મણિપુરના કાંગપોકપી અને કામજોંગ જિલ્લામાં નાગા અને કુકી સમુદાયો વચ્ચે થયેલી હિંસક અથડામણો બાદ તણાવની સ્થિતિ છે. એક દિવસ પહેલાં થયેલી હિંસામાં 10 લોકોનાં મોત થયા હતા. ત્યારબાદ રવિવારે બંને જિલ્લાઓમાં 24 કલાકનો કર્ફ્યૂ લાગુ કરવામાં આવ્યો હતો. બજારો બંધ રહ્યાં હતાં અને સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં સુરક્ષા વ્યવસ્થા વધુ કડક કરવામાં આવી હતી. પરિસ્થિતિને કાબૂમાં રાખવા માટે સેન્ટ્રલ રિઝર્વ પોલીસ ફોર્સ (CRPF), આસામ રાઇફલ્સ, કોબરા બટાલિયન અને મણિપુર પોલીસ કમાન્ડોની વધારાની ટુકડીઓ તૈનાત કરવામાં આવી છે. હિંસામાં સામેલ શંકાસ્પદ લોકોને પકડવા માટે માકુઈ અશાંગ, તાપોન અને ચસાડ સહિતના અતિસંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં ઘેરેઘેર તપાસ કરવામાં આવી રહી છે. સ્થાનિક રહેવાસીઓના જણાવ્યા અનુસાર, સુરક્ષા દળોની મોટી સંખ્યામાં હાજરી હોવા છતાં રાત્રિ દરમિયાન ગોળીબાર થયો હતો. સવારે પણ બફર ઝોન નજીકનાં ગામોમાં ગોળીબારની ઘટનાઓ બની હતી. સરહદી ગામના રહેવાસી ડેવિડ જૉન્સને જણાવ્યું હતું કે લોકો ઘરોમાં રહેવા મજબૂર બન્યા છે અને સુરક્ષા દળોની હાજરી છતાં હિંસાનો ભય યથાવત્ છે.
ચસાડ ગામમાં શનિવારે એક મહિલાની ગોળી મારીને હત્યા કરવામાં આવી હતી. આ ઘટના બાદ નાગા અને કુકી સમુદાયો વચ્ચે તણાવ વધ્યો હતો. પોલીસના જણાવ્યા અનુસાર, ચસાડ પોલીસ સ્ટેશન નજીક ગેરકાયદેસર બંકરો બનાવવામાં આવી રહ્યાં હોવાની માહિતી મળ્યા બાદ સુરક્ષા અભિયાન હાથ ધરવામાં આવ્યું હતું. આ દરમિયાન કેટલીક મહિલાઓએ બાંધકામ રોકવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. ત્યારબાદ અજાણ્યા હુમલાખોરોએ સુરક્ષાકર્મીઓ પર ગોળીબાર કર્યો હતો, જેમાં 42 વર્ષીય મહિલાનું મોત થયું હતું. આ ઘટના પછી ગોળીબાર અને આગચંપીની ઘટનાઓ બની હતી. ઉપદ્રવીઓએ ચસાડ પોલીસ સ્ટેશનમાં આગ લગાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો અને નાગા તથા કુકી સમુદાયનાં કુલ 14 ઘરો સળગાવી દેવામાં આવ્યાં હતાં. હિંસામાં માર્યા ગયેલા 10 લોકોમાં છ નાગા, ત્રણ કુકી અને એક નેપાળી વ્યક્તિનો સમાવેશ થાય છે. ઉખરુલ જિલ્લામાં અલગ ઘટનામાં 40 વર્ષીય સંદીપ રાયની પણ ગોળી મારીને હત્યા કરવામાં આવી હતી. ચેપુ યાઓલેન નજીક શંકાસ્પદ ઉગ્રવાદીઓએ તેમના પર ગોળીબાર કર્યો હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે.
મણિપુરમાં ચાલી રહેલી હિંસા વચ્ચે સરહદ પારથી ઉગ્રવાદીઓ ઘૂસણખોરી કરતા હોવાના આરોપો પણ સામે આવ્યા છે. 24 સપ્ટેમ્બરે પિલોંગમાં તાંગખુલ નાગા સમુદાયના લોકોની હત્યાના કેસમાં કુકી નેશનલ આર્મી-બર્મા (KNA-B) અને મ્યાનમારમાં સક્રિય પીપલ્સ ડિફેન્સ ફોર્સ (PDF)નાં જૂથોનાં નામ સામે આવ્યાં હતાં. શનિવારે ભારત-મ્યાનમાર સરહદ પરના સ્તંભ નંબર 102 નજીક ચસાડ વિસ્તારમાં KNA-Bના ત્રણ ઉગ્રવાદીઓ માર્યા ગયા હોવાનું જણાવાયું હતું. મ્યાનમારમાં 2021માં થયેલા સૈન્ય કૂ બાદથી સરહદી વિસ્તારોમાં સુરક્ષાને લઈને ચિંતા વધી છે. જોકે, સરહદ પારથી થતી દરેક હિંસક ઘટનામાં કયા જૂથની ભૂમિકા છે તે તપાસ બાદ જ સ્પષ્ટ થઈ શકે છે.
