થિક અને વ્યાપારી પ્રતિબંધોમાં રાહત મળવાનો માર્ગ ખુલ્યો છે. અમેરિકાના આ પગલાને સીરિયા માટે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ફરીથી આર્થિક અને રાજદ્વારી રીતે જોડાવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ તક તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે.
અમેરિકાએ વર્ષ 1979માં સીરિયાને ‘સ્ટેટ સ્પોન્સર ઓફ ટેરરિઝમ’ એટલે કે આતંકવાદને પ્રાયોજિત કરનારા દેશોની યાદીમાં સામેલ કર્યું હતું. ત્યારથી સીરિયા પર અમેરિકાએ અનેક પ્રકારના પ્રતિબંધો લગાવ્યા હતા. આ પ્રતિબંધોના કારણે સીરિયાની આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર અને નાણાકીય વ્યવસ્થામાં ભાગીદારી પર લાંબા સમય સુધી અસર પડી હતી. હવે અમેરિકાના નવા નિર્ણયથી બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોમાં નવી દિશા ઊભી થવાની શક્યતા છે.
સીરિયાના રાષ્ટ્રપ્રમુખ અહમદ અલ-શરાને ફાયદો
આ નિર્ણયનો સીધો રાજકીય લાભ સીરિયાના વર્તમાન રાષ્ટ્રપ્રમુખ અહમદ અલ-શરાને મળી શકે છે. અહમદ અલ-શરા અગાઉ હયાત તહરીર અલ-શામ (HTS) સાથે જોડાયેલા હતા અને હવે સીરિયાની સત્તામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે. અમેરિકાએ HTSને પણ પોતાની વૈશ્વિક આતંકવાદી સંગઠનની યાદીમાંથી દૂર કરવાનો નિર્ણય લીધો છે.અમેરિકાના રાષ્ટ્રપ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે અગાઉ અહમદ અલ-શરા અંગે સકારાત્મક વલણ દર્શાવ્યું હતું. ટ્રમ્પે તેમને મજબૂત અને પ્રતિષ્ઠિત નેતા તરીકે વર્ણવ્યા હતા. બંને નેતાઓ વચ્ચે અગાઉ મુલાકાત પણ થઈ ચૂકી છે. આ પૃષ્ઠભૂમિમાં અમેરિકાનો તાજો નિર્ણય સીરિયા સાથેના સંબંધોને નવી રીતે ગોઠવવાના પ્રયાસ તરીકે પણ જોવામાં આવી રહ્યો છે.
અમેરિકાએ શા માટે લીધો નિર્ણય?
અમેરિકાના વિદેશ મંત્રી માર્કો રૂબિયોના જણાવ્યા અનુસાર, સીરિયાની નવી સરકારે ISIS અને અલ-કાયદા જેવા આતંકી નેટવર્ક સામે કાર્યવાહી કરવાની દિશામાં પગલાં લીધાં છે. સીરિયાએ આતંકવાદ સામેના વૈશ્વિક ગઠબંધનમાં સહકાર આપવાની દિશામાં પણ આગળ વધ્યું છે. આ બદલાયેલા સંજોગોને ધ્યાનમાં રાખીને અમેરિકાએ સીરિયાને આતંકવાદ પ્રાયોજિત દેશોની યાદીમાંથી બહાર કરવાનો નિર્ણય લીધો હોવાનું જણાવાયું છે.રૂબિયોએ આ નિર્ણયને સીરિયાના નાગરિકોના ભવિષ્ય અને દેશની આર્થિક પ્રગતિ માટે મહત્વપૂર્ણ ગણાવ્યો છે. લાંબા સમયથી પ્રતિબંધો અને આંતરિક સંઘર્ષનો સામનો કરી રહેલા સીરિયા માટે આ નિર્ણય આર્થિક પુનઃનિર્માણની પ્રક્રિયામાં મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે.
વિદેશી રોકાણ માટે ખુલી શકે છે નવી તકો
આતંકવાદ પ્રાયોજિત દેશનો દરજ્જો દૂર થવાથી સીરિયામાં વિદેશી રોકાણ અને ખાનગી કંપનીઓ માટે નવી તકો ઊભી થઈ શકે છે. પ્રતિબંધોમાં રાહત મળવાથી આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય વ્યવસ્થાઓ સાથે જોડાણ વધવાની અને વેપાર સંબંધો વિસ્તરવાની શક્યતા છે.સીરિયાને હાલ મોટા પાયે આર્થિક પુનઃનિર્માણની જરૂરિયાત છે. વર્ષો સુધી ચાલેલા સંઘર્ષના કારણે દેશની અર્થવ્યવસ્થા અને માળખાકીય સુવિધાઓને ભારે નુકસાન થયું છે. આવી સ્થિતિમાં આંતરરાષ્ટ્રીય રોકાણ અને વેપાર માટેના દરવાજા ખુલશે તો દેશના પુનઃનિર્માણને વેગ મળી શકે છે.
પશ્ચિમ એશિયાની રાજનીતિમાં મોટો બદલાવ
અમેરિકાનો આ નિર્ણય માત્ર સીરિયાની આંતરિક રાજનીતિ પૂરતો સીમિત નથી. પશ્ચિમ એશિયામાં બદલાતા રાજકીય સમીકરણો વચ્ચે તેને અમેરિકાની વિદેશ નીતિમાં મહત્વપૂર્ણ ફેરફાર તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે.સીરિયા લાંબા સમયથી આંતરરાષ્ટ્રીય રાજનીતિમાં એક સંવેદનશીલ દેશ રહ્યું છે. હવે અમેરિકા દ્વારા પ્રતિબંધોમાં રાહત તરફ આગળ વધવાથી સીરિયાના અન્ય દેશો સાથેના સંબંધોમાં પણ નવી ગતિ આવી શકે છે. ખાસ કરીને આર્થિક અને રાજદ્વારી ક્ષેત્રે સીરિયાને વધુ સક્રિય થવાની તક મળી શકે છે.
સીરિયા માટે નવી શરૂઆત?
47 વર્ષ સુધી આતંકવાદ પ્રાયોજિત દેશોની યાદીમાં રહેલા સીરિયાને હવે આ યાદીમાંથી દૂર કરવું પ્રતીકાત્મક રીતે પણ મહત્વપૂર્ણ છે. આ નિર્ણયથી સીરિયાની સરકારને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પોતાની છબી સુધારવાની તક મળી શકે છે.
જોકે, સીરિયા સામેના તમામ પડકારો એક જ નિર્ણયથી દૂર થઈ જવાના નથી. દેશની સુરક્ષા, આર્થિક પુનઃનિર્માણ, પ્રાદેશિક તણાવ અને આંતરિક રાજકીય સ્થિરતા જેવા મુદ્દાઓ હજુ પણ મહત્વપૂર્ણ રહેશે. તેમ છતાં અમેરિકાનો આ નિર્ણય સીરિયા માટે નવી શરૂઆતની દિશામાં એક મોટું પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે.આ રીતે, 1979થી ચાલતી અમેરિકાની નીતિમાં મોટો ફેરફાર કરીને સીરિયાને આતંકવાદ પ્રાયોજિત દેશોની યાદીમાંથી બહાર કરવામાં આવ્યું છે. આ નિર્ણયથી સીરિયાને વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં ફરી જોડાવા, વિદેશી રોકાણ આકર્ષવા અને આંતરરાષ્ટ્રીય રાજદ્વારી સંબંધો મજબૂત કરવાની નવી તક મળી શકે છે.
