ચીનની સૈન્ય ક્ષમતામાં સતત થઈ રહેલા આધુનિકીકરણ વચ્ચે હવે એક નવી ટેક્નોલોજીને લઈને ચર્ચા તેજ બની છે. અહેવાલો અનુસાર, ચીને એવા હાઇપરસોનિક ગ્લાઇડ વ્હીકલ (HGV) વિકસાવ્યા છે, જે લાંબા અંતરે હવામાં રહેલા મહત્વપૂર્ણ લક્ષ્યો સામે હવાઈ હુમલાની ક્ષમતા ધરાવતા હથિયારો લઈ જઈ શકે છે. આ વિકાસથી ખાસ કરીને યુદ્ધ દરમિયાન અમેરિકાના સપોર્ટ અને કમાન્ડ વિમાનોની સુરક્ષા અંગે નવા પ્રશ્નો ઊભા થયા છે.રિપોર્ટ અનુસાર, આ માહિતી બ્લૂમબર્ગે આ મામલાની સીધી જાણકારી ધરાવતા એક વ્યક્તિના હવાલાથી આપી છે. ચીનની આ ક્ષમતા તેના વિશાળ મિસાઇલ ભંડારને અલગ-અલગ સૈન્ય ભૂમિકાઓ માટે ઉપયોગ કરવાની વ્યૂહરચનાનો ભાગ હોવાનું માનવામાં આવે છે.
HGV શું છે અને તેની ખાસિયત શું? : હાઇપરસોનિક ગ્લાઇડ વ્હીકલ એટલે એવું હથિયાર, જેને શરૂઆતમાં મિસાઇલની મદદથી ઊંચાઈ સુધી પહોંચાડવામાં આવે છે અને ત્યારબાદ તે વાતાવરણમાં અત્યંત ઝડપી ગતિએ આગળ વધે છે. હાઇપરસોનિક ગતિ સામાન્ય રીતે અવાજની ગતિ કરતાં પાંચ ગણી કે તેથી વધુ હોય છે.આ ટેક્નોલોજીની ખાસિયત એ છે કે HGV સીધા એક જ માર્ગ પર આગળ વધવાને બદલે હવામાં પોતાની દિશામાં ફેરફાર કરી શકે છે. આ ક્ષમતાને કારણે તેની ગતિ અને માર્ગ પર નજર રાખવી તથા તેને અટકાવવું પરંપરાગત બેલિસ્ટિક મિસાઇલની સરખામણીએ વધુ મુશ્કેલ બની શકે છે.
અમેરિકાના કયા વિમાનો સામે ખતરો?: અહેવાલમાં જણાવ્યા મુજબ, આવી ક્ષમતાથી એવા અમેરિકન વિમાનો જોખમમાં આવી શકે છે જે સામાન્ય રીતે મુખ્ય યુદ્ધક્ષેત્રથી દૂર રહીને સૈન્ય કામગીરીને મદદ કરે છે.આમાં હવામાં ઇંધણ પૂરું પાડતા ટેન્કર વિમાનો, એરબોર્ન વોર્નિંગ અને કંટ્રોલ એરક્રાફ્ટ તથા હવામાંથી કમાન્ડ અને કંટ્રોલનું કામ કરતા વિમાનોનો સમાવેશ થાય છે. અમેરિકન એરફોર્સનું E-4B Nightwatch પણ આવા મહત્વપૂર્ણ વિમાનોમાં સામેલ છે.આ વિમાનો સીધા મોરચા પર લડતા નથી, પરંતુ યુદ્ધ દરમિયાન સંચાર, દેખરેખ, કમાન્ડ અને અન્ય મહત્વપૂર્ણ કામગીરી માટે અત્યંત ઉપયોગી હોય છે. તેથી આવા વિમાનોને દૂરથી જોખમમાં મૂકવાની ક્ષમતા સૈન્ય વ્યૂહરચનામાં મહત્વપૂર્ણ ફેરફાર લાવી શકે છે.
DF-17 અને DF-27ની ચર્ચા કેમ?: અહેવાલ મુજબ, ચીનની DF-17 મિસાઇલથી લોન્ચ કરાયેલ HGV આશરે 2,414 કિલોમીટર સુધી જઈ શકે છે. આ અંતર પશ્ચિમ પેસિફિક વિસ્તારમાં આવેલા અમેરિકાના મહત્વપૂર્ણ સૈન્ય મથક ગ્વામ સુધીના અંતરથી થોડું ઓછું છે.ચીનની વધુ આધુનિક DF-27 મિસાઇલની અંદાજિત મહત્તમ રેન્જ લગભગ 8,000 કિલોમીટર હોવાનું જણાવાયું છે. આટલી લાંબી રેન્જને કારણે હવાઈ જેવા દૂરના વિસ્તારો સુધી પહોંચવાની સંભાવના અંગે પણ ચર્ચા થઈ રહી છે.જોકે, આ આંકડા જાહેર અહેવાલોમાં આપવામાં આવેલા અંદાજ છે અને વાસ્તવિક યુદ્ધ પરિસ્થિતિમાં કોઈપણ હથિયારની અસરકારકતા અનેક પરિબળો પર નિર્ભર રહે છે.
