અમેરિકામાં એક આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટ પર અચાનક જેટ ફ્યુઅલની અછત સર્જાતા હવાઈ મુસાફરીની વ્યવસ્થા ખોરવાઈ ગઈ છે. ન્યૂયોર્ક રાજ્યના ચીકટોવાગા શહેરમાં આવેલા બફેલો નિયાગ્રા ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ પર વિમાનોમાં ઈંધણ ભરવાની કામગીરી અટકી જતાં એરપોર્ટ પર અફરાતફરીનો માહોલ સર્જાયો છે. ઈંધણની અછતને કારણે અનેક વિમાનોને જ્યાં હતાં ત્યાં જ રોકી દેવાની સ્થિતિ ઊભી થઈ છે.
આ સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને એરપોર્ટ ઓથોરિટીએ NOTAM એટલે કે Notice to Air Missions જાહેર કર્યું છે. આ પ્રકારની સૂચના ત્યારે જાહેર કરવામાં આવે છે જ્યારે એરપોર્ટ, રનવે, એરસ્પેસ અથવા અન્ય હવાઈ સુવિધામાં અસ્થાયી કે અસામાન્ય સ્થિતિ ઊભી થાય અને પાયલટો તથા એરલાઇન્સને તેના વિશે અગાઉથી જાણ કરવી જરૂરી બને. બફેલો એરપોર્ટ પર સર્જાયેલી હાલની સ્થિતિને કારણે પાયલટો અને એરલાઇન્સ માટે ખાસ સાવચેતી રાખવાની સૂચના આપવામાં આવી છે. એરપોર્ટ પર સામાન્ય રીતે વિમાનોને ઉડાન પહેલાં અથવા રોકાણ દરમિયાન જેટ ફ્યુઅલ ભરવામાં આવે છે. પરંતુ અત્યારે ફ્યુઅલ ઉપલબ્ધ ન હોવાથી આ પ્રક્રિયા ઠપ્પ થઈ ગઈ છે.
આનો સીધો અસર એરપોર્ટ પર આવનારા અને અહીંથી આગળની મુસાફરી કરનારા વિમાનો પર પડી રહ્યો છે. જે વિમાનો બફેલો એરપોર્ટને તેમના માર્ગમાં ફ્યુઅલ ભરવાના સ્થળ તરીકે ઉપયોગ કરવાના હતા, તેમના માટે મુશ્કેલી વધી ગઈ છે. હવે આવા વિમાનોને બફેલો પહોંચતા પહેલાં અન્ય નજીકના એરપોર્ટ પર ઉતરીને જરૂરી ઈંધણ ભરવાની વ્યવસ્થા કરવી પડી શકે છે. એરલાઇન્સને પણ પોતાના પાયલટોને આ સ્થિતિ અંગે સાવચેત કરવામાં આવ્યા છે. જો કોઈ વિમાન બફેલો એરપોર્ટ તરફ આવી રહ્યું હોય અને ત્યાં રોકાઈને આગળની મુસાફરી માટે ફ્યુઅલ ભરવાનું આયોજન હોય, તો તેને વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા કરવા માટે કહેવામાં આવ્યું છે. પાયલટોને નજીકના અન્ય એરપોર્ટ પર ઉતરીને પૂરતું ઈંધણ ભરવા અથવા બફેલો તરફ ઉડાન ભરતા પહેલાં જરૂરી વધારાનું ઈંધણ સાથે રાખવાની સૂચના આપવામાં આવી છે.
