અમેરિકામાં ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવવાનું સપનું જોતા ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ હવે થોડા પાછળ હટી રહ્યા છે. 2025-26ના પ્રવેશ ચક્રમાં અમેરિકાની કોલેજોમાં ભારતીય વિદ્યાર્થીઓની અરજીઓમાં આશરે 15% ઘટાડો નોંધાયો છે. આ ઘટાડા પાછળ અમેરિકાની કડક વિઝા નીતિ, ઈમિગ્રેશનના બદલાતા નિયમો અને અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યા બાદ નોકરીની તકો અંગેની અનિશ્ચિતતા મુખ્ય કારણો હોવાનું સામે આવ્યું છે. તાજેતરના અહેવાલો મુજબ, અમેરિકામાં અભ્યાસ કરવા જવું હવે ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ અને તેમના પરિવાર માટે પહેલાં કરતાં વધુ જોખમી અને મોંઘો નિર્ણય બની રહ્યો છે.
વિઝાની અનિશ્ચિતતા બની મોટું કારણ
અમેરિકાની વિઝા પ્રક્રિયામાં છેલ્લા કેટલાક સમયથી કડકાઈ વધતાં વિદ્યાર્થીઓમાં ચિંતા વધી છે. વિઝા મળશે કે નહીં, અરજી બાદ કેટલો સમય લાગશે અને અમેરિકામાં અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યા પછી ત્યાં રહીને કામ કરવાની તક મળશે કે નહીં, જેવા સવાલો વિદ્યાર્થીઓને નિર્ણય બદલવા મજબૂર કરી રહ્યા છે. ખાસ કરીને ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ માટે આ ચિંતા વધારે છે, કારણ કે મોટી સંખ્યામાં વિદ્યાર્થીઓ અભ્યાસ બાદ અમેરિકામાં નોકરી મેળવવાની આશા રાખે છે.
અભ્યાસ સાથે નોકરીનું ગણિત પણ બગડ્યું
અમેરિકામાં ભણવા જતા ઘણા ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ માટે માત્ર ડિગ્રી મેળવવી જ અંતિમ લક્ષ્ય નથી. તેઓ અભ્યાસ બાદ નોકરી કરીને અનુભવ મેળવવા અને કારકિર્દી બનાવવાની પણ યોજના ધરાવે છે. પરંતુ બદલાતા ઈમિગ્રેશન નિયમો અને એચ-1બી વિઝા અંગેની અનિશ્ચિતતાએ આ આખી યોજના પર સવાલ ઊભા કર્યા છે. આ ઉપરાંત અમેરિકાની કોલેજોની વધતી ફી અને રહેવાનો ખર્ચ પણ પરિવારના બજેટ પર મોટો ભાર મૂકી રહ્યા છે. કેટલીક અમેરિકન કોલેજોમાં વાર્ષિક ખર્ચ હવે 1 લાખ ડોલરથી પણ વધારે થઈ રહ્યો છે.
ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ હવે યુરોપ તરફ વળી રહ્યા છે
અમેરિકાની અનિશ્ચિત સ્થિતિ વચ્ચે ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ અન્ય દેશોને પણ વિકલ્પ તરીકે જોવા લાગ્યા છે. જર્મની, ફ્રાન્સ, નેધરલેન્ડ્સ, ઈટાલી અને સ્પેન જેવી યુરોપિયન દેશોની યુનિવર્સિટીઓ તરફ રસ વધી રહ્યો છે. અહીં કેટલીક જગ્યાએ અભ્યાસની ફી અમેરિકાની સરખામણીએ ઓછી છે, અંગ્રેજીમાં અભ્યાસક્રમ ઉપલબ્ધ છે અને અભ્યાસ બાદ કામ કરવાની તકો અંગે પણ વિદ્યાર્થીઓને વધુ સ્પષ્ટતા મળે છે. ભારત અને યુરોપ વચ્ચે વિદ્યાર્થીઓની અવરજવર સરળ બનાવવાના પ્રયાસોથી પણ આ રસ વધ્યો છે.
અમેરિકા માટે પણ ચિંતાનો વિષય
ભારતીય વિદ્યાર્થીઓની અરજીઓમાં ઘટાડો માત્ર વિદ્યાર્થીઓ માટે જ મહત્વનો નથી. અમેરિકાની કોલેજો માટે પણ આંતરરાષ્ટ્રીય વિદ્યાર્થીઓ આવકનો મહત્વનો સ્ત્રોત છે. ખાસ કરીને ભારતમાંથી મોટી સંખ્યામાં વિદ્યાર્થીઓ અમેરિકામાં અભ્યાસ કરે છે. 2024-25ના શૈક્ષણિક વર્ષમાં અમેરિકામાં 3.63 લાખથી વધુ ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ નોંધાયેલા હતા, જે કોઈ એક દેશમાંથી આવેલા વિદ્યાર્થીઓમાં સૌથી મોટી સંખ્યા હતી. તેથી ભારતીય વિદ્યાર્થીઓનો રસ ઘટે તો તેની અસર અમેરિકાની યુનિવર્સિટીઓ પર પણ પડી શકે છે.
હાલની સ્થિતિમાં અમેરિકાનું શિક્ષણ ક્ષેત્ર ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ માટે સંપૂર્ણપણે બંધ થયું નથી, પરંતુ નિર્ણય લેતી વખતે વિઝા, ખર્ચ અને અભ્યાસ બાદની નોકરી જેવા મુદ્દાઓનું મહત્વ ઘણું વધી ગયું છે. જો વિઝા નીતિ અને ઈમિગ્રેશનના નિયમોમાં અનિશ્ચિતતા ચાલુ રહેશે, તો આગામી સમયમાં વધુ ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ અમેરિકા કરતાં યુરોપ અને અન્ય દેશોને પસંદ કરે તેવી શક્યતા છે.
