રાજ્યના જળાશયોમાં પાણીનો જથ્થો ઘટ્યો, ખેડૂતોમાં ચિંતા વધી; હવામાન વિભાગે આપ્યો વરસાદ અંગે નવો અપડેટ
ગુજરાતમાં ચોમાસાની આતુરતાપૂર્વક રાહ જોતા લોકો માટે હાલના દિવસોમાં નિરાશાજનક સ્થિતિ સર્જાઈ છે. જૂન મહિનાના અંતિમ સપ્તાહ સુધી રાજ્યમાં સામાન્ય કરતાં લગભગ 75 થી 76 ટકા ઓછો વરસાદ નોંધાતા ગરમી અને ઉકળાટનો માહોલ યથાવત રહ્યો છે. વરસાદના અભાવે ખેડૂતો, પશુપાલકો તેમજ સામાન્ય નાગરિકોની ચિંતા વધી રહી છે. રાજ્યના અનેક વિસ્તારોમાં તાપમાન હજુ પણ સામાન્ય કરતાં વધુ નોંધાઈ રહ્યું છે, જ્યારે ચોમાસાની ગતિ ધીમી પડતાં વરસાદી માહોલ જમવામાં વિલંબ થઈ રહ્યો છે.
ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD)ના તાજા આંકડા મુજબ ગુજરાતમાં જૂન મહિનામાં અત્યાર સુધી વરસાદની મોટી ખાધ જોવા મળી છે. રાજ્યમાં સામાન્ય રીતે આ સમયગાળા દરમિયાન જે વરસાદ થવો જોઈએ તેની સરખામણીએ માત્ર થોડો જ વરસાદ નોંધાયો છે. પરિણામે રાજ્યના જળાશયો, ડેમો અને તળાવોમાં પાણીની આવક ખૂબ ઓછી રહી છે. કેટલાક વિસ્તારોમાં તો વરસાદ ન મળતાં ખેતરોમાં વાવણી પણ અટકી પડી છે.
ખેડૂતો માટે ચિંતાજનક સ્થિતિ
ગુજરાતમાં ચોમાસાના વરસાદ પર આધારિત ખેતીનું પ્રમાણ ખૂબ વધારે છે. ખાસ કરીને કપાસ, મગફળી, મકાઈ, સોયાબીન અને અન્ય ખરીફ પાકોની વાવણી માટે સમયસર વરસાદ જરૂરી હોય છે. પરંતુ આ વર્ષે ચોમાસાની ગતિ ધીમી રહેતાં ખેડૂતો વાવણી શરૂ કરવામાં સંકોચ અનુભવી રહ્યા છે.હવામાન નિષ્ણાતોના મતે જો આગામી થોડા દિવસોમાં સારો વરસાદ નહીં પડે તો ખરીફ પાકોના ઉત્પાદન પર સીધી અસર પડી શકે છે. ઘણા ખેડૂતો હાલમાં વરસાદની રાહ જોઈ રહ્યા છે જેથી જમીનમાં પૂરતી ભેજ ઉભી થઈ શકે.
રાજ્યના જળાશયોમાં પાણીનો જથ્થો ઘટ્યો
વરસાદની અછતને કારણે રાજ્યના મુખ્ય જળાશયો પર પણ અસર જોવા મળી રહી છે. તાજેતરના અહેવાલો મુજબ ગુજરાતના ડેમોમાં પાણીનો સંગ્રહ કુલ ક્ષમતાના 50 ટકા કરતાં પણ ઓછો રહ્યો છે. જો વરસાદ વધુ સમય સુધી વિલંબિત રહેશે તો પીવાના પાણી અને સિંચાઈ માટે મુશ્કેલીઓ ઊભી થઈ શકે છે.જળાશયોમાં ઓછી આવકને કારણે સ્થાનિક તંત્ર પણ સતર્ક બન્યું છે. પાણી બચાવવા અને યોગ્ય સંચાલન માટે વિવિધ આયોજન કરવામાં આવી રહ્યા છે.
ગરમી અને ઉકળાટથી લોકો પરેશાન
ચોમાસું નબળું રહેતાં રાજ્યના અનેક જિલ્લાઓમાં ગરમીનો પ્રકોપ યથાવત રહ્યો છે. ઉત્તર ગુજરાત, સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છના વિસ્તારોમાં તાપમાન સામાન્ય કરતાં વધુ નોંધાઈ રહ્યું છે. દિવસ દરમિયાન ગરમ પવનો અને ભેજવાળા વાતાવરણના કારણે લોકો અકળાઈ રહ્યા છે.ખાસ કરીને બપોરના સમયે બહાર નીકળવું મુશ્કેલ બની રહ્યું છે. વરસાદના અભાવે જમીનનું તાપમાન પણ ઊંચું રહ્યું છે, જેના કારણે ગરમીની અસર વધુ અનુભવાઈ રહી છે.
ચોમાસું કેમ ધીમું પડ્યું?