આવી સ્થિતિમાં વિમાનની મુસાફરીનું આયોજન વધુ મુશ્કેલ બની જાય છે. કારણ કે કોઈ પણ પાયલટ માટે માત્ર એક એરપોર્ટ પર ફ્યુઅલ મળવાની ધારણા રાખીને લાંબી ઉડાન ભરવી યોગ્ય નથી. ખાસ કરીને જ્યારે ગંતવ્ય અથવા રોકાણના એરપોર્ટ પર ઈંધણ ઉપલબ્ધ ન હોય ત્યારે વૈકલ્પિક એરપોર્ટ અને વધારાના ઈંધણનું આયોજન કરવું જરૂરી બને છે. બફેલો નિયાગ્રા ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ પર ફ્યુઅલ સપ્લાય કેવી રીતે થાય છે તે પણ આ સમગ્ર મામલે મહત્વનું છે. આ એરપોર્ટ અન્ય મોટા એરપોર્ટની સરખામણીએ નાનું હોવાથી અહીં જેટ ફ્યુઅલ પહોંચાડવા માટે પાઇપલાઇનની જગ્યાએ ફ્યુઅલ ટેન્કર ટ્રકોનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. એટલે કે એરપોર્ટ સુધી ઈંધણ પહોંચાડવાની વ્યવસ્થા રોડ મારફતે આવતી સપ્લાય પર પણ નિર્ભર રહે છે.
હાલમાં અચાનક ફ્યુઅલ ખૂટી જવાનું ચોક્કસ કારણ સત્તાવાર રીતે સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું નથી. જોકે, સપ્લાય સિસ્ટમમાં કોઈ ટેકનિકલ સમસ્યા ઊભી થઈ હોય તેવી શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. એરપોર્ટના ફ્યુઅલ સ્ટોરેજ અથવા સપ્લાય સાથે જોડાયેલા સાધનોમાં ખામી સર્જાઈ હોય તો પણ આવી પરિસ્થિતિ ઊભી થઈ શકે છે. આ ઉપરાંત ફ્યુઅલની ગુણવત્તાને લઈને કોઈ સમસ્યા મળી હોય તેવી શક્યતા પણ નકારી શકાય નહીં. જો ફ્યુઅલની ગુણવત્તા અંગે શંકા હોય તો સુરક્ષાના કારણોસર તેનો ઉપયોગ તાત્કાલિક રોકી દેવામાં આવે છે. વિમાનમાં ઉપયોગમાં લેવાતું એવિએશન ફ્યુઅલ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ હોવાથી તેની ગુણવત્તા સાથે કોઈ પણ પ્રકારનું જોખમ લેવામાં આવતું નથી.
ફ્યુઅલ સપ્લાયમાં સમસ્યા સર્જાતા તેની અસર માત્ર એક વિમાન પૂરતી મર્યાદિત રહેતી નથી. એક વિમાનને સમયસર ઈંધણ ન મળે તો તેની આગળની ફ્લાઇટ પણ મોડે થઈ શકે છે. ત્યારબાદ તે જ વિમાનમાં મુસાફરી કરનારા મુસાફરો, ક્રૂ અને અન્ય કનેક્ટિંગ ફ્લાઇટ્સ પર પણ અસર પડી શકે છે. પરિણામે એરપોર્ટ પર વિલંબની સ્થિતિ વધુ ગંભીર બની શકે છે. જો કોઈ વિમાન બફેલો એરપોર્ટ પર લેન્ડ કરે અને તેને ત્યાંથી આગળની મુસાફરી માટે ફ્યુઅલની જરૂર હોય, તો ફ્યુઅલ ઉપલબ્ધ ન હોવાના કારણે તેને અન્ય એરપોર્ટ પર ડાયવર્ટ કરવું પડી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં વધારાનો સમય અને ઈંધણ બંને જરૂરી બને છે. એરલાઇન્સે તેથી ફ્લાઇટના રૂટ અને ફ્યુઅલ પ્લાનમાં ફેરફાર કરવો પડે છે.
NOTAM જાહેર કરવાનો મુખ્ય હેતુ પણ આ જ છે કે પાયલટો અને એર ટ્રાફિક સાથે જોડાયેલા અધિકારીઓને એરપોર્ટની હાલની સ્થિતિની અગાઉથી જાણ રહે. પાયલટ જ્યારે પોતાની ફ્લાઇટનું આયોજન કરે છે ત્યારે તેને સંબંધિત એરપોર્ટ પર ઉપલબ્ધ સુવિધાઓ વિશે માહિતી હોવી જરૂરી છે. જો કોઈ મહત્વની સુવિધા ઉપલબ્ધ ન હોય તો તે પ્રમાણે વૈકલ્પિક આયોજન કરી શકાય. બફેલો એરપોર્ટ પર ફ્યુઅલની અછતના કારણે હાલ સૌથી મોટો પડકાર એ છે કે સપ્લાય ફરી ક્યારે સામાન્ય થશે. જ્યાં સુધી ફ્યુઅલની ઉપલબ્ધતા ફરી શરૂ થતી નથી ત્યાં સુધી એરલાઇન્સે વૈકલ્પિક એરપોર્ટ અને વધારાના ઈંધણની વ્યવસ્થા સાથે કામગીરી કરવી પડશે.
