વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં છેલ્લા 12 વર્ષ દરમિયાન ભારતની વૈશ્વિક છબીમાં નોંધપાત્ર પરિવર્તન જોવા મળ્યું છે. વર્ષ 2014થી 2026 વચ્ચે વડાપ્રધાન મોદીએ વિશ્વના વિવિધ દેશોની 19 સંસદોને સંબોધિત કરીને એક અનોખો રેકોર્ડ પોતાના નામે કર્યો છે. ભાજપના જણાવ્યા અનુસાર, કોઈપણ ભારતીય વડાપ્રધાન દ્વારા વિદેશી સંસદોમાં આપવામાં આવેલા આ સૌથી વધુ સંબોધનો છે. આ સિદ્ધિને ભારતની વધતી રાજદ્વારી તાકાત, આંતરરાષ્ટ્રીય સ્વીકાર્યતા અને વૈશ્વિક પ્રભાવના પ્રતીક તરીકે જોવામાં આવી રહી છે. ભાજપે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર માહિતી આપતાં જણાવ્યું હતું કે વડાપ્રધાન મોદીએ અમેરિકી કોંગ્રેસથી લઈને ઇઝરાયલની સંસદ ‘નેસેટ’ સુધી અનેક મહત્વપૂર્ણ સંસદોને સંબોધિત કરી છે. પાર્ટીના મતે, આ માત્ર વ્યક્તિગત સિદ્ધિ નથી, પરંતુ વિશ્વમાં ભારતના વધતા પ્રભાવ અને મજબૂત થતી કૂટનીતિનો પુરાવો છે.
ભારતના વડાપ્રધાનોના ઇતિહાસ પર નજર કરીએ તો દેશના પ્રથમ વડાપ્રધાન જવાહરલાલ નહેરુએ તેમના સમગ્ર કાર્યકાળ દરમિયાન માત્ર ત્રણ વિદેશી સંસદોને સંબોધિત કરી હતી. પૂર્વ વડાપ્રધાન ઇન્દિરા ગાંધીએ ચાર, મનમોહન સિંહે સાત, જ્યારે રાજીવ ગાંધી અને અટલ બિહારી વાજપેયીએ બે-બે સંસદોમાં ભાષણ આપ્યાં હતાં. તેની સરખામણીએ નરેન્દ્ર મોદીએ માત્ર 12 વર્ષના ગાળામાં 19 વિદેશી સંસદોમાં ભારતનું પ્રતિનિધિત્વ કરીને નવો માપદંડ સ્થાપિત કર્યો છે. વડાપ્રધાન તરીકે શપથ લીધા બાદ થોડા જ મહિનામાં મોદીએ પોતાની સક્રિય વિદેશ નીતિનો આરંભ કર્યો હતો. વર્ષ 2014માં તેમણે ઓસ્ટ્રેલિયા, ફીજી, નેપાળ અને ભૂટાનની સંસદોને સંબોધિત કરી હતી. આ ભાષણોમાં તેમણે ભારત અને આ દેશો વચ્ચેના ઐતિહાસિક સંબંધો, વિકાસ અને સહકાર પર ભાર મૂક્યો હતો.
વર્ષ 2015માં મોદીની વૈશ્વિક હાજરી વધુ મજબૂત બની. તેમણે મોરિશિયસની નેશનલ એસેમ્બલી, શ્રીલંકાની સંસદ, મંગોલિયાની સંસદ અને બ્રિટનની સંસદમાં સંબોધન આપ્યાં હતાં. ડિસેમ્બર 2015માં તેમણે અફઘાનિસ્તાનની સંસદમાં પણ ભાષણ આપ્યું હતું, જ્યાં તેમણે બંને દેશો વચ્ચેના મિત્રતાભર્યા સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવવાનો સંદેશ આપ્યો હતો. જૂન 2016માં વડાપ્રધાન મોદીએ પ્રથમ વખત અમેરિકી કોંગ્રેસના સંયુક્ત સત્રને સંબોધિત કર્યું હતું. આ ભાષણ વૈશ્વિક સ્તરે ખૂબ ચર્ચામાં રહ્યું હતું. તેમણે ભારત-અમેરિકા સંબંધોને નવી ઊંચાઈએ પહોંચાડવાની વાત કરી હતી અને બંને લોકશાહી દેશો વચ્ચે વધતા સહયોગ પર ભાર મૂક્યો હતો. ત્યારબાદ 2018માં તેમણે યુગાન્ડાની સંસદ અને 2019માં માલદીવની સંસદને સંબોધિત કરી હતી. આ બંને સંબોધનોમાં તેમણે વિકાસ, સુરક્ષા, લોકશાહી અને ક્ષેત્રીય સહયોગ જેવા મુદ્દાઓ પર ભાર મૂક્યો હતો.