હવામાન વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર દક્ષિણ-પશ્ચિમ ચોમાસું કેરળમાં પ્રવેશ્યા બાદ પશ્ચિમ ભારત તરફ આગળ વધવામાં ધીમું પડ્યું હતું. વિવિધ વાતાવરણીય પરિબળો અને પશ્ચિમ વિક્ષેપોના પ્રભાવને કારણે ચોમાસાની ગતિમાં અવરોધ સર્જાયો હતો. જેના પરિણામે ગુજરાત સહિત પશ્ચિમ ભારતના વિસ્તારોમાં વરસાદ મોડો પડી રહ્યો છે.હાલમાં ચોમાસું ફરી ગતિ પકડી રહ્યું હોવાનું હવામાન વિભાગે જણાવ્યું છે. મહારાષ્ટ્ર, કર્ણાટક, તેલંગાણા અને મધ્ય ભારતના કેટલાક વિસ્તારોમાં વરસાદી પ્રવૃત્તિઓ વધવા લાગી છે, જે ગુજરાત માટે પણ સારા સંકેત માનવામાં આવી રહ્યા છે.
આગામી દિવસોમાં શું છે આગાહી?
અમદાવાદ હવામાન કેન્દ્ર દ્વારા જાહેર કરાયેલા તાજેતરના બુલેટિન મુજબ દક્ષિણ ગુજરાતના જિલ્લાઓમાં આગામી દિવસોમાં હળવાથી મધ્યમ વરસાદની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. સુરત, નવસારી, વલસાડ, ડાંગ, તાપી અને ભરૂચ સહિતના વિસ્તારોમાં વરસાદી ઝાપટાં પડી શકે છે. કેટલાક વિસ્તારોમાં ભારે વરસાદની ચેતવણી પણ આપવામાં આવી છે.
હવામાન વિભાગે જણાવ્યું છે કે આગામી 48 કલાક દરમિયાન ચોમાસું વધુ વિસ્તારોમાં આગળ વધવા માટે અનુકૂળ પરિસ્થિતિઓ સર્જાઈ રહી છે. જેના કારણે દક્ષિણ ગુજરાતમાં વરસાદની તીવ્રતા વધવાની શક્યતા છે.
સુરત સહિત દક્ષિણ ગુજરાતમાં રાહતની આશા
સુરત, નવસારી, વલસાડ અને ડાંગ જેવા જિલ્લાઓમાં આગામી દિવસોમાં વરસાદી માહોલ બનવાની શક્યતા દર્શાવવામાં આવી છે. હવામાન વિભાગે કેટલાક વિસ્તારોમાં વીજળીના કડાકા-ભડાકા સાથે વરસાદ પડવાની પણ શક્યતા વ્યક્ત કરી છે.ખેડૂતો માટે આ આગાહી રાહતરૂપ સાબિત થઈ શકે છે કારણ કે જો આગામી સપ્તાહ દરમિયાન સારો વરસાદ થાય તો ખરીફ પાકોની વાવણી ગતિ પકડી શકે છે.
સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છમાં હજુ રાહ
દક્ષિણ ગુજરાતની સરખામણીએ સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છના વિસ્તારોમાં હજુ પણ વરસાદની શક્યતા ઓછી દર્શાવવામાં આવી છે. અહીંના મોટા ભાગના વિસ્તારોમાં શુષ્ક હવામાન યથાવત રહી શકે છે. જેના કારણે ખેડૂતો અને પશુપાલકોની ચિંતા હજુ પણ યથાવત છે.
એલ નીનોની અસર પણ જવાબદાર?
હવામાન નિષ્ણાતોના મતે પ્રશાંત મહાસાગરમાં વિકસતી એલ નીનો સ્થિતિ પણ ચોમાસા પર અસર કરી રહી છે. એલ નીનોના કારણે ભારતના ઘણા વિસ્તારોમાં વરસાદ સામાન્ય કરતાં ઓછો રહેવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી. હાલની પરિસ્થિતિ પણ તે દિશામાં જ સંકેત આપી રહી છે.
આગામી સપ્તાહ રહેશે નિર્ણાયક
ગુજરાત માટે આગામી એક સપ્તાહ ખૂબ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યો છે. જો ચોમાસું સંપૂર્ણ ગતિ સાથે આગળ વધશે તો વરસાદની ખાધમાં ઘટાડો થઈ શકે છે અને ખેડૂતોને રાહત મળી શકે છે. બીજી તરફ જો વરસાદ ફરી વિલંબિત રહેશે તો પાણીની ઉપલબ્ધતા, ખેતી અને અર્થતંત્ર પર તેની અસર વધુ ગંભીર બની શકે છે.
ગુજરાતમાં હાલ ચોમાસાની સ્થિતિ ચિંતાજનક બની છે. રાજ્યમાં સામાન્ય કરતાં લગભગ 76 ટકા ઓછો વરસાદ નોંધાતા ગરમી અને ઉકળાટનો માહોલ યથાવત રહ્યો છે. જળાશયોમાં પાણીનો જથ્થો ઘટી રહ્યો છે અને ખેડૂતો વરસાદની રાહ જોઈ રહ્યા છે. જોકે હવામાન વિભાગે આગામી દિવસોમાં દક્ષિણ ગુજરાતમાં વરસાદની શક્યતા વ્યક્ત કરી છે અને ચોમાસું ફરી ગતિ પકડી રહ્યું હોવાનું જણાવ્યું છે. હવે સૌની નજર આગામી સપ્તાહના વરસાદ પર ટકેલી છે, કારણ કે તે જ રાજ્યની કૃષિ અને જળસંચયની સ્થિતિ નક્કી કરશે.
