દેશમાં ખાંડના ભાવમાં ઝડપથી વધારો થતાં કેન્દ્ર સરકારે કાચી ખાંડની ડ્યુટી ફ્રી આયાતના નિયમોમાં ફેરફાર કર્યો છે. નવા નિયમ મુજબ આયાત કરવામાં આવેલી કાચી ખાંડને રિફાઇન કરીને સફેદ ખાંડમાં ફેરવવાની અને તેને સ્થાનિક બજારમાં વેચવાની પ્રક્રિયા નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં પૂર્ણ કરવી પડશે. સરકારનો મુખ્ય હેતુ આયાત કરેલી ખાંડને લાંબા સમય સુધી સંગ્રહ કરીને રાખવાની કે બજારમાં કૃત્રિમ અછત ઊભી કરવાની શક્યતા ઘટાડવાનો છે. તાજેતરમાં સરકારે 10 લાખ ટન કાચી ખાંડની ડ્યુટી ફ્રી આયાતને મંજૂરી આપી છે. આ આયાત 31 ઓક્ટોબર 2026 સુધી કરી શકાશે.
બે મહિનામાં રિફાઇનિંગ અને વેચાણ કરવું પડશે
નવા નિયમ હેઠળ આયાતકારોએ કાચી ખાંડના બિલ ઓફ એન્ટ્રી ભર્યાની તારીખથી 2 મહિનાની અંદર તેને રિફાઇન કરીને તૈયાર ખાંડમાં ફેરવવી પડશે. એટલું જ નહીં, તૈયાર થયેલી ખાંડ પણ આ જ સમયગાળામાં સ્થાનિક બજારમાં વેચવાની રહેશે. એટલે આયાત કરેલી કાચી ખાંડને લાંબા સમય સુધી ગોડાઉનમાં રાખીને ભાવ વધવાની રાહ જોઈ શકાશે નહીં. સરકારના આ નિર્ણયથી બજારમાં આયાત કરેલી ખાંડનો પુરવઠો ઝડપથી પહોંચાડવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે.
ભાવ વધવાનું એક કારણ જમાખોરી પણ
છેલ્લા કેટલાક અઠવાડિયામાં ખાંડના ભાવમાં મોટો વધારો જોવા મળ્યો છે. સરકાર અને ખાંડ ઉદ્યોગ સાથે જોડાયેલા લોકોના જણાવ્યા મુજબ, બજારમાં માત્ર ખાંડની અછત જ કારણ નથી, પરંતુ જમાખોરી અને સટ્ટાકીય ખરીદીને કારણે પણ ભાવ પર દબાણ આવ્યું છે. ભારતીય ખાંડ મિલ સંઘના જણાવ્યા મુજબ દેશમાં તાત્કાલિક ખાંડની અછત નથી અને તહેવારો દરમિયાન વધનારી માંગને પહોંચી વળવા પૂરતો સ્ટોક ઉપલબ્ધ છે.
સરકારે અગાઉ પણ ખાંડના વેપારીઓ માટે સ્ટોક રાખવાની મર્યાદા નક્કી કરી છે. 1 ઓગસ્ટથી 30 નવેમ્બર 2026 સુધી વેપારીઓ એક જગ્યાએ મહત્તમ 400 ટન ખાંડનો જ સ્ટોક રાખી શકે છે. મોટા જથ્થાબંધ ગ્રાહકો માટે પણ 1 સપ્ટેમ્બરથી સ્ટોક રાખવાની મર્યાદા 30 દિવસથી ઘટાડીને 15 દિવસ કરવામાં આવી છે. આ પગલાંનો હેતુ બજારમાં કૃત્રિમ અછત અને જમાખોરી રોકવાનો છે.
10 લાખ ટન આયાતથી બજારમાં શું થશે?
કેન્દ્ર સરકારે લગભગ એક દાયકામાં પહેલીવાર મોટી માત્રામાં કાચી ખાંડની ડ્યુટી ફ્રી આયાતને મંજૂરી આપી છે. કુલ 10 લાખ ટન કાચી ખાંડ 31 ઓક્ટોબર સુધી આયાત કરી શકાશે. સરકારને આશા છે કે વધારાનો પુરવઠો બજારમાં પહોંચવાથી ખાંડના ભાવમાં ચાલી રહેલી તેજી પર રોક લાગશે. આયાત કરેલી કાચી ખાંડને સ્થાનિક બજારમાં જ વેચવાની શરત હોવાથી તેનો સીધો લાભ દેશમાં ખાંડની ઉપલબ્ધતા વધારવામાં મળી શકે છે.
રસોડાના બજેટને ક્યારે મળશે રાહત?
સરકારના પગલાં બાદ જથ્થાબંધ બજારમાં ખાંડના ભાવમાં નરમાઈના સંકેત મળવા લાગ્યા છે. જોકે છૂટક બજારમાં તેની અસર પહોંચવામાં થોડો સમય લાગી શકે છે. આયાત કરેલી ખાંડનું રિફાઇનિંગ અને વેચાણ ઝડપથી થાય, જમાખોરી પર કાર્યવાહી ચાલુ રહે અને તહેવારો પહેલાં પુરવઠો વધે તો આગામી દિવસોમાં ભાવ પર દબાણ ઓછું થઈ શકે છે. સરકારનું હાલનું ધ્યાન ખાંડના ભાવને વધુ વધતા અટકાવવા અને બજારમાં પૂરતો માલ ઉપલબ્ધ રાખવા પર છે.