શરૂઆતમાં નાગા અને કુકી સમુદાયો વચ્ચેનો સંઘર્ષ મુખ્યત્વે ઉખરુલ જિલ્લા સુધી મર્યાદિત હતો. જોકે, હવે કાંગપોકપી, કામજોંગ, સેનાપતિ, તામેંગલોંગ અને નોની સહિતના વિસ્તારોમાં પણ હિંસાની ઘટનાઓ નોંધાઈ છે. આ વિસ્તારોમાં બંને સમુદાયના લોકો વસવાટ કરે છે. હવે બંને પક્ષો એકબીજા પર ઉગ્રવાદીઓને આશ્રય આપવા અને વિસ્તારમાં વર્ચસ્વ સ્થાપિત કરવાનો પ્રયાસ કરવાનો આરોપ લગાવી રહ્યા છે. આ પરિસ્થિતિને કારણે સરહદી વિસ્તારોમાં રહેતા લોકોમાં ભયનો માહોલ છે. સતત ગોળીબાર, આગચંપી અને જાનહાનિની ઘટનાઓને કારણે સામાન્ય જનજીવન પણ પ્રભાવિત થઈ રહ્યું છે.
ફેબ્રુઆરી 2026થી મણિપુરના વિવિધ જિલ્લાઓમાં હિંસાની અનેક ઘટનાઓ બની છે. 7થી 11 ફેબ્રુઆરી દરમિયાન ઉખરુલ જિલ્લાના લિતાન વિસ્તારમાં બે તાંગખુલ નાગા અને બે કુકી યુવકો વચ્ચે થયેલા ઝઘડા બાદ તણાવ વધ્યો હતો. બીજા દિવસે કુકી પરિવારના ખાલી ઘરને આગ લગાવવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ આરોપીઓને સોંપવાની માંગ સાથે પથ્થરમારો અને ગોળીબાર થયો હતો. અનેક ઘરોને નુકસાન પહોંચ્યું હતું અને વહીવટીતંત્રે કર્ફ્યૂ તથા ઇન્ટરનેટ પ્રતિબંધ જેવા પગલાં લીધાં હતાં. 24 અને 25 એપ્રિલે ઉખરુલના સિનાકીથેલ અને મુલ્લમ ગામ નજીક ગોળીબારની બે અલગ ઘટનાઓમાં ઓછામાં ઓછા ત્રણ લોકોનાં મોત થયાં હતાં. મૃતકોમાં તાંગખુલ નાગા સમુદાયનો એક વ્યક્તિ પણ સામેલ હતો. આ ઘટનાઓ બાદ બંને સમુદાયો વચ્ચેનો તણાવ વધુ વધ્યો હતો. 7 અને 8 મે દરમિયાન ઉખરુલ અને કામજોંગ જિલ્લામાં ગોળીબાર તથા આગચંપીની અનેક ઘટનાઓ બની હતી. તેમાં ઓછામાં ઓછા છ લોકો ઘાયલ થયા હોવાની માહિતી સામે આવી હતી. ભારત-મ્યાનમાર સરહદ નજીક તાંગખુલ નાગા સમુદાયનાં ત્રણ ગામોમાં આશરે 15 ઘરો પર હુમલા અને આગચંપીની ઘટનાઓ નોંધાઈ હતી.
ઑગસ્ટના અંતમાં પણ નાગા અને કુકી-જો સમુદાયો વચ્ચેની હિંસામાં ઓછામાં ઓછા સાત લોકોનાં મોત થયાં હોવાનું જણાવાયું હતું. સપ્ટેમ્બરની શરૂઆત સુધીમાં ફેબ્રુઆરીથી શરૂ થયેલા સંઘર્ષમાં મૃત્યુઆંક 34 સુધી પહોંચ્યો હોવાનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો. ત્યારબાદ સપ્ટેમ્બરના અંત સુધીના કેટલાક અહેવાલોમાં મૃત્યુઆંક 50થી વધુ હોવાનું જણાવાયું હતું. જોકે, આ આંકડાઓ અલગ-અલગ સમયગાળાના છે અને તેમની ગણતરીમાં તફાવત હોઈ શકે છે. હાલ કાંગપોકપી અને કામજોંગમાં સુરક્ષા દળો તૈનાત છે અને સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં તપાસ ચાલી રહી છે. સતત હિંસા અને વળતી કાર્યવાહીની આશંકા વચ્ચે વહીવટીતંત્ર સામે શાંતિ જાળવવાનો મોટો પડકાર છે.