શું આ ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ સરળ છે?: અહીં સૌથી મહત્વનો મુદ્દો એ છે કે લાંબા અંતરે ઉડતા વિમાનને ચોક્કસ રીતે નિશાન બનાવવું સરળ નથી. વિમાન સતત પોતાની સ્થિતિ બદલી શકે છે. તેથી મિસાઇલને લક્ષ્ય સુધી પહોંચાડવા માટે સતત અને ચોક્કસ માહિતીની જરૂર પડે છે.રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે લાંબા અંતરની આવી કામગીરીમાં સેન્સરથી મળતી માહિતીથી લઈને હથિયાર સુધી સતત માહિતી પહોંચાડવાની જરૂર પડે છે. આ સમગ્ર પ્રક્રિયાને સૈન્ય ભાષામાં લાંબી “કિલ ચેઇન” તરીકે જોવામાં આવે છે. જેટલી લાંબી આ પ્રક્રિયા હોય, તેટલી તેમાં અવરોધ ઊભો થવાની શક્યતા પણ રહે છે.
પરમાણુ હુમલાની ગેરસમજનો પણ ખતરો” : આવી લાંબા અંતરની મિસાઇલ ટેક્નોલોજી સાથે બીજો ગંભીર વ્યૂહાત્મક પ્રશ્ન પણ જોડાયેલો છે. બેલિસ્ટિક મિસાઇલ દ્વારા કરવામાં આવેલા હુમાને વિરોધી દેશ પરમાણુ હુમલો સમજી શકે છે કે કેમ, તે અંગે ચિંતા રહે છે.આ સમસ્યાને “ડિસ્ક્રિમિનેશન પ્રોબ્લેમ” તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. એટલે કે, હુમલો પરંપરાગત છે કે પરમાણુ, તે ઝડપથી ઓળખવું મુશ્કેલ બની શકે છે. ખાસ કરીને મોટા પાયે યુદ્ધ દરમિયાન આવી ગેરસમજ ગંભીર પરિસ્થિતિ ઊભી કરી શકે છે.
ચીનનું વધતું મિસાઇલ ભંડાર: અમેરિકાના અંદાજ મુજબ ચીન પાસે 3,150થી વધુ બેલિસ્ટિક મિસાઇલ હોવાનું જણાવાયું છે. સાથે જ ચીન પોતાની મિસાઇલ ટેક્નોલોજીને અલગ-અલગ સૈન્ય કામગીરી માટે વિકસાવી રહ્યું છે. અહેવાલો અનુસાર કેટલીક હાઇપરસોનિક ક્રૂઝ મિસાઇલોમાં હવામાં રહેલા લક્ષ્યો સામેની ક્ષમતાઓ ઉમેરવામાં આવી છે, જ્યારે અન્ય મિસાઇલોમાં જહાજોને નિશાન બનાવવાની ક્ષમતાઓ વિકસાવવામાં આવી છે.
ભવિષ્યના યુદ્ધમાં શું બદલાશે? : લાંબા અંતરની હવાઈ હુમલાની ક્ષમતા ભવિષ્યના યુદ્ધમાં મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. અમેરિકા પણ લાંબા અંતરની હવાઈ મિસાઇલ ક્ષમતાઓ વિકસાવી રહ્યું છે. તાજેતરના અહેવાલોમાં અમેરિકન AIM-174B, AIM-424 Malice અને AIM-260 જેવી લાંબા અંતરની ક્ષમતાઓનો ઉલ્લેખ થયો છે.આ સમગ્ર વિકાસથી સ્પષ્ટ થાય છે કે ભવિષ્યના યુદ્ધમાં માત્ર ફાઇટર જેટ અથવા પરંપરાગત મિસાઇલ જ મહત્વપૂર્ણ નહીં રહે, પરંતુ લાંબા અંતરની સેન્સર સિસ્ટમ, કમાન્ડ-કંટ્રોલ નેટવર્ક, એરબોર્ન સપોર્ટ વિમાનો અને હાઇપરસોનિક ટેક્નોલોજી પણ નિર્ણાયક બની શકે છે.
કુલ મળીને, ચીનની નવી હાઇપરસોનિક ક્ષમતાના અહેવાલે અમેરિકા અને ચીન વચ્ચેની સૈન્ય સ્પર્ધાના નવા પાસાને ઉજાગર કર્યો છે. જોકે આ ટેક્નોલોજી શક્તિશાળી હોવાની ચર્ચા થઈ રહી છે, પરંતુ લાંબા અંતરે હવામાં રહેલા ગતિશીલ લક્ષ્યને ચોક્કસ રીતે નિશાન બનાવવામાં ટેક્નિકલ અને વ્યૂહાત્મક પડકારો પણ છે. તેથી આ વિકાસને ભવિષ્યની સૈન્ય સ્પર્ધામાં મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે, પરંતુ તેની વાસ્તવિક અસર યુદ્ધ જેવી પરિસ્થિતિમાં જ સ્પષ્ટ થઈ શકે છે.