આ ઘટનાથી એ પણ સ્પષ્ટ થાય છે કે વિમાન સેવા માત્ર એરપોર્ટના રનવે અને વિમાનો પર જ આધારિત નથી. તેના માટે ફ્યુઅલ સપ્લાય, ગ્રાઉન્ડ સ્ટાફ, ટેકનિકલ સાધનો, હવાઈ ટ્રાફિક નિયંત્રણ અને અન્ય અનેક વ્યવસ્થાઓ એકસાથે કામ કરતી હોવી જરૂરી છે. આમાંથી કોઈ એક વ્યવસ્થામાં મોટી ખામી આવે તો તેની અસર સીધી ફ્લાઇટ ઓપરેશન પર પડી શકે છે. હાલ બફેલો નિયાગ્રા ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ પર સર્જાયેલી સ્થિતિમાં મુસાફરો માટે સૌથી મહત્વની બાબત એ છે કે એરલાઇન્સ તરફથી મળતી સૂચનાઓ પર ધ્યાન આપવું. ફ્લાઇટના સમયમાં ફેરફાર, વિલંબ અથવા વૈકલ્પિક એરપોર્ટ પર ઉતારવાની સ્થિતિ ઊભી થાય તો મુસાફરોને તેમની એરલાઇન તરફથી માહિતી આપવામાં આવી શકે છે.
ફ્યુઅલ સપ્લાયની સમસ્યા કેટલો સમય રહેશે અને તેની સંપૂર્ણ અસર કેટલી ફ્લાઇટ્સ પર પડશે તે આગામી સમયમાં સ્પષ્ટ થશે. હાલ એરલાઇન્સ અને પાયલટો માટે વૈકલ્પિક ઈંધણ વ્યવસ્થા કરવી સૌથી મહત્વપૂર્ણ બની ગઈ છે. એરપોર્ટ પર ઈંધણ સપ્લાય સામાન્ય થાય ત્યાં સુધી NOTAM જેવી સૂચનાઓ દ્વારા પાયલટોને સ્થિતિ વિશે જાણ કરવામાં આવતી રહેશે. આ સમગ્ર ઘટનાએ અમેરિકાના એક મહત્વપૂર્ણ એરપોર્ટ પર ફ્યુઅલ સપ્લાય વ્યવસ્થા કેટલી મહત્વની છે તે ફરી એકવાર સામે લાવ્યું છે. સામાન્ય સ્થિતિમાં મુસાફરોને એરપોર્ટ પર ઈંધણની ઉપલબ્ધતા અંગે કોઈ માહિતી મળતી નથી, પરંતુ સપ્લાયમાં અચાનક વિક્ષેપ આવે ત્યારે તેની અસર ફ્લાઇટના ટેકઓફથી લઈને મુસાફરોના સમગ્ર પ્રવાસ સુધી જોવા મળી શકે છે.
હાલ બફેલો એરપોર્ટ પર સર્જાયેલી પરિસ્થિતિને કારણે એરલાઇન્સને સાવચેતીપૂર્વક ફ્લાઇટ ઓપરેશન ચલાવવું પડી રહ્યું છે. પાયલટોને વૈકલ્પિક એરપોર્ટ પર ફ્યુઅલ ભરવાની સલાહ આપવામાં આવી રહી છે અને જરૂરિયાત મુજબ વધારાનું ઈંધણ રાખીને ઉડાન ભરવાની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી રહી છે. હવે ફ્યુઅલ સપ્લાય ફરી ક્યારે સામાન્ય થાય છે અને એરપોર્ટ પર અટવાયેલી ફ્લાઇટ્સનું સંચાલન કેવી રીતે કરવામાં આવે છે તેના પર સૌની નજર રહેશે.