વર્ષ 2023માં મોદીએ બીજી વખત અમેરિકી કોંગ્રેસના સંયુક્ત સત્રને સંબોધિત કર્યું હતું. આ દરમિયાન તેમણે ભારતને ‘લોકશાહીની માતા’ તરીકે વર્ણવ્યું હતું અને જણાવ્યું હતું કે ભારત હંમેશા ચર્ચા, સંવાદ અને અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતાના મૂલ્યોમાં વિશ્વાસ રાખે છે. આ ભાષણને પણ વૈશ્વિક સ્તરે વ્યાપક પ્રતિસાદ મળ્યો હતો. વર્ષ 2024માં તેમણે ગુયાનાની સંસદને સંબોધિત કરી હતી. ત્યારબાદ 2025માં ઘાના, ત્રિનિદાદ અને ટોબેગો તેમજ નામિબિયાની સંસદોમાં ભાષણ આપ્યાં હતાં. આ ઉપરાંત તેમણે ઇથોપિયાની સંસદમાં પણ ભારતના વિકાસ મોડલ, ટેકનોલોજી, શિક્ષણ અને વૈશ્વિક સહયોગ અંગે પોતાના વિચારો રજૂ કર્યા હતા. તાજેતરમાં વડાપ્રધાન મોદીએ ઇઝરાયલની સંસદ ‘નેસેટ’ને સંબોધિત કરીને વધુ એક ઐતિહાસિક સિદ્ધિ હાંસલ કરી હતી. પોતાના ભાષણ દરમિયાન તેમણે 7 ઓક્ટોબર, 2023ના હમાસ હુમલામાં જીવ ગુમાવનારાઓને શ્રદ્ધાંજલિ અર્પણ કરી હતી અને આતંકવાદ વિરુદ્ધ વૈશ્વિક એકતાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. આ પ્રસંગે તેમને ઇઝરાયલી સંસદના સર્વોચ્ચ સન્માનથી પણ નવાજવામાં આવ્યા હતા.
વિદેશ પ્રવાસોની વાત કરીએ તો ફેબ્રુઆરી 2026 સુધીમાં વડાપ્રધાન મોદી 79 દેશોની કુલ 99 મુલાકાતો કરી ચૂક્યા છે. આ પ્રવાસો દરમિયાન તેમણે દ્વિપક્ષીય વેપાર, રોકાણ, રક્ષા સહયોગ, ઊર્જા સુરક્ષા અને ટેકનોલોજી ક્ષેત્રે ભાગીદારી મજબૂત બનાવવા માટે મહત્વપૂર્ણ ચર્ચાઓ કરી છે. તેમના વિદેશ પ્રવાસોએ ભારતને વૈશ્વિક મંચ પર વધુ મજબૂત અને વિશ્વસનીય ભાગીદાર તરીકે સ્થાપિત કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે. નિષ્ણાતો માને છે કે વડાપ્રધાન મોદીના વિદેશી સંસદોમાં આપેલા ભાષણો માત્ર ઔપચારિક કાર્યક્રમો નથી, પરંતુ ભારતના વિચારો, લોકશાહી મૂલ્યો, આર્થિક ક્ષમતા અને વૈશ્વિક દૃષ્ટિકોણને વિશ્વ સમક્ષ રજૂ કરવાની એક અસરકારક રીત છે. આ સંબોધનો દ્વારા ભારતે પોતાની ઓળખ માત્ર એક વિકાસશીલ દેશ તરીકે નહીં, પરંતુ વૈશ્વિક નિર્ણય પ્રક્રિયામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવતા દેશ તરીકે પણ સ્થાપિત કરી છે. 19 સંસદોને સંબોધન અને 99 વિદેશ પ્રવાસનો આ રેકોર્ડ દર્શાવે છે કે છેલ્લા એક દાયકામાં ભારતની વૈશ્વિક હાજરી અને પ્રભાવમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. વડાપ્રધાન મોદીની આ રાજદ્વારી સફર ભારતને વિશ્વ રાજકારણ અને અર્થતંત્રના કેન્દ્રમાં લાવવાના પ્રયાસોની સાક્ષી બની રહી છે.
